Ο σύγχρονος περιβαλλοντισμός δεν είναι αυτό που παρουσιάζεται. Πίσω από τη ρητορική περί «σωτηρίας του πλανήτη» συγκροτείται μια ιδεολογία που αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως πρόβλημα και την ανθρώπινη ύπαρξη ως ενοχή. Στο πρώτο στάδιο, αρκείται στην καλλιέργεια συλλογικής αυτοενοχοποίησης και στη διαρκή πίεση για συμμόρφωση με σχήματα κεντρικού σχεδιασμού. Στον πυρήνα του, όμως, πρόκειται για ένα σύστημα σκέψης βαθιά αντιανθρώπινο.
Μετά την ιστορική, οικονομική και ηθική αποτυχία του σοσιαλισμού, ένα μεγάλο τμήμα της αριστερής διανόησης αναζήτησε νέες οδούς για τη διατήρηση του ίδιου ελέγχου με διαφορετικό περιτύλιγμα. Ο μεταμοντερνισμός και, στη συνέχεια, ο περιβαλλοντισμός αποτέλεσαν τα νέα εργαλεία. Ο στόχος παρέμεινε ίδιος: ο περιορισμός της ανθρώπινης ελευθερίας και της παραγωγικής δραστηριότητας στο όνομα ενός ανώτερου, δήθεν ηθικού σκοπού.
Η παραδοσιακή περιβαλλοντική σκέψη δεν είχε εχθρική στάση απέναντι στον άνθρωπο. Αντιμετώπιζε το περιβάλλον ως μέσο βελτίωσης της ανθρώπινης ζωής, της υγείας και της ευημερίας. Ο σύγχρονος περιβαλλοντισμός, όμως, εισήγαγε στη συζήτηση τις μαρξιστικές έννοιες της εκμετάλλευσης και της αποξένωσης, μετατρέποντας τη σχέση ανθρώπου και φύσης σε σχέση θύτη και θύματος.
Σύμφωνα με αυτό το σχήμα, κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα θεωρείται επιβλαβής. Η παραγωγή πλούτου παρουσιάζεται ως εγγενώς καταστροφική και η κατανάλωση ως ηθικό αμάρτημα. Η λιτότητα, η στέρηση και η υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου αναγορεύονται σε νέα αρετή. Η ίδια η ανθρώπινη ευημερία τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Από αυτό το σημείο προκύπτει η «βαθιά οικολογία», μια ιδεολογία που εξισώνει ηθικά όλα τα είδη και υποβιβάζει τον άνθρωπο σε έναν ακόμη οργανισμό χωρίς ιδιαίτερη αξία. Η ανθρώπινη ζωή παύει να έχει προτεραιότητα. Η φύση ανθρωποποιείται και ο άνθρωπος απανθρωποποιείται.
Το αποτέλεσμα είναι ένα πλαίσιο σκέψης που θεωρεί ιδανικό την ελάχιστη ή μηδενική ανθρώπινη επίδραση στο περιβάλλον. Ένα πλαίσιο εγγενώς αδύνατο για όντα που ζουν, εργάζονται, παράγουν και καταναλώνουν. Όταν η ανθρώπινη ύπαρξη ταυτίζεται με το κακό, το λογικό συμπέρασμα είναι η μείωση ή και η εξάλειψή της.
Η ιδεολογία αυτή δεν εφαρμόζεται πάντα με απόλυτη συνέπεια. Εφαρμόζεται, όμως, αρκετά ώστε να καθιστά τους ανθρώπους ευάλωτους στη χειραγώγηση μέσω της ενοχής. Όταν μαθαίνεις να ντρέπεσαι που υπάρχεις, αποδέχεσαι ευκολότερα περιορισμούς, απαγορεύσεις και εντολές που διαμορφώνονται από πολιτικές και τεχνοκρατικές ελίτ.
Ο κεντρικός σχεδιασμός επανέρχεται από την πίσω πόρτα, αυτή τη φορά ως «πράσινη αναγκαιότητα». Οι ελίτ αποφασίζουν πόση ενέργεια θα καταναλώσεις, πώς θα κινηθείς, τι θα φας, πώς θα ζήσεις. Η ανθρώπινη ελευθερία υποχωρεί στο όνομα της κλιματικής σωτηρίας.
Η ιστορία δείχνει ότι τέτοια σχήματα οδηγούν σε μαζικές καταστροφές. Οι απόπειρες κεντρικού σχεδιασμού κόστισαν εκατομμύρια ζωές. Η πράσινη εκδοχή τους, αν εφαρμοστεί πλήρως, θα είχε ασύγκριτα μεγαλύτερο τίμημα. Η αποδόμηση της ανθρώπινης αξίας είναι προϋπόθεση για την επιβολή τέτοιων πολιτικών.
Δεν πρόκειται για παρεξήγηση ή υπερβολή. Σημαντικά πρόσωπα του σύγχρονου περιβαλλοντικού κινήματος έχουν διατυπώσει ανοιχτά θέσεις που αντιμετωπίζουν τον άνθρωπο ως «καρκίνο» του πλανήτη και την πληθυσμιακή μείωση ως επιθυμητό στόχο. Η γλώσσα αυτή δεν είναι αθώα. Προετοιμάζει κοινωνικά την αποδοχή πολιτικών που υπονομεύουν την ίδια τη ζωή.
Ο περιβαλλοντισμός αυτού του τύπου δεν στοχεύει στη βελτίωση της ανθρώπινης συνύπαρξης με τη φύση. Στοχεύει στον περιορισμό του ανθρώπου. Δεν επιδιώκει ισορροπία, αλλά υποταγή. Δεν υπερασπίζεται τη ζωή, αλλά ιεραρχεί ποια ζωή αξίζει και ποια όχι.
Οι άνθρωποι δεν είναι βάρος που πρέπει να μειωθεί. Είναι φορείς δημιουργίας, προόδου και ευθύνης. Κάθε ιδεολογία που ξεκινά από την ενοχοποίηση της ανθρώπινης ύπαρξης καταλήγει αναπόφευκτα στον αυταρχισμό. Και κάθε κοινωνία που αποδέχεται αυτή την ενοχή, προετοιμάζει την ίδια της την παρακμή.
