Κάθε πρωί εδώ και εβδομάδες, το ξυπνητήρι θέλει να το πετάξει έξω από το παράθυρο η Μαρία, που ετοιμάζει τον γιο της για να πάει στο σχολείο του. Τον φέρνει η μητέρα του εργάζεται και μετά πάει στο σπίτι της στη Μοσχάτο. Μία μέρα την εβδομάδα έχουν κανονίσει να δουλεύουν εναλλάξ για να πηγαίνουν τον γιο τους στο σχολείο. Και τις άλλες δύο ημέρες ο σύζυγος δουλεύει από το σπίτι και πηγαίνει εκείνος και τον παίρνει, λέει στην «Κ». Η Ειρήνη Κουρτέση, φιλόλογος σε σχολείο της Πάτρας, περιγράφει το πρόγραμμα όλης της οικογένειας, ώστε το παιδί – μαθητής στα Ειδικά Σχολεία – να πηγαίνει και να επιστρέφει από το σχολείο.
Άλλη ιστορία: η Ελένη Πολυχρόνη είναι μονογονέας. Έχει δίδυμα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού, μαθητές στο ίδιο σχολείο. Εκείνη μένει Καλλιθέα, το σχολείο των παιδιών είναι, όπως είπε, στον Πειραιά, ενώ δουλεύει στο Χαλάνδρι. Εκτός από τη μητέρα μεταφέρονται οι παππούδες, ώστε τα παιδιά καθημερινά να πηγαίνουν και να επιστρέφουν από το σχολείο. Δεν χρειάζεται άλλες περιγραφές για να γίνει αντιληπτός ο καθημερινός αγώνας δρόμου που κάνει η οικογένεια. «Δυστυχώς, δεν έχουμε άλλη λύση. Η 80χρονη μητέρα μου πηγαίνει τα παιδιά το πρωί με ταξί το μεσημέρι τα φέρνει πίσω», λέει στην «Κ». Πολλές φορές πηγαίνουν τα παιδιά ίδια στον Πειραιά και τα κατευθύνουν οι δάσκαλοι, τις ημέρες που δουλεύει από το σπίτι για να παραλάβει τα παιδιά από το σχολείο. «Στον έναν γιο μου, του χρόνου που πάει στο Γυμνάσιο θα χρειαστούν 150 ευρώ επιπλέον».
Και δεν είναι οι μόνες οικογένειες που πληρώνουν από την τσέπη τους το κόστος διακίνησης στην Περιφέρεια Αττικής. Η Περιφέρεια δεν προλαβαίνει να βρει επαρκή αριθμό λεωφορείων για να αναλάβουν τη μετακίνηση των παιδιών και για την άλλη τη μη οργάνωση του προγράμματος των Ειδικών Σχολείων, ώστε οι γονείς να μπορούν να πάρουν τα παιδιά μετά τη δουλειά τους.
Πρόβλημα για 24
Στα Ειδικά Σχολεία για παιδιά με αυτισμό Πειραιά φοιτούν 52 μαθητές, εκ των οποίων τους 28 δεν υπάρχει πρωινή ή μεσημεριανή σχολική μεταφορά. Πέρυσι προκηρύχθηκαν δύο συμβάσεις με πέντε σχολικά λεωφορεία, αλλά φέτος μόνο μία εταιρεία πήρε τον διαγωνισμό και καλύπτει δύο δρομολόγια, τα οποία δρομολόγια είναι ευκολότερα γιατί συνδυάζουν τις στάσεις στα σπίτια των μαθητών, παρατηρεί η κ. Πολυχρόνη. Γι’ αυτό και παιδιά έχουν τρόπους μετακίνησης που «λειτουργούν» εναλλάξ στις οικογένειες, λέγοντας ότι εκείνη «τρέχει» διαλείμματα στους διαδρόμους, αλλά δεν ανταποκρίνονται στην ιδιωτική λύση. «Κάθε εβδομάδα έχουμε αλλαγές και δεν ξέρει κανείς πώς να προσαρμοστεί», λέει.
Οι υποδομές των σχολείων δεν έχουν αναβαθμιστεί επαρκώς ώστε να υποστηρίξουν τη λειτουργία των ειδικών σχολείων. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο στην έλλειψη λεωφορείων. Βεβαίως υπάρχουν και κοινές παρατηρήσεις. Η πρώτη είναι ότι η Περιφέρεια Αττικής δεν προσανατολίζεται στα Ειδικά Σχολεία στις συμβάσεις μεταφοράς, με αποτέλεσμα να «κλείνουν» πρώτα τα δρομολόγια άλλων σχολείων, ευκολότερων, γιατί οι συνθήκες μετακίνησης παιδιών που φοιτούν σε ειδικά σχολεία απαιτούν περισσότερη οργάνωση και χρόνο.
«Μην αγνοούμε ότι τα παιδιά αυτά θέλουν να έχουν μια ρουτίνα για να λειτουργήσουν καλύτερα»,
τονίζει μητέρα που είναι και η ίδια εκπαιδευτικός.
Ελλιπείς δομές και υπηρεσίες εκπαίδευσης
Κατά 40% αυξήθηκαν μέσα σε μία τετραετία οι μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, ωστόσο οι δομές δεν αναλογούν και δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες του μαθητικού πληθυσμού.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την ετήσια αποτύπωση της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ), το σχολικό έτος 2024–25 οι μαθητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, με ή χωρίς γνωμάτευση, που φοιτούν πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια γενική και ειδική εκπαίδευση, ανήλθαν σε 144.861, αποτελώντας το 10% του μαθητικού πληθυσμού της χώρας.
Μεταξύ σχολικών ετών 2020–21 και 2024–25, οι μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε γενικά σχολεία αυξήθηκαν κατά 40%, ενώ ο μαθητικός πληθυσμός των Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΣΜΕΑΕ) σημείωσε αύξηση κατά 20%.
Τα μικρά θετικά βήματα δεν έχουν γίνει, δεν αναλογούν και δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες του μαθητικού πληθυσμού, παρατηρεί η ΕΣΑμεΑ.
Επίσης, την ίδια περίοδο οι μαθητές που φοιτούν σε Τμήματα Ένταξης αυξήθηκαν σημαντικά (κατά 3.194), την ώρα που τα Τμήματα Ένταξης (σημ.: στο εκπαιδευτικό σύστημα) μειώθηκαν κατά 6,5%.
Παράλληλα, το 22,5% των ατόμων ηλικίας 25–34 ετών φοιτούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση – ποσοστό που υπολείπεται κατά 10 μονάδες σε σύγκριση με τα άτομα χωρίς αναπηρία.
Η Συνομοσπονδία τονίζει ότι υποχρεωτική σε συνδυασμό με τη μη μονιμότητα των εκπαιδευτικών ειδικής αγωγής, τις καταλήψεις των κενών θέσεων από αναπληρωτές και τις μεγάλες καθυστερήσεις στις προσλήψεις, δημιουργεί σοβαρά εμπόδια στην ομαλή και ασφαλή φοίτηση των μαθητών με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις.
