ΟΗΕ: Αποτυχία συμφωνιών, στο επίκεντρο η Τεχνητή Νοημοσύνη

Η 81η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ολοκληρώνεται χωρίς απτά αποτελέσματα στην επίλυση των πολύπλοκων συγκρούσεων που μαίνονται παγκοσμίως, με χαρακτηριστικά παραδείγματα το Ιράν και την Ουκρανία. Ωστόσο, η φετινή διοργάνωση σημαδεύτηκε από εκτενείς συζητήσεις γύρω από τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), τόσο σε πολιτικό επίπεδο όσο και μέσω της συμμετοχής εκπροσώπων κορυφαίων τεχνολογικών εταιρειών. Οι συζητήσεις αυτές ανέδειξαν την αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις της AI στην παγκόσμια ασφάλεια και διακυβέρνηση.

Τα μεγάλα μέτωπα: Ιράν και Ουκρανία

Αναφορικά με τον πόλεμο στον Κόλπο, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας, τόνισε την ανάγκη συνέχισης των προσπαθειών, παρά την ανταλλαγή σκληρών δηλώσεων μεταξύ των ηγετών του Ιράν και των ΗΠΑ στην αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης. Οι ΗΠΑ απείλησαν να "εξολοθρεύσουν" το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη κατηγόρησε την Ουάσινγκτον για "νοοτροπία εκφοβισμού". Ο αξιωματούχος πρόσθεσε ότι η Τεχεράνη εξετάζει την απάντηση των ΗΠΑ στις προτάσεις της, που περιλαμβάνουν την άρση του ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται άμεση συμφωνία.

Στο μέτωπο της Ουκρανίας, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, είχε συνομιλίες με τον Ρώσο ομόλογό του, Σεργκέι Λαβρόφ, μετά τις οποίες δήλωσε ότι οι δύο πλευρές έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για μια περιορισμένη εκεχειρία που θα περιλαμβάνει στόχους σχετικούς με τα σιτηρά και την ενέργεια. Η Ουκρανία και οι σύμμαχοί της καταβάλλουν προσπάθειες να εξασφαλίσουν έστω και περιορισμένες συμφωνίες για τις ενεργειακές υποδομές και τη ναυτιλία στη Μαύρη Θάλασσα πριν από τον χειμώνα, λόγω φόβων για νέες ρωσικές επιθέσεις σε εγκαταστάσεις ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης.

Τεχνητή Νοημοσύνη: Το κυρίαρχο θέμα

Ένα από τα πιο σημαντικά θέματα που κυριάρχησαν σε πολλά πάνελ ήταν η τεχνητή νοημοσύνη, επισκιάζοντας σε μεγάλο βαθμό τις συζητήσεις για την κλιματική αλλαγή που είχαν πρωταγωνιστήσει τα προηγούμενα χρόνια στον ΟΗΕ. Η Γενική Συνέλευση συνέπεσε με μια άνευ προηγουμένου έξαρση ανησυχίας γύρω από την AI, καθώς πρόσφατα σημειώθηκαν πολλαπλές σοβαρές παραβιάσεις ασφαλείας σε διεθνείς και κυβερνητικούς οργανισμούς και υπηρεσίες. Σε συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο ΟΗΕ συγκάλεσε τους επικεφαλής εταιρειών όπως η OpenAI και η Anthropic, με τους ηγέτες του κλάδου να απευθύνουν έκκληση στις κυβερνήσεις για συνεργασία στη διαχείριση της AI. Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στην ομιλία του στον παγκόσμιο οργανισμό, λοιδόρησε τους κινδύνους της AI, χαρακτηρίζοντάς τους "άρρωστη συνωμοσία" και δηλώνοντας ότι "απορρίπτει οποιαδήποτε προσπάθεια κατασκευής ενός παγκοσμιοποιημένου σχεδίου για τον έλεγχό" της.

Οι εκπλήξεις της Συνόδου

Μια από τις μεγάλες εκπλήξεις της Συνόδου ήταν η συμμετοχή της προσωρινής προέδρου της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία συναντήθηκε για πρώτη φορά αυτοπροσώπως με τον Τραμπ από τότε που ανέλαβε την εξουσία, μετά τη σύλληψη τον Ιανουάριο του τότε προέδρου Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια μιας δραματικής νυχτερινής επιδρομής στο Καράκας. Η αντιπροσωπεία της Βενεζουέλας επικεντρώθηκε σε συζητήσεις για την αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους της χώρας, ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων, και συναντήθηκε με Αμερικανούς αξιωματούχους, δανειστές και εταιρείες. Ο Τραμπ, κατά την ομιλία του ενώπιον του σώματος, χαρακτήρισε μάλιστα την πετρελαϊκή συμφωνία που υπέγραψαν οι ΗΠΑ με τη Βενεζουέλα τον περασμένο μήνα "ίσως τη μεγαλύτερη συμφωνία που έχει γίνει ποτέ".

Άλλη μια έκπληξη ήταν η απουσία του αρχηγού του σουδανικού στρατού, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, καθώς οι ΗΠΑ αρνήθηκαν να του εκδώσουν βίζα. Σουδανοί και άλλες πηγές θεωρούν ότι η κίνηση αυτή συνδεόταν με μια πρόταση κατάπαυσης του πυρός που υποστηρίχθηκε από τις ΗΠΑ, την οποία το Χαρτούμ είχε απορρίψει. Η διαμάχη αυτή απειλεί να επιδεινώσει την ένταση μεταξύ της Ουάσινγκτον και του στρατού του Σουδάν σε μια κρίσιμη καμπή του εμφυλίου πολέμου, τον οποίο ο ΟΗΕ χαρακτηρίζει ως τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση στον κόσμο. Αξιοσημείωτη απουσία ήταν επίσης και αυτή του Παλαιστίνιου προέδρου Μαχμούντ Αμπάς, ο οποίος απευθύνθηκε στους συνέδρους μέσω βίντεο και καταδίκασε τους περιορισμούς των ΗΠΑ στην πρόσβαση της παλαιστινιακής αποστολής στον ΟΗΕ.

Ο ΟΗΕ σε κρίση

Τα Ηνωμένα Έθνη, αντιμετωπίζοντας οικονομικές δυσκολίες, "μπορεί να μην βρίσκονται σε ελεύθερη πτώση, αλλά παραμένουν κολλημένα σε μια κρίση ανοιχτού τύπου", δήλωσε ο αναλυτής του International Crisis Group, Ρίτσαρντ Γκόουαν. Ο οργανισμός βρίσκεται αντιμέτωπος με όλο και πιο συρρικνωμένους προϋπολογισμούς, φθίνουσα επιρροή και αυξανόμενες γεωπολιτικές συγκρούσεις. Ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει το 193μελές σώμα ως διογκωμένο και παγκοσμιοποιητικό, έχει μειώσει τη χρηματοδότηση των ΗΠΑ και έχει αποσύρει την αμερικανική παρουσία από δεκάδες οργανισμούς του ΟΗΕ.