Νετανιάχου χωρίς πλειοψηφία: Ο παράγοντας Τραμπ και η σκιά του πολέμου

Το εκλογικό αποτέλεσμα στο Ισραήλ διατηρεί τον Μπενιαμίν Νετανιάχου σε ισχυρότερη θέση από εκείνη που προέβλεπαν οι εκτιμήσεις, χωρίς να εξασφαλίζει κοινοβουλευτική πλειοψηφία στο πολιτικό του στρατόπεδο. Η δυσκολία συγκρότησης κυβέρνησης δημιουργεί παρατεταμένη αβεβαιότητα, ενώ επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν.

Σύμφωνα με την ανάλυση που αποδίδεται στη Jerusalem Post, η δυνατότητα συμφωνίας με τον επικεφαλής του κόμματος Γιασάρ, Γκάντι Άιζενκοτ, αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αποφυγή επαναληπτικών εκλογών. Ταυτόχρονα, ο χρόνος που θα απαιτήσουν οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να αφήσει στον Νετανιάχου περιθώριο στρατιωτικών αποφάσεων πριν διαμορφωθεί νέα κυβερνητική ισορροπία.

Το προηγούμενο διάστημα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός φέρεται να εξέταζε την επανέναρξη επιθέσεων εναντίον της Τεχεράνης. Κατά την ίδια προσέγγιση, ανασταλτικά λειτούργησαν οι αντιρρήσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του αρχηγού του ισραηλινού Γενικού Επιτελείου, αντιστράτηγου Εγιάλ Ζαμίρ.

Παραμένει επίσης ανοιχτή η εκτίμηση ότι η προβολή του ενδεχομένου επίθεσης αποτελούσε μέσο αποτροπής. Η δημιουργία αβεβαιότητας για τις ισραηλινές προθέσεις θα μπορούσε να αποσκοπεί στην αποθάρρυνση ιρανικών ενεργειών, χωρίς να προϋποθέτει ειλημμένη απόφαση για νέα επιχείρηση.

Οι αντιρρήσεις των δύο πλευρών συνδέονταν με διαφορετικά εκλογικά χρονοδιαγράμματα. Ο Ζαμίρ φέρεται να απέκλειε επίθεση πριν από την ισραηλινή ψηφοφορία. Ο Τραμπ επιθυμούσε να αποφευχθεί νέα στρατιωτική αναμέτρηση πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.

Η ανάλυση αποδίδει στον Αμερικανό πρόεδρο επανειλημμένα μηνύματα περί πιθανής επανέναρξης επιχειρήσεων μετά τις κάλπες. Αναφέρει επίσης ότι, στην παρέμβασή του υπέρ του Νετανιάχου, εξέφρασε την επιθυμία νέας ισραηλινής συμμετοχής σε στρατιωτικές ενέργειες.

Το κυβερνητικό αδιέξοδο και οι στρατιωτικές προϋποθέσεις

Μια σαφής επικράτηση του στρατοπέδου Άιζενκοτ θα μπορούσε να επιταχύνει τις διαδικασίες σχηματισμού κυβέρνησης πριν από τις αμερικανικές εκλογές. Σε αυτή την περίπτωση, το πολιτικό περιθώριο του Νετανιάχου να αποφασίσει νέα επίθεση θα ήταν περισσότερο περιορισμένο. Η εικόνα που προκύπτει από την καταμέτρηση καθιστά δυσκολότερη μια τέτοια γρήγορη εξέλιξη.

Καθοριστικός εμφανίζεται ο ρόλος του Άβιγκντορ Λίμπερμαν, προέδρου του Γισραέλ Μπεϊτενού και συμμάχου του Άιζενκοτ. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, αναμένει την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων πριν εισέλθει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Οι διαθέσιμες επιλογές του συνοδεύονται από σημαντικό πολιτικό κόστος. Συνεργασία με αραβικά κόμματα, συμφωνία με τον Νετανιάχου ή νέα προσφυγή στις κάλπες αποτελούν διαδρομές που συγκρούονται με δεσμεύσεις ή επιδιώξεις του. Η τελική του στάση μπορεί να επηρεάσει αποφασιστικά την έκβαση των κυβερνητικών διεργασιών.

Ακόμη και εφόσον υπάρξει αρχική βούληση συνεργασίας, θα απαιτηθούν διαπραγματεύσεις για τους πολιτικούς όρους συμμετοχής κάθε πλευράς. Θα ακολουθήσει η συζήτηση για την κατανομή υπουργείων και άλλων κυβερνητικών θέσεων, διαδικασία που συνήθως απαιτεί σημαντικό χρόνο.

Άβιγκντορ Λίμπερμαν

Το διάστημα που απομένει μέχρι τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές θεωρείται ιδιαίτερα περιορισμένο για την ολοκλήρωση τέτοιων συμφωνιών. Η εκκρεμότητα αυτή ενδέχεται, σύμφωνα με την ανάλυση, να διατηρήσει το περιθώριο κινήσεων του Νετανιάχου, εφόσον η Ουάσιγκτον υποστηρίξει μια επιχείρηση ή αποφύγει να την εμποδίσει.

Η στάση του Εγιάλ Ζαμίρ συνδέεται με συγκεκριμένες στρατιωτικές προϋποθέσεις. Η Jerusalem Post αναφέρει ως πρώτο ενδεχόμενο την ύπαρξη άμεσης προετοιμασίας ιρανικής επίθεσης κατά του Ισραήλ. Ως δεύτερο περιγράφει την επανέναρξη επιχειρήσεων από τις ΗΠΑ, με πλήρη αμερικανική υποστήριξη στην ισραηλινή συμμετοχή, τόσο στο επιθετικό όσο και στο αμυντικό σκέλος.

Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου φέρεται επίσης έτοιμος να εξετάσει πλήγματα εάν η Τεχεράνη ανασυγκροτήσει με ιδιαίτερα γρήγορο ρυθμό δυνατότητες που απειλούν το Ισραήλ. Κατά την ίδια εκτίμηση, μια τέτοια εξέλιξη δεν έχει μέχρι στιγμής διαπιστωθεί.

Εγιάλ Ζαμίρ

Επιπλέον, θετική στρατιωτική εισήγηση θα μπορούσε να συνδεθεί με έναν ολοκληρωμένο επιχειρησιακό και πολιτικό σχεδιασμό. Στόχος ενός τέτοιου σχεδίου θα ήταν να αυξηθεί η πίεση προς το Ιράν, ώστε να αποδεχθεί ουσιαστικές παραχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Η αντίθεση Ζαμίρ σε προεκλογική επίθεση αποδίδεται σε δύο βασικές ανησυχίες. Πιθανά ιρανικά αντίποινα με βαλλιστικούς πυραύλους θα μπορούσαν να επηρεάσουν την προσέλευση των πολιτών στην ψηφοφορία. Παράλληλα, μια στρατιωτική κίνηση λίγο πριν από τις κάλπες θα δημιουργούσε υποψίες ότι εξυπηρετεί την εκλογική θέση του πρωθυπουργού.

Με την ολοκλήρωση των εκλογών, οι συγκεκριμένοι περιορισμοί υποχωρούν. Η στρατιωτική ηγεσία, ωστόσο, δεν παρουσιάζεται να θεωρεί επείγουσα μια νέα επιχείρηση. Η ανάλυση αναφέρει ότι οι αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές του Ιουνίου 2025 και των αρχών του 2026 έχουν καθυστερήσει την ανάπτυξη ορισμένων ιρανικών δυνατοτήτων, μεταθέτοντας χρονικά την εκδήλωση των σχετικών απειλών.

Ο παράγοντας Τραμπ, η διπλωματία και το πολιτικό κόστος του πολέμου

Υπό αυτές τις συνθήκες, η απόφαση της Ουάσιγκτον αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα. Ο Τραμπ φέρεται να επιθυμούσε την αποφυγή νέας επίθεσης πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, καθώς η σύγκρουση με το Ιράν επιβαρύνει πολιτικά τον ίδιο και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.

Μετά την ψηφοφορία, η ανάλυση εκτιμά ότι θα διαθέτει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων. Η απουσία δυνατότητας διεκδίκησης τρίτης προεδρικής θητείας περιορίζει επίσης έναν παράγοντα προσωπικού εκλογικού υπολογισμού. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να εγκρίνει νέα πλήγματα, χωρίς να καθιστά δεδομένη μια τέτοια επιλογή.

Στο περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου εξακολουθούν να καταγράφονται σοβαρές επιφυλάξεις. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η πλειονότητα των κορυφαίων συμβούλων του παραμένει αντίθετη στην επιστροφή σε πολεμικές επιχειρήσεις, ενώ υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις για την αποτελεσματικότητα μιας περιορισμένης επίθεσης.

Μία προσέγγιση θεωρεί ότι λίγες ημέρες εντατικών πληγμάτων θα μπορούσαν να αυξήσουν τη διαπραγματευτική ευελιξία της Τεχεράνης. Άλλη εκτίμηση επικαλείται τη μέχρι τώρα αντοχή της ιρανικής ηγεσίας στις πιέσεις και αμφισβητεί ότι ένας σύντομος νέος γύρος επιχειρήσεων θα αρκούσε για να αλλάξει τη στάση της.

Η διάρκεια μιας σύγκρουσης αποτελεί πρόσθετο σημείο προβληματισμού. Σύμβουλοι του Τραμπ φέρονται να προειδοποιούν ότι το Ιράν μπορεί να συνεχίσει τις επιθέσεις ακόμη και μετά από αμερικανική ανακοίνωση κατάπαυσης του πυρός. Μια επιχείρηση που σχεδιάζεται ως ολιγοήμερη ενδέχεται επομένως να εξελιχθεί σε παρατεταμένη αναμέτρηση, με μεγαλύτερο κόστος και δυσκολότερη έξοδο.

Οι κίνδυνοι αυτοί θα μπορούσαν να ενισχύσουν την επιλογή συνέχισης της οικονομικής πίεσης. Η σταδιακή αποδυνάμωση του Ιράν μέσω οικονομικών μέτρων παραμένει εναλλακτική στρατηγική για την αμερικανική διοίκηση.

Η ανάλυση επισημαίνει επίσης τις επαναλαμβανόμενες μεταβολές της στάσης Τραμπ: από οικονομική πίεση σε απειλές στρατιωτικής δράσης και στη συνέχεια επιστροφή στα οικονομικά εργαλεία. Τέτοιες μετατοπίσεις αναφέρονται τον Αύγουστο, στις αρχές Οκτωβρίου και σε άλλες περιόδους. Η αστάθεια των μηνυμάτων ενδέχεται να έχει μειώσει την αξιοπιστία των απειλών στην αντίληψη της Τεχεράνης.

Παραμένει παράλληλα ανοιχτή η δυνατότητα συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα. Εάν η ιρανική πλευρά αξιολογήσει ως αξιόπιστη την τελευταία απειλή και προσφέρει ουσιαστικές παραχωρήσεις, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν προϋποθέσεις αναβολής μιας επίθεσης και συνέχισης της διπλωματικής διαδικασίας.

Σε περίπτωση αμερικανικής απόφασης υπέρ νέων επιχειρήσεων, η χρονική συγκυρία θα μπορούσε να ευνοήσει πολιτικά τον Νετανιάχου. Με τις διαπραγματεύσεις σχηματισμού κυβέρνησης ανοιχτές, μια νέα πολεμική αναμέτρηση θα μετέφερε το κέντρο της δημόσιας συζήτησης στην ασφάλεια και στη στρατιωτική διαχείριση.

Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να δυσκόλευε τη συνεννόηση του Άιζενκοτ και των συμμάχων του με τα αραβικά κόμματα. Θα μπορούσε επίσης να ενίσχυε την πίεση για συμφωνία με τον Νετανιάχου, ιδιαίτερα εάν το Ισραήλ δεχόταν ιρανικά πυραυλικά αντίποινα.

Στο ίδιο πλαίσιο, ζητήματα που επιβαρύνουν τον πρωθυπουργό, όπως η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου και η στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων Εβραίων, των Χαρεντί, θα μπορούσαν να υποχωρήσουν στην επικαιρότητα. Πρόκειται για εκτίμηση πιθανών πολιτικών επιπτώσεων μιας σύγκρουσης και όχι για τεκμηρίωση των κινήτρων οποιασδήποτε μελλοντικής απόφασης.

Η ανάλυση εξετάζει επίσης τα επιχειρήματα ασφάλειας που θα μπορούσαν να προβληθούν υπέρ νέων πληγμάτων. Η άσκηση πίεσης για πυρηνικές παραχωρήσεις και η δυνατότητα κοινής δράσης με τις ΗΠΑ αποτελούν πιθανές αιτιολογήσεις. Μέρος της ισραηλινής κοινής γνώμης θα μπορούσε να θεωρήσει προτιμότερη μια επιχείρηση με αμερικανική συνδρομή από μια μεταγενέστερη αναμέτρηση χωρίς αυτήν.

Η πολιτική αποδοχή ενός τρίτου γύρου σύγκρουσης θα εξαρτηθεί, ωστόσο, από την αξιοπιστία της αιτιολόγησής του. Όσο η στρατιωτική ηγεσία δεν περιγράφει άμεση ανάγκη επίθεσης, ο Νετανιάχου θα χρειαστεί να παρουσιάσει συγκεκριμένα δεδομένα για την απειλή και τον επιδιωκόμενο στόχο.

Οι προηγούμενες διακηρύξεις περί εξάλειψης της πυρηνικής και βαλλιστικής απειλής δημιουργούν πρόσθετη απαίτηση εξηγήσεων για μια νέα επείγουσα επιχείρηση. Η επάρκεια των επιχειρημάτων, η στρατηγική στόχευση και η χρονική επιλογή, ιδιαίτερα μέσα στις διαπραγματεύσεις για κυβέρνηση, θα επηρεάσουν την αποδοχή της από την ισραηλινή κοινωνία.