Νέοι κανόνες για τον τουρισμό: Τι αλλάζει σε νησιά και ακτές

Σε ισχύ βρίσκεται από τις 7 Αυγούστου το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ), το οποίο εισάγει ένα αυστηρότερο και πιο οργανωμένο πλαίσιο για την ανάπτυξη του τουριστικού τομέα στη χώρα. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μέσω μιας σειράς ερωτήσεων και απαντήσεων, παρουσιάζει τις βασικές αλλαγές που φέρνει το νέο θεσμικό κείμενο, οι οποίες άπτονται από τα όρια αρτιότητας για τα νέα ξενοδοχεία και τους κανόνες για τα νησιά, έως τις κατευθύνσεις για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και την προστασία ευαίσθητων περιοχών.

Ένα στρατηγικό εργαλείο για τον τουρισμό

Το ΕΧΠ-Τ, το οποίο δημοσιεύθηκε με Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, και Τουρισμού, Όλγας Κεφαλογιάννη, αποτελεί το πρώτο εθνικό σχέδιο που καθορίζει με σαφήνεια τους κανόνες χωρικής ανάπτυξης του τουρισμού. Βασικός στόχος είναι ο προσδιορισμός στρατηγικών κατευθύνσεων και μεσο-μακροπρόθεσμων στόχων, με γνώμονα την οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα. Το πλαίσιο φιλοδοξεί να οργανώσει την τουριστική ανάπτυξη με πιο βιώσιμο τρόπο, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε περιοχής.

Σύμφωνα με το υπουργείο, το νέο πλαίσιο θέτει ενιαίους και διαφανείς κανόνες για τις νέες τουριστικές επενδύσεις, οργανώνει την ανάπτυξη των ξενοδοχειακών υποδομών και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία περιοχών που δέχονται αυξημένες πιέσεις. Παράλληλα, καθοδηγεί τον πολεοδομικό σχεδιασμό για τα επόμενα χρόνια, ενώ οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις του είναι άμεσα εφαρμόσιμες από την ημέρα δημοσίευσης του ΦΕΚ. Οι κατευθύνσεις του θα πρέπει να ενσωματωθούν σταδιακά και στα υποκείμενα επίπεδα σχεδιασμού, όπως τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, διασφαλίζοντας τη συνοχή της τουριστικής πολιτικής σε κάθε χωρική ενότητα.

Κατηγοριοποίηση περιοχών και νέοι όροι δόμησης

Με βασικό κριτήριο την ένταση του τουριστικού φαινομένου, ο εθνικός χώρος διακρίνεται πλέον σε πέντε κατηγορίες: Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α), Αναπτυγμένες περιοχές (Β), Αναπτυσσόμενες περιοχές (Γ), Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ) και Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε). Η κατηγοριοποίηση αυτή καθορίζει στην πράξη τους όρους ανάπτυξης των τουριστικών επενδύσεων, τα ελάχιστα όρια αρτιότητας για νέα ξενοδοχεία και τη μέγιστη δυναμικότητα σε κλίνες.

Ειδικότερα, για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων σε εκτός σχεδίου περιοχές, τα όρια αρτιότητας διαμορφώνονται ως εξής: 16 στρέμματα στις περιοχές Α, 12 στρέμματα στις περιοχές Β, 8 στρέμματα στις περιοχές Γ και Δ, ενώ στις περιοχές Ε διατηρείται το όριο των 8 στρεμμάτων με δυνατότητα παρέκκλισης στα 4 στρέμματα, μόνο για επενδύσεις που πληρούν αυστηρές πολεοδομικές, ενεργειακές και περιβαλλοντικές προδιαγραφές. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην ανάπτυξη ξενοδοχείων υψηλότερων προδιαγραφών, με μονάδες 3, 4 και 5 αστέρων να επιτρέπονται κυρίως στις περιοχές Α, Β και Γ.

Ειδικοί κανόνες για νησιά και παράκτια ζώνη

Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τα νησιά, τα οποία, πλην Κρήτης και Εύβοιας, κατηγοριοποιούνται σε τρεις ομάδες βάσει της έκτασής τους. Η Ομάδα Ι περιλαμβάνει νησιά άνω των 250 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όπου προβλέπεται μεγαλύτερη δυνατότητα τουριστικής ανάπτυξης. Για τα μικρότερα νησιά των Ομάδων ΙΙ και ΙΙΙ, εφαρμόζονται αυστηρότεροι περιορισμοί στη δόμηση και στη δυναμικότητα των νέων μονάδων, με ανώτατο όριο τις 100 κλίνες, με στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους. Σε περιπτώσεις αλληλοεπικάλυψης ρυθμίσεων, υπερισχύουν οι πιο προστατευτικές για το περιβάλλον προβλέψεις.

Όσον αφορά την παράκτια ζώνη, το νέο πλαίσιο θεσπίζει αυστηρούς κανόνες, απαγορεύοντας πλήρως νέες διαμορφώσεις και κατασκευές στη ζώνη από 0 έως 25 μέτρα από την ακτογραμμή. Εξαιρούνται μόνο έργα προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία, πρόσβαση ασθενοφόρου και συγκεκριμένες παρεμβάσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τον αιγιαλό. Η προστασία του τοπίου και η φέρουσα ικανότητα των παράκτιων περιοχών αποτελούν πλέον κεντρικούς άξονες του σχεδιασμού.

Βραχυχρόνιες μισθώσεις και προστατευόμενες περιοχές

Το ΕΧΠ-Τ θέτει για πρώτη φορά ένα σαφές πλαίσιο για τη ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, προωθώντας μέτρα οργάνωσης και ελέγχου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο καθορισμός όρων διάθεσης ακινήτων, η ρύθμιση της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας ανά έτος, η θέσπιση γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού, καθώς και ο περιορισμός της νέας προσφοράς σε περιοχές με αυξημένη πίεση. Παράλληλα, για τις περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, προβλέπονται πρόσθετες κατευθύνσεις με έμφαση στην ήπια ανάπτυξη, μέσω αυστηρότερων όρων δόμησης και αυξημένων απαιτήσεων περιβαλλοντικής αξιολόγησης.

Σε ό,τι αφορά τη συνύπαρξη με άλλες δραστηριότητες, το πλαίσιο προβλέπει ρυθμίσεις για τη βιομηχανία, τις εξορύξεις, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τις υδατοκαλλιέργειες. Ενδεικτικά, για τα αιολικά πάρκα, επιτρέπεται η ανάπτυξή τους για αυτοκατανάλωση εντός των περιοχών Α και Β και για τα νησιά της Ομάδας ΙΙ. Τέλος, για τις διαδικασίες αδειοδότησης που βρίσκονται σε εξέλιξη, προβλέπονται μεταβατικές διατάξεις προστασίας, εφόσον έχει εκδοθεί συγκεκριμένη πράξη ή έχει υποβληθεί πλήρης φάκελος πριν τη δημοσίευση του πλαισίου.