Η κλιμακούμενη ένταση στη Μέση Ανατολή έχει θέσει σε αυξημένη επιφυλακή το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, το οποίο εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα για την πορεία της οικονομίας σε περίπτωση που η σύγκρουση διευρυνθεί ή αποκτήσει μεγαλύτερη χρονική διάρκεια.
Στο Μέγαρο Μαξίμου επικρατεί έντονη δραστηριότητα, με τα συναρμόδια υπουργεία να αποτιμούν καθημερινά τις διεθνείς εξελίξεις και να χαρτογραφούν τις πιθανές επιδράσεις τους στην ελληνική οικονομία.
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η προετοιμασία για απαιτητικές συνθήκες αποτελεί αναγκαία διαδικασία και διαχωρίζεται από την καλλιέργεια ανησυχίας στην κοινωνία. Όπως τονίζουν, οι διεθνείς κρίσεις απαιτούν ψυχραιμία, υπευθυνότητα και έγκαιρο σχεδιασμό κινήσεων.
«Τέτοιες συγκυρίες απαιτούν εγρήγορση, οργανωμένο σχέδιο και αποφασιστική στάση», αναφέρουν χαρακτηριστικά κυβερνητικά στελέχη.
Την ίδια στιγμή υπενθυμίζεται ότι η κυβέρνηση διαχειρίστηκε μια ιδιαίτερα δύσκολη ενεργειακή συγκυρία κατά την περίοδο της κρίσης που ακολούθησε τον πόλεμο στην Ουκρανία, όταν ενεργοποιήθηκαν πακέτα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
«Θα ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα στον χρόνο που πρέπει και στο βαθμό που το επιτρέπουν οι δυνατότητες της οικονομίας», σημειώνουν αρμόδιες πηγές.
Στο οικονομικό επιτελείο η προσοχή στρέφεται κυρίως στις διεθνείς τιμές της ενέργειας, καθώς αυτές μπορούν να επηρεάσουν άμεσα το επίπεδο τιμών στην αγορά.
Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, ο προϋπολογισμός έχει καταρτιστεί με υποθέσεις που περιλαμβάνουν ακόμη και σενάρια τιμών πετρελαίου έως τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Το συγκεκριμένο επίπεδο θεωρείται κρίσιμο σημείο αντοχής για την οικονομία. Μέχρι αυτό το όριο εκτιμάται ότι οι πιέσεις μπορούν να απορροφηθούν σε διαχειρίσιμο βαθμό.
Σε περίπτωση που οι τιμές κινηθούν υψηλότερα και διατηρηθούν σε αυτά τα επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα, το οικονομικό περιβάλλον γίνεται πιο απαιτητικό.
Η ανησυχία επικεντρώνεται στο ενδεχόμενο παρατεταμένων πολεμικών επιχειρήσεων που ενδέχεται να επηρεάσουν τις ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή.
Πρόκειται για περιοχή από την οποία προέρχεται περίπου το ένα τέταρτο των ενεργειακών πρώτων υλών που διακινούνται διεθνώς.
Σε ένα τέτοιο σενάριο αναμένεται αύξηση στο κόστος μεταφοράς και ασφάλισης φορτίων πετρελαίου, εξέλιξη που θα μεταφερθεί στις τελικές τιμές της αγοράς.
Την ίδια ώρα η κυβέρνηση θέτει σε προτεραιότητα την αποτροπή φαινομένων κερδοσκοπίας στην αγορά. Από το Μέγαρο Μαξίμου τονίζεται ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θα κινηθούν με αυξημένη ένταση απέναντι σε πρακτικές αισχροκέρδειας, ιδιαίτερα σε περιόδους διεθνούς αστάθειας.
Ήδη πραγματοποιούνται εκτεταμένοι έλεγχοι σε καύσιμα, τρόφιμα και βασικά καταναλωτικά αγαθά, με τα αρμόδια κλιμάκια να βρίσκονται σε πλήρη κινητοποίηση.
Σε αυτό το πλαίσιο ενεργό ρόλο έχει και η νέα Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή, η οποία έχει ενισχυθεί με πρόσθετες αρμοδιότητες εποπτείας της αγοράς.
«Καμία πρακτική εκμετάλλευσης της κρίσης για υπερκέρδη δεν θα γίνει αποδεκτή», αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, υπογραμμίζοντας ότι οι έλεγχοι θα ενταθούν το επόμενο διάστημα.
Το επίπεδο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι θεωρείται το σημείο αναφοράς για την οικονομία, καθώς από εκεί και πάνω οι εξελίξεις αποκτούν μεγαλύτερη αβεβαιότητα.
Η κυβέρνηση έχει καταρτίσει σχέδιο τριών φάσεων για την αντιμετώπιση πιθανών πιέσεων.
Το πρώτο στάδιο αφορά εντατικούς ελέγχους στην αγορά για την αντιμετώπιση αισχροκέρδειας, με έμφαση σε πρατήρια καυσίμων και σούπερ μάρκετ.
Στο δεύτερο στάδιο, εφόσον οι τιμές συνεχίσουν ανοδικά, εξετάζεται η επιβολή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των σούπερ μάρκετ και ενδεχομένως η εφαρμογή ανώτατου ορίου στις τιμές των καυσίμων.
Το τρίτο σενάριο αφορά παρατεταμένη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων πέραν του ενός μήνα, περίπτωση κατά την οποία θα ενεργοποιηθούν επιδόματα ενέργειας για ηλεκτρικό ρεύμα και καύσιμα με στόχο τη στήριξη των νοικοκυριών. Πρόκειται για παρεμβάσεις αντίστοιχες με τα προγράμματα Power Pass και Fuel Pass που εφαρμόστηκαν την περίοδο της ενεργειακής κρίσης μετά τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, μέτρα που επηρεάζουν το δημοσιονομικό περιθώριο του προϋπολογισμού.
Στο μεταξύ πραγματοποιήθηκε έκτακτη σύσκεψη στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τη συμμετοχή των εταιρειών ενέργειας και των διαχειριστών δικτύων, με αντικείμενο την αξιολόγηση της κατάστασης και την προετοιμασία παρεμβάσεων στην αγορά καυσίμων σε περίπτωση που το πετρέλαιο κινηθεί προς τα 100 δολάρια.
Παρά την αυξημένη επαγρύπνηση, στο κυβερνητικό επιτελείο επισημαίνονται και ορισμένα δεδομένα που συγκρατούν τις άμεσες επιπτώσεις.
Ένα από αυτά είναι ότι περίπου το 25% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ η Ελλάδα δεν προμηθεύεται φυσικό αέριο από τη συγκεκριμένη περιοχή.
Επιπλέον, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, σημαντικό μέρος της τελικής τιμής των καυσίμων στη χώρα συνδέεται με τη φορολογία και όχι αποκλειστικά με τη διεθνή τιμή του πετρελαίου, παράγοντας που μπορεί να περιορίσει τις άμεσες μεταβολές σε σχέση με άλλες αγορές.
Την ίδια ώρα η συζήτηση έχει λάβει και πολιτικές διαστάσεις, με αφορμή το ενδεχόμενο σύγκλησης Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών.
Κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν την πραγματοποίηση μιας τέτοιας διαδικασίας με στόχο την πλήρη ενημέρωση για τις εξελίξεις.
Από το Μέγαρο Μαξίμου αναφέρεται ότι οι πολιτικοί αρχηγοί έχουν τη δυνατότητα ενημέρωσης από τον πρωθυπουργό οποιαδήποτε στιγμή το ζητήσουν και εκτιμάται ότι στην παρούσα φάση δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για σύγκληση του οργάνου.
Κυβερνητικά στελέχη εκτιμούν επίσης ότι ορισμένα κόμματα επιδιώκουν επικοινωνιακή αξιοποίηση μιας τέτοιας πρωτοβουλίας.
Σε κάθε περίπτωση η κυβέρνηση δηλώνει ότι παρακολουθεί διαρκώς τις διεθνείς εξελίξεις και διατηρεί ετοιμότητα για παρεμβάσεις όταν το απαιτήσουν οι συνθήκες, με στόχο τη συγκράτηση των επιπτώσεων στην οικονομία και στην καθημερινότητα των πολιτών.
