Brain Gain: Αναδρομικός φόρος για όσους αποχωρούν πριν από τη διετία

Αναδρομική απώλεια της φοροαπαλλαγής για όσους αποχωρούν από την Ελλάδα πριν συμπληρώσουν διετία και σαφέστερους κανόνες για τη διακοπή της εργασίας προβλέπουν οι παρεμβάσεις στο ειδικό φορολογικό καθεστώς Brain Gain. Οι διατάξεις του πολυνομοσχεδίου που ψηφίστηκε στη Βουλή καθορίζουν πότε παύει η απαλλαγή του 50% του επιλέξιμου εισοδήματος και από ποιο χρονικό σημείο προκύπτουν φορολογικές συνέπειες.

Η ελάχιστη διετής παραμονή στη χώρα και η επταετής διάρκεια του κινήτρου αποτελούσαν ήδη προϋποθέσεις του καθεστώτος. Οι νέες ρυθμίσεις εξειδικεύουν τη μεταχείριση διαφορετικών περιπτώσεων: της αποχώρησης πριν από τη διετία, της λύσης της εργασιακής σχέσης και της μεταφοράς της φορολογικής κατοικίας στο εξωτερικό.

Στο Brain Gain μπορούν να ενταχθούν φυσικά πρόσωπα που εγκαθιστούν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα, αναλαμβάνοντας εργασία ή ξεκινώντας ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα. Η δυνατότητα αφορά Έλληνες που επιστρέφουν από το εξωτερικό και αλλοδαπούς που εγκαθίστανται στη χώρα, εφόσον πληρούν τους προβλεπόμενους όρους.

Το κίνητρο προβλέπει ότι, επί επτά φορολογικά έτη, το μισό επιλέξιμο εισόδημα από εργασία ή ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα εξαιρείται από τον φόρο εισοδήματος.

Στις βασικές προϋποθέσεις περιλαμβάνονται η απουσία φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα για πέντε από τα έξι προηγούμενα έτη, η επιλέξιμη απασχόληση ή επιχειρηματική δραστηριότητα και η δήλωση παραμονής στη χώρα για τουλάχιστον δύο χρόνια.

Η απαλλαγή του 50% αφορά το εισόδημα που φορολογείται. Το τελικό φορολογικό όφελος εξαρτάται από την εκκαθάριση και τα δεδομένα κάθε δικαιούχου, επομένως δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με μείωση του φόρου κατά 50%.

Η αποχώρηση πριν από τη διετία φέρνει αναδρομική φορολόγηση

Όταν παραβιάζεται η υποχρέωση της διετούς παραμονής, η υπαγωγή στο ευνοϊκό καθεστώς ανατρέπεται από το πρώτο φορολογικό έτος ένταξης. Αυτό επιτρέπει τον εκ νέου υπολογισμό του φόρου για εισοδήματα που είχαν αρχικά απαλλαγεί.

Για παράδειγμα, σε ετήσιες επιλέξιμες αποδοχές 40.000 ευρώ, η απαλλαγή καλύπτει ποσό 20.000 ευρώ. Εφόσον χαθεί αναδρομικά το δικαίωμα, τα συγκεκριμένα 20.000 ευρώ προστίθενται ξανά στη φορολογητέα βάση.

Ανάλογη είναι η αντιμετώπιση για ατομική επιχείρηση με επιλέξιμα κέρδη 30.000 ευρώ. Το απαλλασσόμενο τμήμα ανέρχεται σε 15.000 ευρώ και, σε περίπτωση ανατροπής της υπαγωγής, επανέρχεται στον υπολογισμό του φορολογητέου εισοδήματος. Το πρόσθετο ποσό φόρου προσδιορίζεται με βάση τα στοιχεία της αντίστοιχης εκκαθάρισης.

Η ρύθμιση για την αναδρομική απώλεια της απαλλαγής εξαιτίας μη συμπλήρωσης της διετίας εφαρμόζεται από το φορολογικό έτος 2026.

Διαφορετική μεταχείριση προβλέπεται όταν διακόπτεται η εργασία. Η απόλυση ή η λύση της εργασιακής σχέσης δεν συνεπάγεται αυτομάτως οριστική έξοδο από το καθεστώς, καθώς υπάρχει περιθώριο δώδεκα μηνών για ανάληψη νέας επιλέξιμης εργασίας ή έναρξη ατομικής επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Εργαζόμενος που χάνει τη θέση του και προσλαμβάνεται οκτώ μήνες αργότερα μπορεί, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, να συνεχίσει την υπαγωγή του. Η ίδια δυνατότητα προβλέπεται και για τη μετάβαση από τη μισθωτή απασχόληση στην ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα.

Το δωδεκάμηνο λειτουργεί ως περιθώριο επαγγελματικής μετάβασης. Η νέα εργασία ή δραστηριότητα πρέπει να ελεγχθεί ως προς την επιλεξιμότητά της, ενώ η αρχική επταετής περίοδος παραμένει το χρονικό όριο του κινήτρου.

Με τις νέες προβλέψεις, όταν παύουν να καλύπτονται οι όροι απασχόλησης και προκύπτει απώλεια της απαλλαγής, κρίσιμο χρονικό σημείο γίνεται η ημερομηνία διακοπής της εργασιακής σχέσης, αντί της γενικής αναφοράς στην έναρξη του φορολογικού έτους.

Εφόσον ο δικαιούχος διακόψει την εργασία στην Ελλάδα και μεταφέρει ταυτόχρονα τη φορολογική του κατοικία σε άλλη χώρα, η υπαγωγή παύει από το φορολογικό έτος κατά το οποίο πραγματοποιείται η μεταφορά.

Οι προβλέψεις για τη διακοπή της εργασίας και τη μεταφορά της φορολογικής κατοικίας εφαρμόζονται από το φορολογικό έτος 2021. Έχουν διαφορετική χρονική αφετηρία από τη ρύθμιση της διετίας, η οποία ανατρέπει την απαλλαγή από την αρχική ένταξη.

Αυτοτελής φόρος 15% για συντάξεις συγκεκριμένων διεθνών οργανισμών

Ξεχωριστή διάταξη καθιερώνει, από το φορολογικό έτος 2027, αυτοτελή φορολόγηση με συντελεστή 15% για ορισμένες συντάξεις διεθνών οργανισμών που εισπράττουν φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας. Η υπηκοότητα του συνταξιούχου δεν αποτελεί κριτήριο εφαρμογής.

Για να υπαχθεί μια σύνταξη στη ρύθμιση, απαιτείται ο διεθνής οργανισμός να αναγνωρίζεται από την Ελλάδα και η συμμετοχή της χώρας σε αυτόν να στηρίζεται σε συμφωνία κυρωμένη με νόμο. Οι συνήθεις συντάξεις από ασφαλιστικά ταμεία του εξωτερικού βρίσκονται εκτός του συγκεκριμένου πεδίου εφαρμογής.

Με συντελεστή 15%, ετήσιο συνταξιοδοτικό εισόδημα 30.000 ευρώ αντιστοιχεί σε φόρο 4.500 ευρώ. Για σύνταξη 50.000 ευρώ, η επιβάρυνση διαμορφώνεται σε 7.500 ευρώ. Η καταβολή του αυτοτελούς φόρου εξαντλεί τη φορολογική υποχρέωση για το συγκεκριμένο εισόδημα.