Νομοσχέδιο για την τεχνητή νοημοσύνη στην εργασία

Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης έθεσε σήμερα σε δημόσια διαβούλευση ένα νομοσχέδιο που φιλοδοξεί να θέσει αυστηρά όρια στην ανεξέλεγκτη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας, ενώ παράλληλα επιδιώκει τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας για τους εργαζόμενους σε ψηφιακές πλατφόρμες. Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνολογία αιχμής αναδιαμορφώνει ριζικά το εργασιακό τοπίο, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για ένα σαφές και σύγχρονο ρυθμιστικό πλαίσιο.

Η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο, ωστόσο η χρήση της θα πρέπει να διέπεται από διαφάνεια και από δικλείδες ασφαλείας με στόχο την προστασία των εργαζομένων και της αγοράς εργασίας. Αυτό ακριβώς διασφαλίζουμε με το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, το οποίο μεταξύ άλλων θεσπίζει ανθρώπινη εποπτεία της αλγοριθμικής διαχείρισης στις πλατφόρμες και περαιτέρω διατάξεις για την ουσιαστική προστασία των εργαζομένων σε αυτές».

Το νομοσχέδιο, με τίτλο «Κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας – Προστασία εργαζομένων στις πλατφόρμες – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/2831 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2024 – Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις – Λοιπές διατάξεις», εισάγει καινοτόμες διατάξεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της διαφάνειας και στην επιβολή ανθρώπινης εποπτείας κατά τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων που αφορούν την εργασιακή ζωή των πολιτών. Παράλληλα, στοχεύει στον ακριβή προσδιορισμό του καθεστώτος απασχόλησης των ατόμων που εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών, διασφαλίζοντας την ορθή εφαρμογή της εργατικής και κοινωνικοασφαλιστικής νομοθεσίας, καθώς και την αποτελεσματική πρόσβαση των εργαζομένων στα δικαιώματά τους. Επιπλέον, ενισχύονται οι μηχανισμοί ελέγχου, δικαστικής προστασίας και αποκατάστασης, με στόχο την πληρέστερη κατοχύρωση των δικαιωμάτων των εργαζομένων.

Οι δύο κεντρικοί άξονες του νομοσχεδίου

Το νομοσχέδιο διαρθρώνεται γύρω από δύο βασικούς άξονες. Ο πρώτος άξονας εστιάζει στην αλγοριθμική διαχείριση και για πρώτη φορά θεσπίζει κανόνες για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των αλγορίθμων στην αγορά εργασίας. Οι νέες ρυθμίσεις ενισχύουν σημαντικά τη διαφάνεια στην αλγοριθμική διαχείριση της εργασίας και επιβάλλουν την ανθρώπινη εποπτεία στη λήψη σημαντικών αποφάσεων που επηρεάζουν την εργασιακή κατάσταση. Στόχος είναι η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των απασχολούμενων σχετικά με τις διαδικασίες και τα κριτήρια λήψης αποφάσεων που τους αφορούν, ιδίως όταν αυτές επηρεάζουν ουσιωδώς την εργασιακή τους κατάσταση, καθώς και η προστασία των προσωπικών τους δεδομένων.

Ο δεύτερος άξονας αφορά ευρύτερα στη βελτίωση των όρων εργασίας όσων απασχολούνται σε πλατφόρμες και στην ενίσχυση της προστασίας των αποδεκτών των υπηρεσιών που προσφέρουν οι πλατφόρμες. Συγκεκριμένα, επιδιώκεται: α) ο ορθός προσδιορισμός του καθεστώτος απασχόλησης των προσώπων που παρέχουν εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών, β) η βελτίωση της διαφάνειας στην παροχή υπηρεσιών μέσω ψηφιακών πλατφορμών και γ) η ενίσχυση των μηχανισμών εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας, η διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη και η βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αρμοδίων αρχών. Συνολικά, επιδιώκεται η διαμόρφωση ενός συνεκτικού και αποτελεσματικού ρυθμιστικού πλαισίου για την εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών, το οποίο θα ενισχύει την προστασία των εργαζομένων, θα προάγει τη διαφάνεια και τη δίκαιη μεταχείριση και θα συμβάλλει στη διαχείριση ισότιμων όρων ανταγωνισμού.

Πέραν των διατάξεων για την τεχνητή νοημοσύνη και τις πλατφόρμες, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και ρυθμίσεις με έντονο κοινωνικό πρόσημο. Ειδικότερα, προβλέπει τη βελτίωση της κάλυψης της ασφαλιστικής ικανότητας παιδιών κοντά στην ενηλικίωση, εισάγοντας τρεις νέες προβλέψεις με στόχο τη μεγαλύτερη ασφαλιστική προστασία τους, ιδίως κατά τη μετάβασή τους από την εκπαίδευση στην εργασία. Επίσης, καθιστά πιο εύκολη την πρόσβαση σε γονική άδεια και άδεια φροντιστή, ενώ προβλέπει συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ για ασφαλισμένες μητέρες στον ΕΔΟΕΑΠ.

Το νομοσχέδιο έχει αναρτηθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://opengov.gr/ypergasias/deliberations/kanones-sti-chrisi-tis-technitis-noimosynis-stin-agora-ergasias-prostasia-ergazomenon-stis/ και θα παραμείνει σε διαβούλευση μέχρι τις 19 Νοεμβρίου 2026. Οι προτάσεις που θα κατατεθούν θα ληφθούν υπόψη για την τελική διαμόρφωση του νομοσχεδίου.