Έντονες διεργασίες φαίνεται πως βρίσκονται σε εξέλιξη στο Πεντάγωνο, καθώς εσωτερικό email αποκαλύπτει σενάρια «τιμωρίας» συμμάχων του ΝΑΤΟ που – κατά την αμερικανική εκτίμηση – δεν στάθηκαν στο πλευρό των Ηνωμένων Πολιτειών στον πόλεμο με το Ιράν. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters υπό καθεστώς ανωνυμίας, στο επίμαχο μήνυμα περιγράφονται συγκεκριμένες επιλογές πολιτικής, μεταξύ των οποίων ακόμη και η αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Συμμαχία, αλλά και η επανεξέταση της αμερικανικής στάσης απέναντι στις διεκδικήσεις της Βρετανία για τις Νήσοι Φώκλαντ!
Το email φέρεται να αποτυπώνει την έντονη δυσαρέσκεια των Ηνωμένων Πολιτειών για την απροθυμία – ή ακόμη και την άρνηση – ορισμένων συμμάχων να παραχωρήσουν τα λεγόμενα δικαιώματα πρόσβασης, στάθμευσης και υπερίπτασης (ABO), που θεωρούνται κρίσιμα για στρατιωτικές επιχειρήσεις όπως αυτή κατά του Ιράν. «Τα ABO αποτελούν την απόλυτη βάση λειτουργίας του ΝΑΤΟ», φέρεται να τονίζεται χαρακτηριστικά.
Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται, περιλαμβάνεται και ο αποκλεισμός «δύσκολων» χωρών από θέσεις υψηλής σημασίας ή κύρους εντός της Συμμαχίας, κάτι που – αν εφαρμοστεί – θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει ανεβάσει τους τόνους, κατηγορώντας ευθέως τους συμμάχους ότι δεν συνέβαλαν στις επιχειρήσεις για την απελευθέρωση των Στενών του Ορμούζ, τα οποία έκλεισαν για τη διεθνή ναυσιπλοΐα μετά την έναρξη των αεροπορικών επιθέσεων στις 28 Φεβρουαρίου.
Μάλιστα, σε συνέντευξή του στο Reuters την 1η Απριλίου, άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Δεν θα το κάνατε κι εσείς αν ήσασταν στη θέση μου;». Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, το περιεχόμενο του email δεν υποδηλώνει άμεση πρόθεση αποχώρησης των ΗΠΑ από τη Συμμαχία, ούτε περιλαμβάνει εισηγήσεις για κλείσιμο αμερικανικών βάσεων στην Ευρώπη. Παραμένει, πάντως, ασαφές αν στις υπό εξέταση επιλογές περιλαμβάνεται η μερική αποχώρηση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο εκπρόσωπος Τύπου του Πενταγώνου, Κίνγκσλεϊ Γουίλσον, τόνισε: «Όπως έχει επισημάνει ο Πρόεδρος Τραμπ, παρά όσα έχουν κάνει οι Ηνωμένες Πολιτείες για τους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ, εκείνοι δεν στάθηκαν στο πλευρό μας». Και πρόσθεσε: «Το Υπουργείο Άμυνας θα διασφαλίσει ότι ο Πρόεδρος θα διαθέτει αξιόπιστες επιλογές, ώστε οι σύμμαχοι να πάψουν να είναι ένας “χάρτινος τίγρης” και να αναλάβουν τις ευθύνες τους», αποφεύγοντας ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τις εσωτερικές συζητήσεις.
Τί λέει η Ισπανία
Απαντώντας σε ερωτήσεις Ισπανών δημοσιογράφων κατά την έναρξη της συνόδου κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στην Κύπρο, ο Ισπανός πρωθυπουργός απέρριψε τις σχετικές αναφορές. «Η Ισπανία είναι ένας αξιόπιστος εταίρος στους κόλπους του ΝΑΤΟ και εκπληρώνουμε τις υποχρεώσεις μας έναντι της Συμμαχίας», δήλωσε στα αγγλικά απευθυνόμενος στους δημοσιογράφους κατά την έναρξη της άτυπης συνόδου κορυφής, προσθέτοντας: «Συνεπώς, καμιά ανησυχία».
«Δεν εργαζόμαστε με βάση e-mails, εργαζόμαστε με βάση επίσημα έγγραφα και τις θέσεις που διατυπώνονται από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε επίσης στους δημοσιογράφους. «Η θέση της ισπανικής κυβέρνησης είναι καθαρή: απόλυτη συνεργασία με τους συμμάχους μας, όμως πάντα στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας», συνέχισε.
Η ισπανική κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ έχει αντιταχθεί στον πόλεμο που από τα τέλη Φεβρουαρίου διεξάγεται από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Αυτή η σταθερή θέση έχει εκνευρίσει τον Τραμπ, ο οποίος κατηγόρησε τη Μαδρίτη ότι αρνήθηκε να αφήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να χρησιμοποιήσουν στρατιωτικές βάσεις στην Ανδαλουσία για να διεξάγουν αεροπορικές επιθέσεις, φθάνοντας μέχρι να απειλήσει «να σταματήσει κάθε εμπόριο» ανάμεσα στις δύο χώρες. Εδώ και μήνες ο Τραμπ κατηγορεί επίσης την Ισπανία ότι δεν έχει αυξήσει στο 5% του ΑΕΠ τις στρατιωτικές δαπάνες της, όπως προβλέπεται από το νέο στόχο του ΝΑΤΟ που προωθείται από την Ουάσινγκτον.
Στο στόχαστρο Ισπανία και Βρετανία
Ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος με το Ιράν έχει πυροδοτήσει έντονο προβληματισμό για το μέλλον του «76χρονου» ΝΑΤΟ, με αναλυτές και διπλωμάτες να εκφράζουν πρωτοφανείς ανησυχίες ότι οι ΗΠΑ ίσως να μην στηρίξουν τους Ευρωπαίους συμμάχους σε περίπτωση επίθεσης.
Την ίδια ώρα, χώρες όπως η Βρετανία και η Γαλλία ξεκαθαρίζουν πως η συμμετοχή τους σε έναν ναυτικό αποκλεισμό υπό τις ΗΠΑ θα ισοδυναμούσε με άμεση εμπλοκή στον πόλεμο. Ωστόσο, αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να συμβάλουν στη διατήρηση του Στενού του Ορμούζ ανοιχτού, εφόσον υπάρξει μόνιμη εκεχειρία ή τερματιστεί η σύγκρουση.
Στο παρασκήνιο, αξιωματούχοι της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ στέλνουν σαφές μήνυμα ότι η συμμαχία δεν μπορεί να λειτουργεί «μονόπλευρα», εκφράζοντας έντονη δυσαρέσκεια για τη στάση συμμάχων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Ισπανία, της οποίας η σοσιαλιστική κυβέρνηση αρνήθηκε να παραχωρήσει βάσεις και εναέριο χώρο για επιχειρήσεις κατά του Ιράν, παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ διατηρούν εκεί κρίσιμες υποδομές, όπως η Ναυτική Βάση Ρότα και η Αεροπορική Βάση Μορόν.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Reuters, οι επιλογές που εξετάζονται στο Πεντάγωνο στοχεύουν στο να σταλεί ένα ηχηρό μήνυμα προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, με στόχο – όπως σημειώνεται – να περιοριστεί η «αίσθηση δικαιώματος» που τους αποδίδεται.
Η επιλογή να τεθεί η Ισπανία σε αναστολή από τη συμμαχία θα είχε περιορισμένο αντίκτυπο στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ, αλλά σημαντικό συμβολικό αντίκτυπο, υποστηρίζει το ηλεκτρονικό μήνυμα. Ο αξιωματούχος δεν αποκάλυψε με ποιον τρόπο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επιδιώξουν την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Συμμαχία, ενώ το Reuters δεν μπόρεσε να διαπιστώσει αν υπάρχει υφιστάμενος μηχανισμός στο ΝΑΤΟ για τον σκοπό αυτό.
Το ίδιο σημείωμα φέρεται να εξετάζει και την αναθεώρηση της αμερικανικής διπλωματικής στήριξης σε ευρωπαϊκά υπερπόντια εδάφη, όπως οι Νήσοι Φώκλαντ, που βρίσκονται υπό βρετανική διοίκηση αλλά διεκδικούνται από την Αργεντινή, της οποίας ο πρόεδρος Χαβιέρ Μιλέι είναι σύμμαχος του Τραμπ. Η ιστορία της διαμάχης παραμένει βαριά, καθώς οι δύο χώρες συγκρούστηκαν στρατιωτικά στον Πόλεμο των Φώκλαντ το 1982, με εκατοντάδες νεκρούς (περίπου 650 Αργεντινοί στρατιώτες και 255 Βρετανοί) πριν την τελική επικράτηση του Λονδίνου.
Στο πολιτικό μέτωπο, ο Τραμπ έχει εξαπολύσει σφοδρές επιθέσεις κατά του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, χαρακτηρίζοντάς τον «δειλό» για τη στάση του απέναντι στον πόλεμο, ενώ δεν δίστασε να συγκρίνει αρνητικά την ηγεσία του με εκείνη του Ουίνστον Τσόρτσιλ. Παράλληλα, υποβάθμισε τη στρατιωτική ισχύ της χώρας, κάνοντας λόγο για «παιχνίδια» αναφερόμενος στα βρετανικά αεροπλανοφόρα. Αρχικά, το Λονδίνο αρνήθηκε να επιτρέψει τη χρήση βρετανικών βάσεων για επιθέσεις στο Ιράν, ωστόσο στη συνέχεια συναίνεσε σε αποστολές αμυντικού χαρακτήρα, με στόχο την προστασία πολιτών – μεταξύ αυτών και Βρετανών – εν μέσω ιρανικών αντιποίνων.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ, μιλώντας στο Πεντάγωνο, υπογράμμισε ότι ο πόλεμος ανέδειξε κρίσιμες αδυναμίες στη συνοχή της Συμμαχίας. Όπως τόνισε, οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς του Ιράν μπορεί να μην φτάνουν τις ΗΠΑ, ωστόσο αποτελούν άμεση απειλή για την Ευρώπη. «Αντιμετωπίζουμε ερωτήματα, εμπόδια ή δισταγμούς… Δεν μπορείς να μιλάς για συμμαχία αν υπάρχουν χώρες που δεν είναι διατεθειμένες να σταθούν στο πλευρό σου όταν τις χρειάζεσαι», δήλωσε ο Χέγκσεθ.
Λίβανος: Παρατείνεται η κατάπαυση
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε χθες Πέμπτη παράταση της κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στο Ισραήλ και τον Λίβανο–η ισχύς της οποίας επρόκειτο να εκπνεύσει μεθαύριο Κυριακή–για «τρεις εβδομάδες», μετά το πέρας των συνομιλιών αντιπροσώπων των δυο χωρών, στις οποίες συμμετείχε προσωπικά στον Λευκό Οίκο, εκτιμώντας παράλληλα πως θα μπορούσε να συναφθεί συμφωνία ειρήνης ανάμεσά τους εντός του έτους.
«Η κατάπαυση του πυρός μεταξύ του Ισραήλ και του Λιβάνου θα παραταθεί για τρεις εβδομάδες», ανέφερε, πληκτρολογώντας τις δυο τελευταίες λέξεις της φράσης αυτής με κεφαλαία γράμματα, ο Τραμπ μέσω του (ιδιοκτησίας του) Truth Social, συνοψίζοντας τη συνάντηση που «πήγε πολύ καλά!», όπως διαβεβαίωσε. Σημείωσε στο ίδιο μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον «θα συνεργαστεί με τον Λίβανο για να τον βοηθήσει να προστατευτεί» από το σιιτικό κίνημα Χεζμπολάχ, που πρόσκειται στο Ιράν.
Πριν από τη συνάντηση, η κυβέρνηση του Λιβάνου ανέφερε πως ήθελε να εξασφαλίσει παράταση της εύθραυστης ανακωχής, η οποία εφαρμόζεται από τη 17η Απριλίου. Λίγο αργότερα, απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους, ο Ντόναλντ Τραμπ έκρινε πως υπάρχει «πολύ καλή πιθανότητα» να υπογραφτεί συμφωνία ειρήνης μεταξύ του Ισραήλ και του Λιβάνου εντός 2026, ενώ διαβεβαίωσε πως αναμένει ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν να συναντηθούν στον Λευκό Οίκο «τις επόμενες εβδομάδες».
Ο πρόεδρος Αούν είπε νωρίτερα ότι ελπίζει «να μπορέσω να πάω στην Ουάσιγκτον για να συναντηθώ με τον πρόεδρο Τραμπ και να τον ενημερώσω για την αλήθεια για αυτό που γίνεται στον Λίβανο», συμπληρώνοντας πως δεν σχεδιάζει να έχει συνάντηση με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου.
Οι δυο χώρες–που παραμένουν από τυπική σκοπιά σε εμπόλεμη κατάσταση–είχαν ήδη συνομιλίες στην Ουάσιγκτον τη 14η Απριλίου, τις πρώτες από το 1993, στο πλαίσιο της προσπάθειας να λάβει τέλος ο πόλεμος στον οποίο σύρθηκε ο Λίβανος τη 2η Μαρτίου, όταν η Χεζμπολά εκτόξευσε πυραύλους εναντίον του Ισραήλ. Οι ΗΠΑ κατόπιν ανακοίνωσαν κατάπαυση του πυρός διάρκειας 10 ημερών στον πόλεμο αυτό, που έχει στοιχίσει τη ζωή σε σχεδόν 2.500 ανθρώπους κι έχει αναγκάσει να εκτοπιστούν πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι στη λιβανική πλευρά.
Εκτός από τον Αμερικανό πρόεδρο, παρόντες στη συνάντηση ήταν επίσης ο αντιπρόεδρός του Τζέι Ντι Βανς, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, καθώς και οι αμερικανοί πρεσβευτές στις δυο χώρες, αντίστοιχα ο Μισέλ Ίσα και ο Μάικ Χάκαμπι. Τις κυβερνήσεις των δυο χωρών εκπροσώπησαν ο πρεσβευτής Γιεχιέλ Λέιτερ και η πρεσβεύτρια Νάντα Χαμάντε Μοαουάντ.
