Ο Ζελένσκι αφαιρεί προστασία από τη ρωσική γλώσσα

Σε μια κίνηση που σηματοδοτεί μια σημαντική στροφή στην εσωτερική πολιτική της χώρας, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος είναι ο ίδιος ρωσόφωνος, υπέγραψε έναν νόμο που καταργεί το ειδικό καθεστώς προστασίας που απολάμβανε η ρωσική γλώσσα στην Ουκρανία. Η απόφαση αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου η χρήση της ρωσικής γλώσσας έχει μειωθεί σημαντικά λόγω της συνεχιζόμενης ρωσικής εισβολής, ωστόσο παραμένει η κύρια γλώσσα επικοινωνίας για ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού, ιδιαίτερα στις ανατολικές και νότιες περιοχές.

Ο πρόεδρος του ουκρανικού Κοινοβουλίου, Ρουσλάν Στεφαντσούκ, επιβεβαίωσε την υπογραφή του νόμου μέσω ανάρτησής του στο Facebook, χαρακτηρίζοντάς την ως "μια σημαντική απόφαση για την προστασία του ουκρανικού γλωσσικού χώρου και την εκπλήρωση των ευρωπαϊκών μας υποχρεώσεων". Η δήλωση αυτή υπογραμμίζει τη διπλή στόχευση της κυβέρνησης: από τη μια πλευρά, την ενίσχυση της εθνικής ταυτότητας και γλώσσας, και από την άλλη, την ευθυγράμμιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η χώρα.

Ο Στεφαντσούκ, επικαλούμενος "τη δικαιοσύνη και την ασφάλεια της γλώσσας στην Ουκρανία", τόνισε ότι "η γλώσσα ενός επιτιθέμενου κράτους δεν μπορεί να επωφελείται από εργαλεία προστασίας που έχουν σχεδιαστεί για να υποστηρίζουν τις γλώσσες των αυτόχθονων λαών και των εθνικών κοινοτήτων". Η ρητορική αυτή αντικατοπτρίζει την ευρύτερη πολιτική βούληση για απομάκρυνση από κάθε στοιχείο που συνδέεται με τη ρωσική επιρροή, ειδικά μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής το 2022.

Αλλαγές στο νομικό πλαίσιο και οι συνέπειες

Ο νόμος που υπέγραψε ο Ζελένσκι αφαιρεί από τη ρωσική γλώσσα τις προστασίες που προβλέπονται από τον Ευρωπαϊκό Χάρτη για τις Περιφερειακές ή Μειονοτικές Γλώσσες, μια διεθνή συνθήκη του Συμβουλίου της Ευρώπης την οποία η Ουκρανία είχε επικυρώσει στο παρελθόν. Αυτό σημαίνει ότι, ενώ η ρωσική γλώσσα δεν καθίσταται παράνομη, το κράτος δεν είναι πλέον υποχρεωμένο να παρέχει δημόσιες υπηρεσίες στα ρωσικά και μπορεί να περιορίσει σημαντικά την εκπαίδευση σε αυτή τη γλώσσα.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο, περίπου το ένα τρίτο του ουκρανικού πληθυσμού μιλούσε τα ρωσικά ως κύρια γλώσσα πριν από τον πόλεμο, με την πλειονότητα αυτών να συγκεντρώνεται στην ανατολική και νότια Ουκρανία. Ωστόσο, δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η χρήση της ρωσικής γλώσσας έχει μειωθεί αισθητά μετά την έναρξη της εισβολής το 2022, αν και η γλωσσική κατάσταση παραμένει περίπλοκη, καθώς η Ρωσία κατέχει περίπου το 19% του ουκρανικού εδάφους.

Οι εντάσεις γύρω από το γλωσσικό ζήτημα δεν είναι καινούριες. Το καθεστώς της ρωσικής γλώσσας αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους που επικαλέστηκε η καθοδηγούμενη από τη Μόσχα αυτονομιστική εξέγερση στην ανατολική Ουκρανία το 2014, γεγονός που υπογραμμίζει τη βαθιά πολιτική και κοινωνική διάσταση του θέματος. Η νέα νομοθεσία αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω την ουκρανική γλώσσα σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής, ενώ παράλληλα θα περιορίσει την επιρροή της ρωσικής, σε μια προσπάθεια εδραίωσης της εθνικής κυριαρχίας και ταυτότητας.