Τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων λιπασμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να υπάρχει συντονισμένη στήριξη των αγροτών σε περιόδους κρίσης, ζητεί με ερώτησή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ο αντιπρόεδρος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης. Παράλληλα, ζητεί την ενίσχυση της έρευνας σε εναλλακτικές τεχνολογίες λίπανσης, με στόχο να περιοριστεί η εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τρίτες χώρες.
Στην παρέμβασή του, ο κ. Μανιάτης επισημαίνει ότι οι μεγάλες ενεργειακές και γεωπολιτικές αναταράξεις των τελευταίων ετών έχουν αποδείξει πόσο ευάλωτη παραμένει η ευρωπαϊκή γεωργία όταν διαταράσσεται η πρόσβαση σε φυσικό αέριο και πρώτες ύλες. Όπως τονίζει, τόσο η ενεργειακή κρίση του 2022 όσο και ο πρόσφατος αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή και τη διάθεση λιπασμάτων, με συνέπειες που δεν περιορίζονται μόνο στο κόστος παραγωγής, αλλά αγγίζουν και την ίδια την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η πρόταση για ευρωπαϊκό απόθεμα ασφαλείας
Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να εξετάσει σοβαρά τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων λιπασμάτων, κατά τα πρότυπα άλλων αποθεμάτων ασφαλείας που έχουν θεσπιστεί για κρίσιμους τομείς. Η λογική αυτής της πρότασης είναι να υπάρχει ευρωπαϊκός μηχανισμός άμεσης παρέμβασης όταν προκύπτουν σοβαρές διαταραχές στην αγορά, ώστε να αποφεύγονται ακραίες αυξήσεις τιμών και απότομοι κλυδωνισμοί στην αγροτική παραγωγή.
Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία του, η εμπειρία του 2022 έδειξε πόσο γρήγορα μπορεί να εκτροχιαστεί ολόκληρη η αλυσίδα εφοδιασμού. Ο ίδιος αναφέρει ότι τότε έκλεισε περίπου το 70% των ευρωπαϊκών εργοστασίων λιπασμάτων, εξέλιξη που αποτυπώνει τη στενή σύνδεση του κλάδου με το ενεργειακό κόστος και με την τροφοδοσία της ΕΕ σε φυσικό αέριο.
Αναφορά στην Ισπανία και πίεση για ευρωπαϊκό σχέδιο
Ο Γιάννης Μανιάτης επικαλείται ως παράδειγμα την Ισπανία, η οποία, όπως αναφέρει, έχει ήδη αναλάβει πρωτοβουλίες ζητώντας ευρωπαϊκό σχέδιο αποτροπής μελλοντικών κρίσεων και επενδύσεις στην έρευνα για εναλλακτικές μορφές λίπανσης. Παράλληλα, σημειώνει ότι η ισπανική κυβέρνηση έχει ήδη στηρίξει τους αγρότες της με πακέτο μέτρων ύψους 500 εκατ. ευρώ για να αμβλύνει τις συνέπειες του αυξημένου κόστους λιπασμάτων. Η συγκεκριμένη αναφορά χρησιμοποιείται από τον Έλληνα ευρωβουλευτή ως βάση για να αναδείξει την ανάγκη πιο συντονισμένης και πιο φιλόδοξης ευρωπαϊκής αντίδρασης.
Την ίδια ώρα, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξετάζονται ήδη, σύμφωνα με προσχέδιο που αποκάλυψε το Reuters, προσωρινά μέτρα όπως επιχορηγήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις, δάνεια και άλλες ενισχύσεις για να περιοριστεί το πλήγμα από τον πόλεμο με το Ιράν στον αγροτικό τομέα, στις μεταφορές και στην αλιεία. Το προσχέδιο προβλέπει ότι οι ενισχύσεις θα μπορούν να καλύπτουν έως και το 50% του πρόσθετου κόστους καυσίμων και λιπασμάτων που προκαλεί η παρούσα κρίση. Αυτό δείχνει ότι το ζήτημα των λιπασμάτων έχει ήδη ανέβει στην ευρωπαϊκή ατζέντα, έστω και με διαφορετική μορφή από εκείνη που προτείνει ο Μανιάτης.
Αιχμές για την ελληνική κυβερνητική στάση
Στην ερώτησή του, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ αντιπαραβάλλει την ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση με την κατάσταση στην Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι τα μέτρα που έχει παρουσιάσει μέχρι στιγμής η κυβέρνηση είναι περιορισμένης εμβέλειας και δεν επαρκούν για να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά το πρόβλημα. Με αυτόν τον τρόπο, η παρέμβασή του αποκτά και σαφές εσωτερικό πολιτικό αποτύπωμα, καθώς επιδιώκει να αναδείξει έλλειμμα προετοιμασίας και ανεπαρκή εθνική αντίδραση απέναντι σε μια κρίση που πλήττει άμεσα το κόστος της αγροτικής παραγωγής.
Το ευρύτερο διακύβευμα για την ΕΕ
Η παρέμβαση Μανιάτη συνδέει το κόστος των λιπασμάτων με ένα πολύ ευρύτερο στρατηγικό ερώτημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση: αν διαθέτει τους μηχανισμούς ώστε να προστατεύσει την αγροτική της βάση σε περιόδους διεθνούς αναταραχής. Η πρόταση για στρατηγικά αποθέματα και για επένδυση σε εναλλακτικές τεχνολογίες λίπανσης εντάσσεται ακριβώς σε αυτή τη λογική, δηλαδή στην ανάγκη η ΕΕ να περάσει από την αποσπασματική διαχείριση κρίσεων σε πιο μόνιμες πολιτικές ανθεκτικότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ερώτηση προς την Κομισιόν δεν αφορά μόνο τη σημερινή πίεση στις τιμές και στην παραγωγή. Αφορά και το αν η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιλέξει να οικοδομήσει πιο σταθερές άμυνες απέναντι σε μελλοντικές ενεργειακές και γεωπολιτικές κρίσεις, σε έναν τομέα που συνδέεται άμεσα με την παραγωγή τροφίμων, την ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και τη συνολική επισιτιστική της ασφάλεια.
