Ο Τραμπ μιλά για συμφωνία, η Τεχεράνη τον διαψεύδει και τα πλοία δέχονται πλήγματα

Βλήμα άγνωστου τύπου έπληξε φορτηγό πλοίο ενώ έπλεε στα Στενά του Ορμούζ, σε ένα ακόμη περιστατικό που εντείνει την ανησυχία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας σε ένα από τα σημαντικότερα περάσματα του παγκόσμιου εμπορίου.

Το συμβάν γνωστοποίησε κατά τη διάρκεια της νύχτας από τη Δευτέρα προς την Τρίτη η βρετανική υπηρεσία ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυτιλίας UKMTO, η οποία υπάγεται στο υπουργείο Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου.

Σύμφωνα με το προειδοποιητικό δελτίο, το εμπορικό πλοίο ανέφερε ότι δέχθηκε πλήγμα από «βλήμα άγνωστου τύπου». Δεν δημοσιοποιήθηκαν το όνομα, η σημαία ή ο προορισμός του, ενώ δεν υπήρξε άμεση αναφορά σε τραυματισμούς μελών του πληρώματος ή σε σοβαρές υλικές ζημιές.

Η επίθεση καταγράφηκε περίπου 20 ναυτικά μίλια, δηλαδή 37 χιλιόμετρα, από την πόλη Αλ Χασάμπ του Ομάν, σε θαλάσσια περιοχή που βρίσκεται στον πυρήνα της αυξανόμενης έντασης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.

Το νέο περιστατικό σημειώθηκε την ώρα που η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη διατυπώνουν εντελώς αντίθετες εκδοχές για την ύπαρξη διπλωματικών επαφών, ενώ τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά υπό καθεστώς ελεγχόμενης διέλευσης.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέμεινε ότι διεξάγονται συνομιλίες με το Ιράν «αυτή τη στιγμή», παρά την κατηγορηματική διάψευση της ιρανικής κυβέρνησης.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος ισχυρίστηκε ότι οι επαφές ξεκίνησαν έπειτα από αίτημα της ιρανικής πλευράς και πραγματοποιούνται με τη στήριξη της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε τις υποτιθέμενες διαπραγματεύσεις ως «τελευταία ευκαιρία» για την Τεχεράνη, απαιτώντας την υπογραφή συμφωνίας η οποία, κατά τον ίδιο, θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

«Αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία που έχουν οι Ιρανοί να υπογράψουν ένα καλό έγγραφο», δήλωσε, επαναφέροντας τη γνωστή τακτική των τελεσιγράφων και των δημόσιων πιέσεων προς την ιρανική ηγεσία.

Λίγες ώρες νωρίτερα, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, κατηγορούσε την Τεχεράνη για «απίστευτη διπροσωπία», υποστηρίζοντας ότι Ιρανοί αξιωματούχοι ζητούν συνομιλίες ιδιωτικά και στη συνέχεια αρνούνται δημόσια ότι πραγματοποιείται οποιαδήποτε διαπραγμάτευση.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ισχυρίστηκε ότι η ιρανική πλευρά «εκλιπαρεί» για συνάντηση και ότι έχουν ήδη προγραμματιστεί πρόσθετες επαφές. Δεν παρουσίασε, ωστόσο, συγκεκριμένα στοιχεία για το επίπεδο των συνομιλιών, τα πρόσωπα που συμμετέχουν ή το ακριβές πλαίσιο της διαπραγμάτευσης.

Η Τεχεράνη διαψεύδει τον Τραμπ και συνομιλεί μόνο με το Ομάν

Η απάντηση του Ιράν ήταν άμεση και κατηγορηματική. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Δεν διαπραγματευόμαστε με τις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή. Συνομιλούμε με το Ομάν, προκειμένου να εξασφαλίσουμε την ασφαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε κατά την τακτική ενημέρωση των δημοσιογράφων.

Η ιρανική διπλωματία υποστηρίζει ότι οι μοναδικές επαφές αφορούν τη συμφωνία μιας νέας θαλάσσιας διαδρομής, η οποία θα είναι αποδεκτή τόσο από το Ιράν όσο και από το Ομάν και θα διασφαλίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα και τα συμφέροντα των δύο χωρών.

Ο Εσμαΐλ Μπαγαεΐ είχε δηλώσει ήδη από την Κυριακή ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για μια ενδιάμεση πορεία διέλευσης, η οποία δεν θα ακολουθεί ούτε τον βόρειο ούτε τον νότιο διάδρομο του στενού.

Η Τεχεράνη επιδιώκει να διατηρήσει τον ουσιαστικό έλεγχο του περάσματος και επιτρέπει στα εμπορικά πλοία να κινούνται μόνο κατά μήκος συγκεκριμένης διαδρομής κοντά στις ιρανικές ακτές.

Η στάση αυτή συνδέεται με την κατάρρευση της αρχικής συμφωνίας που είχε επιτευχθεί με την Ουάσιγκτον, γνωστής ως «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», η οποία εγκαταλείφθηκε μετά την επανέναρξη των εχθροπραξιών στις αρχές Ιουλίου.

Η ιρανική κυβέρνηση δεν επιθυμεί την επιστροφή στο καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο και αντιμετωπίζει τον έλεγχο του Ορμούζ ως βασικό διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και στους συμμάχους τους.

Το Ομάν, το οποίο έχει διαδραματίσει επανειλημμένα ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, δεν έχει επιβεβαιώσει ούτε διαψεύσει δημόσια τις πληροφορίες για επικείμενη συμφωνία.

Οι σχέσεις των δύο χωρών είχαν επιβαρυνθεί τον Ιούνιο, όταν το σουλτανάτο δημιούργησε νέο δρομολόγιο διέλευσης, προκαλώντας έντονη αντίδραση από την ιρανική πλευρά.

Το χτύπημα στο φορτηγό πλοίο προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο αστάθειας στις διαπραγματεύσεις, καθώς δημιουργεί ερωτήματα για την προέλευση του βλήματος, τον στόχο της επίθεσης και το κατά πόσο το περιστατικό συνδέεται με την προσπάθεια ελέγχου της θαλάσσιας κυκλοφορίας.

Μέχρι στιγμής, καμία πλευρά δεν έχει αναλάβει την ευθύνη, ενώ η UKMTO δεν έδωσε περισσότερες πληροφορίες για το είδος του όπλου ή για την κατάσταση του πλοίου μετά το πλήγμα.

Απειλές βομβαρδισμών, αποκλεισμός λιμανιών και νέα μέτωπα

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε απειλήσει ότι θα διατάξει ισχυρά πλήγματα εναντίον του Ιράν, πριν ανακοινώσει ότι ανέβαλε σχεδιαζόμενους μαζικούς βομβαρδισμούς σε συνεργασία με το Ισραήλ.

Η συνεχής μετακίνηση του Αμερικανού προέδρου από τις πολεμικές απειλές στις ανακοινώσεις περί διαλόγου έχει εξελιχθεί σε σταθερό μοτίβο της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Τεχεράνη.

Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, η Ουάσιγκτον είχε καταρτίσει σχέδια για ευρείας κλίμακας επιθέσεις κατά ιρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, μεταξύ των οποίων διυλιστήρια και μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η αναβολή των βομβαρδισμών αποφασίστηκε έπειτα από αιτήματα χωρών της περιοχής και επειδή είχε διαμορφωθεί το «περίγραμμα» μιας πιθανής συμφωνίας.

Ανέφερε συγκεκριμένα τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το ίδιο το Ιράν ως πλευρές που ζήτησαν την αποτροπή μιας νέας επίθεσης.

Η Τεχεράνη διέψευσε ότι υπέβαλε οποιοδήποτε σχετικό αίτημα και χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς του Αμερικανού προέδρου «νέο ψέμα».

Ο Ντόναλντ Τραμπ έθεσε ως προϋπόθεση για την οριστική αναστολή των αμερικανικών βομβαρδισμών την ταχεία επίτευξη συμφωνίας, με βασικό ζήτημα την επαναφορά της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Παράλληλα, δήλωσε ότι η θαλάσσια περιοχή βρίσκεται υπό τον «πλήρη έλεγχο» του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού και προειδοποίησε ότι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο θα παραμείνει σε ισχύ έως ότου επιτευχθεί συμφωνία ή υπάρξει «πλήρης παράδοση» του Ιράν.

Οι δηλώσεις αυτές αποτυπώνουν τη σκληρή γραμμή της Ουάσιγκτον, η οποία επιχειρεί να συνδυάσει στρατιωτική πίεση, οικονομικό αποκλεισμό και απειλές καταστροφής κρίσιμων υποδομών με την προβολή μιας ασαφούς διπλωματικής διεξόδου.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή άρχισε στις 28 Φεβρουαρίου με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά του Ιράν. Οι εχθροπραξίες σταμάτησαν προσωρινά τον Απρίλιο, προτού επαναληφθούν στις αρχές Ιουλίου.

Η κρίση έχει πλέον επεκταθεί και στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου το σιιτικό ένοπλο κίνημα Ανσαραλά, γνωστό στη Δύση ως Χούθι, ανακοίνωσε αποκλεισμό των λιμανιών της Σαουδικής Αραβίας.

Η οργάνωση, η οποία διατηρεί στενές σχέσεις με την Τεχεράνη, ανακοίνωσε στη συνέχεια επιθέσεις εναντίον πετρελαιοφόρων και λιμενικών εγκαταστάσεων του βασιλείου, διευρύνοντας το μέτωπο σε μία ακόμη κομβική οδό μεταφοράς ενέργειας.

Οι εξελίξεις προκαλούν άμεσες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου. Λίγο μετά τις 03:30 ώρα Ελλάδας, το αμερικανικό αργό WTI ενισχυόταν κατά 0,49%, φτάνοντας στα 80,73 δολάρια το βαρέλι.

Η τιμή του Brent, που αποτελεί διεθνές σημείο αναφοράς, σημείωνε άνοδο 0,60% και διαμορφωνόταν στα 82,47 δολάρια ανά βαρέλι.

Η άνοδος παρέμενε περιορισμένη, καθώς είχε προηγηθεί ισχυρή υποχώρηση των τιμών λόγω των προσδοκιών για πιθανές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν. Στα τέλη Ιουλίου, το Brent είχε ξεπεράσει ακόμη και το όριο των 100 δολαρίων.

Η νέα επίθεση σε εμπορικό πλοίο δείχνει ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Κάθε περιστατικό στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη ναυσιπλοΐα, τις ασφαλιστικές καλύψεις των πλοίων, τις τιμές της ενέργειας και την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και την ιρανική κυβέρνηση συνεχίζεται μέσα από αλληλοδιαψεύσεις, απειλές και ασαφείς αναφορές σε συμφωνίες. Στο πεδίο, όμως, πλοία εξακολουθούν να δέχονται πλήγματα και οι σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες της περιοχής παραμένουν εκτεθειμένες στον κίνδυνο γενικευμένης σύγκρουσης.