Νέος δείκτης ανταγωνιστικότητας: Πού βρίσκεται η Ελλάδα

Ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ), σε συνεργασία με τη Deloitte, παρουσίασε τον νέο «Δείκτη Διαρθρωτικής Ανταγωνιστικότητας», μια πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να αποτελέσει σταθερή βάση αντικειμενικών και συγκρίσιμων δεδομένων για την ελληνική μεταποίηση. Ο δείκτης αξιολογεί τις επιδόσεις της χώρας σε οκτώ επιμέρους τομείς και τις συγκρίνει με εκείνες 23 άλλων ευρωπαϊκών οικονομιών, συνολικά 24 χώρες. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η Ελλάδα κατατάσσεται 13η στο «Ανθρώπινο κεφάλαιο και δεξιότητες» και στην «Τεχνολογία και καινοτομία», 14η στις «Υποδομές, δίκτυα και μεταφορές» και στην «Εξωστρέφεια και διεθνή ανταγωνιστικότητα», 20ή στην «Κυκλική οικονομία και κοινωνική ανθεκτικότητα», 21η στο «Επιχειρηματικό και ρυθμιστικό περιβάλλον», 23η στην «Παραγωγικότητα και αποδοτικότητα» και 24η στο «Ενεργειακό περιβάλλον και αξιοπιστία δικτύων».

Ο ΣΒΕ επισημαίνει ότι στόχος της πρωτοβουλίας είναι ο έγκαιρος εντοπισμός των δυνατών σημείων και των διαρθρωτικών αδυναμιών της ελληνικής μεταποίησης, η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες και η διαχρονική παρακολούθηση της προόδου. Σε επιμέρους δείκτες, η Ελλάδα διακρίνεται στην πρώτη πεντάδα σε δύο κατηγορίες: καταλαμβάνει την 1η θέση στο κόστος εργασίας και την 5η στην ανταγωνιστικότητα τιμών και ποιότητας προϊόντων. Στην πρώτη δωδεκάδα περιλαμβάνονται επίσης η δημιουργία τεχνολογίας, γνώσης και διανοητικής ιδιοκτησίας (9η θέση), η φορολογική ανταγωνιστικότητα (11η) και η αποτελεσματικότητα υπηρεσιών μεταφοράς (12η). Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη 2η θέση του ποσοστού μεταποιητικών επιχειρήσεων που εισήγαγαν νέα ή σημαντικά βελτιωμένα προϊόντα, ενώ στην εξέλιξη του όγκου μεταποιητικής παραγωγής η χώρα βρίσκεται στην 3η θέση με αύξηση 16,2% το 2025 σε σύγκριση με το 2021.

Κατά την παρουσίαση της έρευνας, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης αναφέρθηκε στην πρόοδο της βιομηχανίας τα τελευταία χρόνια, εστιάζοντας σε εξαγωγές, προστιθέμενη αξία και επενδύσεις. Για το ενεργειακό κόστος δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει να στηρίζει τις ελληνικές επιχειρήσεις, σεβόμενη τα δημοσιονομικά περιθώρια και τους ευρωπαϊκούς κανόνες, και ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας. Ανακοίνωσε επίσης στοχευμένα προγράμματα τεχνολογικής αναβάθμισης, ιδίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με έμφαση στην αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και του βιομηχανικού αυτοματισμού. Σχετικά με τους μισθούς, ο κ. Χατζηδάκης τόνισε ότι μετά από μια δεκαετία κατάρρευσης, ο μέσος μισθός βρίσκεται στη 17η θέση μεταξύ 27 χωρών και ο κατώτατος στη 13η μεταξύ 22, προσθέτοντας ότι οι επιχειρηματίες είναι ελεύθεροι να προσφέρουν υψηλότερες αποδοχές και ότι σύντομα ο κατώτατος μισθός θα καθορίζεται μέσω συλλογικής διαπραγμάτευσης.

Ο αντιπρόεδρος παρουσίασε πέντε βασικούς άξονες βιομηχανικής πολιτικής. Υπογράμμισε την ανάγκη έμφασης στην ανταγωνιστικότητα και την επιχειρηματικότητα, σημειώνοντας ότι η βιομηχανία αύξησε το μερίδιό της στην Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία από 13,8% το 2019 σε 15,8% το 2025, δημιούργησε περισσότερες από 60.000 νέες θέσεις εργασίας και οι εξαγωγές αγαθών έφτασαν τα 48 δισ. ευρώ το 2025, αυξημένες κατά 50% από το 2019. Απέδωσε την πρόοδο στις επιχειρήσεις, στους εργαζομένους και στην οικονομική πολιτική των τελευταίων επτά ετών, που βασίζεται στη δημοσιονομική υπευθυνότητα, τη μείωση φόρων, τη στήριξη επενδύσεων και τις μεταρρυθμίσεις, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι υπάρχει ακόμη σημαντική απόσταση να καλυφθεί.

Στον πρώτο άξονα, το ενεργειακό κόστος, ο κ. Χατζηδάκης επισήμανε ότι πρόκειται για πανευρωπαϊκό πρόβλημα που πιέζει ιδιαίτερα τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Υπενθύμισε δράσεις ύψους 500 εκατ. ευρώ για την επόμενη πενταετία, συν 95 εκατ. ευρώ που ανακοινώθηκαν τον προηγούμενο μήνα, και τόνισε ότι θα συνεχιστεί η στήριξη με σεβασμό στους δημοσιονομικούς κανόνες, ζητώντας ευελιξία στο Σύμφωνο Σταθερότητας. Παράλληλα, υλοποιούνται δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας και μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις για μείωση του ενεργειακού κόστους κατά 30%.

Στον δεύτερο άξονα, το επιχειρηματικό περιβάλλον, αναφέρθηκε στη μείωση φόρων φυσικών και νομικών προσώπων, στην απλούστευση αδειοδοτήσεων και στην ψηφιοποίηση του κράτους. Προανήγγειλε συνέχιση των προσπαθειών σε δύο τομείς: την επιτάχυνση της δικαιοσύνης, με στόχο τη σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο χρόνο εκδίκασης την επόμενη τετραετία, και τον χωροταξικό σχεδιασμό, μέσω Τοπικών και Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων και νέου θεσμικού πλαισίου για βιομηχανικά πάρκα.

Στον τρίτο άξονα, τη χρηματοδότηση επενδύσεων, ο αντιπρόεδρος διαβεβαίωσε ότι δεν ευσταθούν οι λόγοι περί δραστικής μείωσης των ευρωπαϊκών πόρων, καθώς οι προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι προβλέπουν υψηλό ποσό για την Ελλάδα. Κάλεσε τις επιχειρήσεις να συνεργαστούν με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα για κονδύλια από το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και υπογράμμισε ότι το μεγάλο στοίχημα είναι η κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, με την εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος και την αναβάθμιση του Χρηματιστηρίου να διευκολύνουν την πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Στον τέταρτο άξονα, την τεχνολογία και τις δεξιότητες, αναφέρθηκε σε στοχευμένα προγράμματα τεχνολογικής αναβάθμισης για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με έμφαση στην Τεχνητή Νοημοσύνη και τον βιομηχανικό αυτοματισμό. Τόνισε την επιθυμία να έρθει η έρευνα πιο κοντά στην παραγωγή, μετατρέποντας τη γνώση σε προϊόντα και θέσεις εργασίας, και υπενθύμισε το ελκυστικό πλαίσιο φορολογικών κινήτρων για επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη, με υπεραποσβέσεις έως 315%, που χαρακτήρισε ως τα πιο γενναιόδωρα στην Ευρώπη. Παράλληλα, προωθείται η ενίσχυση των Γραφείων Μεταφοράς Τεχνολογίας και η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση, ιδίως η ενδοεπιχειρησιακή, με αυστηρή αξιολόγηση. Επανέλαβε δε ότι ο μέσος μισθός βρίσκεται στη 17η θέση μεταξύ 27 χωρών και ο κατώτατος στη 13η μεταξύ 22, ενθαρρύνοντας τους επιχειρηματίες να προσφέρουν υψηλότερες αποδοχές, και προανήγγειλε ότι σύντομα ο κατώτατος μισθός θα αποτελεί αντικείμενο συλλογικής διαπραγμάτευσης.

Στον πέμπτο άξονα, την εξωστρέφεια, ο κ. Χατζηδάκης σημείωσε ότι οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών έφτασαν τα 48 δισ. ευρώ το 2025 και ότι επόμενο βήμα είναι η διεύρυνση της γκάμας προϊόντων και των αγορών, στο πλαίσιο της νέας Εθνικής Στρατηγικής Εξωστρέφειας. Ανέφερε επίσης τις ευκαιρίες από τις ευρωπαϊκές στρατηγικές αλυσίδες αξίας, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αμυντική βιομηχανία, και τη βούληση διευκόλυνσης της συμμετοχής ελληνικών επιχειρήσεων σε ευρωπαϊκές κοινοπραξίες χρηματοδοτούμενες από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας και το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας. Κατέληξε ότι η πρόοδος οφείλεται κυρίως στις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους, ότι θα συνεχιστεί η προσπάθεια για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και παραγωγικότητας, με στόχο καλύτερους μισθούς και θέσεις εργασίας, έναν εθνικό στόχο γύρω από τον οποίο όλοι πρέπει να είναι ενωμένοι.

Η πρόεδρος του ΣΒΕ, Λουκία Σαράντη, στον χαιρετισμό της τόνισε ότι ο Σύνδεσμος αποφάσισε να σταθεί με θάρρος μπροστά στον καθρέφτη, δημιουργώντας για πρώτη φορά μια μεθοδολογία που μετρά ακριβώς την ανταγωνιστικότητα και καταγράφει λεπτομερώς τις επιμέρους διαστάσεις της. Επεσήμανε την ανάγκη για φιλικό επιχειρηματικό περιβάλλον, εκσυγχρονισμό και χρηματοδότηση των επιχειρήσεων. Η γενική διευθύντρια του ΣΒΕ, Βίκυ Λοΐζου, παρουσιάζοντας τα συμπεράσματα, υπογράμμισε ότι η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας απαιτεί ενιαία κυβερνητική στρατηγική, καθώς η πολυδιάστατη εικόνα των ευρημάτων αναδεικνύει την ανάγκη οι παρεμβάσεις σε ενέργεια, χρηματοδότηση, επενδύσεις, τεχνολογία, δεξιότητες, υποδομές και θεσμούς να αλληλοσυμπληρώνονται και να υπηρετούν κοινούς παραγωγικούς στόχους.

Οι προτάσεις του Συνδέσμου περιλαμβάνουν:

1. Ανταγωνιστική ενέργεια: πρόσβαση σε μακροχρόνια προμήθεια, αυτοπαραγωγή, εξοικονόμηση και δίκτυα.

2. Αποτελεσματικοί θεσμοί: προβλέψιμη αδειοδότηση, συντονισμός υπηρεσιών και ταχύτερη επίλυση διαφορών.

3. Επενδύσεις και χρηματοδότηση: σταθερά κίνητρα και χρηματοδοτικά εργαλεία για τον εκσυγχρονισμό και τη μεγέθυνση των μικρομεσαίων μεταποιητικών επιχειρήσεων.

4. Τεχνολογία και δεξιότητες: εφαρμοσμένη έρευνα, αυτοματοποίηση και κατάρτιση ως μέρη ενός ενιαίου παραγωγικού σχεδίου.

5. Εξωστρέφεια και περιφέρεια: καλύτερες συνδέσεις με λιμάνια, οργανωμένοι υποδοχείς και ισχυρότερες τοπικές αλυσίδες προμηθευτών.