ΟΗΕ: Κρίσιμη ψηφοφορία για τον διάδοχο του Γκουτέρες

Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών συνέρχεται σήμερα, σε μια κρίσιμη συνεδρίαση που αναμένεται να διαμορφώσει το τοπίο για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες στη θέση του γενικού γραμματέα του διεθνούς οργανισμού. Η διαδικασία περιλαμβάνει τη δεύτερη ενδεικτική ψηφοφορία, η οποία έρχεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων και βαθιών διαιρέσεων μεταξύ των μελών του Συμβουλίου.

Η κούρσα για τη διαδοχή του Πορτογάλου διπλωμάτη, ο οποίος ολοκληρώνει τη δεύτερη πενταετή θητεία του στις 31 Δεκεμβρίου, συγκεντρώνει το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας. Επτά υποψήφιοι, πέντε γυναίκες και δύο άνδρες, διεκδικούν την ανάληψη της ηγεσίας του οργανισμού, σε μια διαδικασία που αναμένεται να είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστική και πολύπλοκη.

Κατά τη σημερινή συνεδρίαση, τα 15 κράτη-μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας θα κληθούν να τοποθετηθούν ανώνυμα για κάθε υποψηφιότητα, χρησιμοποιώντας ένα σύστημα τριών επιλογών: να δηλώσουν ότι ενθαρρύνουν, αποθαρρύνουν ή δεν εκφράζουν γνώμη για κάθε υποψήφιο. Αυτή η διαδικασία, αν και δεν είναι δεσμευτική, θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς δίνει ένα σαφές στίγμα για τις προθέσεις των μελών και μπορεί να αναδείξει τα επικρατέστερα πρόσωπα.

Το προβάδισμα της Ρεβέκα Γκρίνσπαν και οι ανταγωνιστές

Μετά την πρώτη ενδεικτική ψηφοφορία, που πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιουλίου, η Ρεβέκα Γκρίνσπαν από την Κόστα Ρίκα φαίνεται να έχει συγκεντρώσει τις περισσότερες θετικές γνώμες. Η 70χρονη πρώην αντιπρόεδρος της χώρας της και επικεφαλής της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD) έχει αναδειχθεί σε ένα από τα βασικά φαβορί της διαδικασίας, αν και οι διπλωμάτες προειδοποιούν ότι οι ισορροπίες μπορεί να αλλάξουν.

Ο Ντάνιελ Φόρτι, αναλυτής του International Crisis Group, σημείωσε ότι οι διπλωμάτες αναμένουν διακυμάνσεις στην κατανομή των ψήφων σε σύγκριση με την προηγούμενη διαδικασία. Η σημερινή ψηφοφορία αναμένεται να λειτουργήσει ως βαρόμετρο, όχι μόνο για την ανάδειξη των φαβορί, αλλά και για τον αποκλεισμό υποψηφιοτήτων που δεν συγκεντρώνουν την απαραίτητη υποστήριξη. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, είναι πολύ πιθανό μετά τη διαδικασία ορισμένοι υποψήφιοι να συνειδητοποιήσουν ότι η εκστρατεία τους έχει φτάσει στο τέλος του δρόμου.

Οι προκλήσεις για τον επόμενο γενικό γραμματέα

Η εκλογή του νέου γενικού γραμματέα πραγματοποιείται σε μια από τις πιο δύσκολες περιόδους στην ιστορία του Οργανισμού. Ο ΟΗΕ βρίσκεται αντιμέτωπος με την αποδυνάμωση της πολυμερούς συνεργασίας, τους μόνιμους και αγεφύρωτους διχασμούς στο Συμβούλιο Ασφαλείας, καθώς και με πολύ σοβαρές οικονομικές δυσκολίες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ, αμφισβητούν ολοένα και πιο συχνά τον ρόλο και τη χρηματοδότηση του οργανισμού, γεγονός που δυσχεραίνει την προσπάθεια του ΟΗΕ να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο σε μεγάλες διεθνείς υποθέσεις και συγκρούσεις.

Οι περικοπές στη χρηματοδότηση απειλούν τόσο τις ανθρωπιστικές όσο και τις ειρηνευτικές αποστολές του οργανισμού, δημιουργώντας ένα δυσμενές περιβάλλον για τον διάδοχο του κ. Γκουτέρες. Η διαδικασία επιλογής αναμένεται να είναι μακρά, με τους αναλυτές να εκτιμούν ότι μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες ή ακόμη και μήνες για να ολοκληρωθεί. Ο υποψήφιος που θα προκύψει θα πρέπει να εξασφαλίσει τουλάχιστον εννέα ψήφους στο Συμβούλιο Ασφαλείας και να μην αντιμετωπίσει βέτο από τα πέντε μόνιμα μέλη: ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία και Βρετανία.

Οι υπόλοιποι υποψήφιοι και η γεωγραφική κατανομή

Εκτός από την κ. Γκρίνσπαν, στην κούρσα συμμετέχουν η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γουιάνας, Κάρολαϊν Ροδρίγκες-Μπίρκετ, 52 ετών, και ο Αργεντινός διπλωμάτης Ραφαέλ Γκρόσι, 65 ετών, ο οποίος σήμερα ηγείται του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Οι υποψηφιότητες συμπληρώνουν η πρώην πρόεδρος της Χιλής Μισέλ Μπατσελέτ, 74 ετών, η διπλωμάτισσα από τον Ισημερινό Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα, 61 ετών, ο πολιτικός και διπλωμάτης από την Ουγκάντα Ολάρα Οτούνου, 75 ετών, ο πρώην πρόεδρος της Σενεγάλης Μάκι Σαλ, 64 ετών, και η πρεσβεύτρια του Ισημερινού στη Γαλλία Ιβόν Μπάκι, 75 ετών.

Η γεωγραφική κατανομή παίζει σημαντικό ρόλο στη διαδικασία, καθώς υπάρχει παράδοση εναλλαγής με γεωγραφικά κριτήρια, αν και αυτή δεν τηρείται πάντοτε. Η Λατινική Αμερική διεκδικεί φέτος τη θέση, γεγονός που εξηγεί τον μεγάλο αριθμό υποψηφιοτήτων από την περιοχή. Παράλληλα, πολλά κράτη πιέζουν για την ανάληψη της θέσης από γυναίκα για πρώτη φορά στην ιστορία του οργανισμού.

Οι προτιμήσεις των κρατών-μελών παραμένουν ασαφείς και ρευστές, με τους αναλυτές να αποφεύγουν να κάνουν προγνώσεις. Ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ρωσίας στον ΟΗΕ, Βασίλι Νεμπένζια, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να εμφανιστούν νέες υποψηφιότητες, εάν η διαδικασία οδηγηθεί σε αδιέξοδο. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, αν καμία υποψηφιότητα δεν εξασφαλίσει επαρκή στήριξη, είναι πιθανό να δούμε νέα πρόσωπα να μπαίνουν στην κούρσα, προσθέτοντας ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας σε μια ήδη περίπλοκη διαδικασία.