ΟΗΕ: Ρόλο στη διευκόλυνση μεταφορών λιπασμάτων στο Ορμούζ προτείνει ο Γκουτέρες

Μια νέα διπλωματική πρωτοβουλία, με επίκεντρο την αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και τη διασφάλιση της απρόσκοπτης μεταφοράς κρίσιμων αγαθών, έφερε στο τραπέζι ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες. Η πρόταση, η οποία κατατέθηκε επισήμως χθες Δευτέρα, αφορά την ανάληψη ενεργού ρόλου από τον διεθνή οργανισμό για τη διευκόλυνση των θαλάσσιων μεταφορών λιπασμάτων, οι οποίες έχουν πληγεί σοβαρά από την παράλυση της ναυσιπλοΐας στο στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ.

Ο κ. Γκουτέρες, μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στη Νέα Υόρκη, ανέλυσε το σκεπτικό πίσω από αυτή την κίνηση, υπογραμμίζοντας ότι ο στόχος είναι πολυεπίπεδος. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, σκοπός είναι η μείωση των άμεσων κινδύνων που ελλοχεύουν στην περιοχή, η υποστήριξη μιας πιο συντεταγμένης και προβλέψιμης μεταφοράς αγαθών, αλλά και η συμβολή στην οικοδόμηση της απαραίτητης εμπιστοσύνης για την προώθηση της διπλωματίας και της αποκλιμάκωσης. Η πρωτοβουλία έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά διεργασιών που έχει ξεκινήσει ο ΟΗΕ από τον Μάρτιο για το συγκεκριμένο ζήτημα.

Μηχανισμός καταγραφής και εποπτείας

Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται η δημιουργία ενός εξειδικευμένου μηχανισμού, ο οποίος θα αναλάβει την καταγραφή και την επαλήθευση των πλοίων που μεταφέρουν λιπάσματα και συναφή προϊόντα, τουλάχιστον σε πρώτο στάδιο. Παράλληλα, ο σχεδιασμός προβλέπει την προσθήκη ενός μηχανισμού πρόληψης συμβάντων, ο οποίος θα πιλοτάρεται από το Ομάν, μια χώρα που διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ φρόντισε να διευκρινίσει ότι ο εν λόγω μηχανισμός δεν θα έχει αρμοδιότητα να εγκρίνει ή να απορρίπτει τη διέλευση από το στενό, ούτε θα τροποποιεί τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των κρατών-μελών όπως αυτά απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.

Αναφορικά με την εφαρμογή του σχεδίου, ο κ. Γκουτέρες εξέφρασε την ετοιμότητα του οργανισμού να το θέσει άμεσα σε λειτουργία, αναγνωρίζοντας ωστόσο με ειλικρίνεια ότι η αποδοχή του δεν είναι δεδομένη από όλες τις χώρες που εμπλέκονται στη σύγκρουση. Ο ίδιος τόνισε ότι ο ΟΗΕ επιδιώκει να διαδραματίσει έναν ουδέτερο ρόλο διευκόλυνσης, μακριά από τα συμφέροντα των αντιμαχόμενων πλευρών, με μοναδικό γνώμονα τη σταθερότητα και την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας.

Το διακύβευμα του Ορμούζ

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, αν αναλογιστεί κανείς τα δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί στην περιοχή. Το στενό του Ορμούζ, ένα από τα πιο κομβικά σημεία για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, έχει καταστεί πεδίο έντονης αντιπαράθεσης. Το Ιράν, σε αντίποινα για τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς στο έδαφός του στα τέλη Φεβρουαρίου, προχώρησε στο κλείσιμο του στενού, από το οποίο διακινούνταν περίπου το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται παγκοσμίως. Η απόφαση αυτή έχει προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και έχει θέσει σε συναγερμό τις ναυτιλιακές εταιρείες.

Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τις ανακοινώσεις της Τεχεράνης, η οποία έχει καταστήσει σαφές ότι προτίθεται να επιβάλει τέλη για τις υπηρεσίες που παρέχει στα διερχόμενα πλοία. Μια τέτοια εξέλιξη αντιμετωπίζεται με κατηγορηματική απόρριψη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ορισμένα κράτη της περιοχής, που θεωρούν ότι πρόκειται για παράνομη ενέργεια. Από την άλλη πλευρά, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, διαμηνύει ότι η Ουάσιγκτον διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο του στενού, προχωρώντας μάλιστα σε μια ιδιαίτερα προκλητική δήλωση ότι μετά το τέλος του πολέμου η περιοχή θα αποτελεί αμερικανικό έδαφος. Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό τοπίο, η πρόταση του ΟΗΕ επιχειρεί να ανοίξει έναν δίαυλο επικοινωνίας και να θέσει τις βάσεις για μια βιώσιμη λύση, που θα διασφαλίζει τα συμφέροντα όλων των εμπλεκόμενων μερών.