Οι ΗΠΑ συνόδευσαν 1.300 δεξαμενόπλοια στο Ορμούζ

Η Κεντρική Διοίκηση των Ηνωμένων Πολιτειών (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι ο αμερικανικός στρατός έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διασφάλιση της διέλευσης εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις πλέον κομβικές και στρατηγικής σημασίας θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα ο εκπρόσωπος της CENTCOM, πλοίαρχος Τιμ Χόκινς, από τις αρχές Μαΐου έως και σήμερα, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν συνδράμει στη μεταφορά περισσότερων από 660 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου, παρέχοντας προστασία και υποστήριξη σε περίπου 1.300 εμπορικά πλοία που διήλθαν από τα Στενά.

Ο πλοίαρχος Χόκινς, σε γραπτή του δήλωση την Πέμπτη, υπογράμμισε ότι οι θαλάσσιες διαδρομές παραμένουν ανοιχτές και προσβάσιμες για την εμπορική ναυσιπλοΐα, διαψεύδοντας έμμεσα τις ιρανικές απειλές περί κλεισίματος της περιοχής. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει την εκτίμηση ότι, παρά την ένταση και την αστάθεια που επικρατεί στην περιοχή, σημαντικές ποσότητες πετρελαίου συνεχίζουν να διοχετεύονται στην παγκόσμια αγορά. Μάλιστα, βάσει των προηγούμενων ανακοινώσεων του αμερικανικού στρατού, υπολογίζεται ότι μόνο τις τελευταίες τρεις εβδομάδες διακινήθηκαν τουλάχιστον 160 εκατομμύρια βαρέλια, δηλαδή περισσότερα από 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ένας ρυθμός που καταδεικνύει την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων εν μέσω πολεμικών συνθηκών.

Παρά τη διαφαινόμενη ροή, οι ποσότητες αυτές παραμένουν σημαντικά μειωμένες σε σύγκριση με τα προπολεμικά επίπεδα, όταν από τα Στενά του Ορμούζ διέρχονταν καθημερινά περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων. Ωστόσο, τα δεδομένα του Πενταγώνου υποδηλώνουν ότι η ροή δεν έχει διακοπεί, παρά τις επανειλημμένες επιθέσεις και τις απειλές που εκτοξεύει το Ιράν κατά της ναυσιπλοΐας. Η ακριβής αποτύπωση του όγκου των εξαγωγών παραμένει, ωστόσο, ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα, καθώς οι εκτιμήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης διαφοροποιούνται σημαντικά από εκείνες των ανεξάρτητων εταιρειών παρακολούθησης της ναυτιλιακής κίνησης.

Αντικρουόμενες εκτιμήσεις για τον ημερήσιο όγκο εξαγωγών

Οι διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς τον υπολογισμό των ποσοτήτων πετρελαίου που εξέρχονται από τον Αραβικό Κόλπο έχουν δημιουργήσει ένα θολό τοπίο. Αμερικανοί αξιωματούχοι, μιλώντας στο Axios την Τετάρτη, ανέφεραν ότι ο ημερήσιος όγκος εξαγωγών τις τελευταίες εβδομάδες προσεγγίζει τα 10 εκατομμύρια βαρέλια. Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, είχε δηλώσει ότι ο μέσος όρος επτά ημερών είχε ανέλθει σε σχεδόν 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, επιβεβαιώνοντας την ανοδική τάση.

Στον αντίποδα, ο ιδιωτικός τομέας παρουσιάζει μια πιο συντηρητική εικόνα. Η ναυτιλιακή εταιρεία πληροφοριών Windward εκτιμά ότι οι εξαγωγές αργού πετρελαίου μέσω των Στενών κυμάνθηκαν κατά μέσο όρο στα 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Ιούλιο, σημειώνοντας αύξηση σε σχέση με τα περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια του Ιουνίου και τα μόλις 1,6 εκατομμύρια βαρέλια του Μαΐου. Η ανώτερη αναλύτρια της Windward, Μισέλ Βίζε Μπόκμαν, εκτιμά ότι η ανοδική πορεία θα συνεχιστεί και τον Αύγουστο, παρά το γεγονός ότι το Ιράν ασκεί τεράστια πίεση στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, τα κράτη του Κόλπου, έχοντας την προστασία του αμερικανικού στρατού, είναι έτοιμα να κάνουν ό,τι είναι δυνατόν για να αυξήσουν τις εξαγωγές τους.

Η δυσκολία στην εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων έγκειται στην πολυπλοκότητα της παρακολούθησης των πλοίων εν μέσω πολεμικών επιχειρήσεων. Η Μπρίτζετ Ντιακούν, διευθύντρια ναυτιλιακών πληροφοριών και έρευνας στην Lloyd’s List, εξήγησε ότι τα πλοία συχνά πραγματοποιούν διελεύσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ οι δορυφορικές εικόνες λαμβάνονται συνήθως τις πρωινές ώρες, γεγονός που δημιουργεί σημαντικά κενά στην καταγραφή. Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ αποδίδει τις χαμηλότερες εκτιμήσεις των ιδιωτικών εταιρειών στο γεγονός ότι πολλά πλοία κινούνται κρυφά μέσω της θαλάσσιας οδού, υπογραμμίζοντας ότι το υπουργείο του, σε συντονισμό με τον στρατό, διατηρεί τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία για τις εξαγωγές από τον Αραβικό Κόλπο.

Μια αμφισβητούμενη θαλάσσια περιοχή υπό δύο ζώνες επιρροής

Η κατάσταση ασφαλείας στα Στενά του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά τεταμένη και αμφισβητούμενη. Το Ιράν έχει διαμηνύσει ότι τα Στενά παραμένουν κλειστά έως ότου οι Ηνωμένες Πολιτείες εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους βάσει της προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας που υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου. Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι τα Στενά είναι ανοιχτά και τελούν υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ. Στην πράξη, η περιοχή έχει διαμορφωθεί σε δύο διακριτούς θαλάσσιους διαδρόμους: ο αμερικανικός στρατός συνοδεύει και προστατεύει τα πλοία που χρησιμοποιούν τη νότια διαδρομή, κατά μήκος των ακτών του Ομάν, ενώ έχει επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, απαιτεί από τα πλοία να χρησιμοποιούν μια βόρεια διαδρομή μέσω των χωρικών της υδάτων, απειλώντας με επίθεση όσα δεν συμμορφώνονται.

Ο Γιάκομπ Λάρσεν, επικεφαλής ασφάλειας και προστασίας στην BIMCO, μια από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές ενώσεις παγκοσμίως, περιγράφει την κατάσταση ως μια αμφισβητούμενη ζώνη ασφαλείας. Όπως εξηγεί, τα Στενά, με πλάτος μόλις 21 μίλια στο στενότερο σημείο τους, βρίσκονται υπό την επιρροή δύο δυνάμεων: οι ΗΠΑ ασκούν μεγαλύτερο έλεγχο πιο κοντά στο Ομάν, ενώ το Ιράν πιο κοντά στις δικές του ακτές. Παρόλα αυτά, και οι δύο πλευρές διατηρούν τη δυνατότητα να προβάλουν ισχύ εκατέρωθεν, καθιστώντας αδύνατη την πλήρη προστασία των συμφερόντων τους στα χωρικά ύδατα της άλλης πλευράς.

Το τίμημα αυτής της αστάθειας είναι ιδιαίτερα βαρύ. Σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ), τουλάχιστον 17 εμπορικά πλοία έχουν δεχθεί επίθεση μέσα και γύρω από τα Στενά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, με απολογισμό τουλάχιστον τέσσερις νεκρούς ναυτικούς και περισσότερους από δώδεκα τραυματίες. Ωστόσο, το υψηλό ρίσκο αποτυπώνεται και στα οικονομικά ανταλλάγματα. Τα δεξαμενόπλοια που πραγματοποιούν το ταξίδι κερδίζουν περίπου 500.000 δολάρια την ημέρα, ενώ οι ναυτικοί λαμβάνουν διπλάσια ή και τριπλάσια αμοιβή για να αναλάβουν αυτές τις επικίνδυνες αποστολές. Όπως εύστοχα σημειώνει η αναλύτρια Μπόκμαν, πρόκειται για μια ιδιαίτερα έντονη και σοβαρή επιχείρηση για την εξαγωγή πετρελαίου από την περιοχή, όπου το υψηλό ρίσκο συνεπάγεται και υψηλό κέρδος.