Οι ΗΠΑ βοήθησαν στη μεταφορά πετρελαίου από τον Κόλπο

Ο πρώην πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, προχώρησε σε μια σειρά από δηλώσεις που προκάλεσαν έντονο ενδιαφέρον, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις διεξήγαγαν μια "μυστική αποστολή" στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με τον ίδιο, η επιχείρηση αυτή είχε ως στόχο να παρακάμψει τον έλεγχο που ασκεί το Ιράν στις ροές πετρελαίου, βοηθώντας τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου να εξάγουν το προϊόν τους. Ο Τραμπ, μιλώντας από το Οβάλ Γραφείο, ισχυρίστηκε ότι το Ιράν δεν είχε καμία γνώση για την αμερικανική συνοδεία δεκάδων δεξαμενόπλοιων, η οποία πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ ανέφερε ότι με αυτόν τον τρόπο κατάφεραν να εξέλθουν από τα Στενά 200 πλοία, μεταφέροντας περισσότερα από 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου σε αγοραστές ανά την υφήλιο. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί αυτοί έχουν τεθεί υπό αμφισβήτηση, με τον Guardian να επιχειρεί να διαλευκάνει την αλήθεια πίσω από τα λεγόμενα του πρώην προέδρου, αναλύοντας τι πραγματικά συνέβη και αν υπήρξε όντως μια τέτοια μυστική αποστολή.

Σύμφωνα με το βρετανικό μέσο, ο υπουργός Ενέργειας της κυβέρνησης Τραμπ, Κρις Ράιτ, σε ακρόαση του Κογκρέσου, δήλωσε άγνοια για το αν οι ΗΠΑ είχαν βοηθήσει στη μεταφορά εκατομμυρίων βαρελιών. Παρ' όλα αυτά, νωρίτερα είχε αναφέρει ότι ο αμερικανικός στρατός είχε παράσχει βοήθεια για τη μεταφορά ορισμένων ποσοτήτων πετρελαίου από τα Στενά. Ο Guardian επισημαίνει ότι είναι δύσκολο να γίνει πιστευτό ότι το Ιράν αγνοούσε τις κινήσεις αυτές, δεδομένων των πρόσφατων αναφορών σε πολλά μέσα ενημέρωσης για τον αυξανόμενο αριθμό δεξαμενόπλοιων που διασχίζουν τη θαλάσσια οδό τη νύχτα με απενεργοποιημένους τους πομπούς εντοπισμού (AIS).

Ο ρόλος των σκιωδών μεταφορών και η επιχείρηση επιτήρησης

Σύμφωνα με το Lloyd’s List, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συμμετάσχει σε ορισμένες από αυτές τις "σκιώδεις μεταφορές", διεξάγοντας "επιχειρήσεις επιτήρησης". Για τον σκοπό αυτό, χρησιμοποιήθηκαν αυτόνομα οχήματα, αεροσκάφη και drones, τα οποία συνόδευαν τα δεξαμενόπλοια μέσω του νότιου τμήματος των Στενών, κοντά στις ακτές του Ομάν, εκτός της "γραμμής πυρός". Η διαδικασία περιλαμβάνει την έξοδο των πλοίων από τα Στενά, όπου στη συνέχεια μεταφέρουν το φορτίο τους σε άλλα δεξαμενόπλοια που αναμένουν, χωρίς να γίνουν αντιληπτά. Ακολούθως, τα άδεια πλοία επιστρέφουν στον Κόλπο για να φορτώσουν ξανά πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Ο Ρίτσαρντ Μιντ, αρχισυντάκτης του Lloyd’s List, περιέγραψε τη διαδικασία ως εξής: "Τα δεξαμενόπλοια αποχωρούν από τον Κόλπο και στη συνέχεια πραγματοποιούν μεταφορές από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship) προς άλλα δεξαμενόπλοια στον Κόλπο του Ομάν. Αυτά τα κενά δεξαμενόπλοια, τα οποία διέσχισαν το στενό με τους πομπούς εντοπισμού απενεργοποιημένους, επιστρέφουν μέσω του στενού και φορτώνουν νέα φορτία από τα ΗΑΕ, τη Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν, το Κατάρ και το Ιράκ. Και αυτή η επιχείρηση πραγματοποιείται στο σκοτάδι."

Ο αριθμός των πλοίων και η ποσότητα του πετρελαίου

Ο αριθμός των δεξαμενόπλοιων που διέρχονται από τα Στενά δεν έχει φτάσει ακόμη τα προπολεμικά επίπεδα, ωστόσο υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι ολοένα και περισσότερα πλοία επιστρέφουν στην παγκόσμια αγορά. Πριν από την κρίση, κατά μέσο όρο 138 πλοία την ημέρα διέσχιζαν τη θαλάσσια οδό, σύμφωνα με το Joint Maritime Information Center. Με το ξέσπασμα του πολέμου, εκτιμάται ότι περίπου ο ίδιος αριθμός πλοίων πραγματοποίησε το ταξίδι ολόκληρο τον Μάρτιο. Σήμερα, περίπου το 25% των δεξαμενόπλοιων που βρίσκονταν στον Κόλπο κατά την έναρξη της κρίσης έχουν καταφέρει να εγκαταλείψουν την περιοχή, σύμφωνα με το Lloyd’s List.

Η ποσότητα πετρελαίου και φυσικού αερίου που διακινείται ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι υποδηλώνει ο αριθμός των πλοίων. Η απενεργοποίηση του συστήματος AIS καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την παρακολούθηση της πορείας των δεξαμενόπλοιων, ενώ πιστεύεται ότι ορισμένα από αυτά κάνουν συνεχείς διαδρομές μέσω του στενού για να μεταφέρουν καύσιμα σε πλοία που περιμένουν στον Κόλπο του Ομάν. Δορυφορικές εικόνες επιβεβαιώνουν αυτές τις κινήσεις, δείχνοντας τάνκερ να φορτώνουν σε λιμάνια του Κόλπου πριν πραγματοποιήσουν "σκιώδεις" διελεύσεις και μεταφορές ship-to-ship. Αναλυτές του Lloyd’s List κατέγραψαν 36 διελεύσεις μέσω του στενού μεταξύ 1 και 7 Ιουνίου, εκ των οποίων οι 17 ήταν "σκοτεινές" και οι 19 ανιχνεύσιμες.

Ο αριθμός των 100 εκατομμυρίων βαρελιών που ανέφερε ο Τραμπ δεν μπορεί να επαληθευτεί πλήρως, λόγω της δυσκολίας καταμέτρησης των διελεύσεων. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές της Kpler, ο αριθμός αυτός θα μπορούσε να συνάδει σε γενικές γραμμές με τις ροές αργού που έχουν αναφέρει οι παραγωγοί του Κόλπου, εξαιρουμένου του Ιράν. Παρ' όλα αυτά, η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί μόνο σε ό,τι θα είχε περάσει από τα Στενά σε πέντε ημέρες υπό κανονικές συνθήκες. Οι παρατηρητές της αγοράς πιστεύουν ότι πολύ περισσότερο πετρέλαιο διαφεύγει από τον Κόλπο, καθώς οι κρυφές ροές μέσω σκοτεινών μεταφορών και δεξαμενόπλοιων-μεταφορέων έχουν αυξηθεί τις τελευταίες εβδομάδες.

Επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου

Τις τελευταίες εβδομάδες, η τιμή του Brent έχει υποχωρήσει από τα 110+ δολάρια το βαρέλι σε περίπου 93 δολάρια, παρά τη συνεχιζόμενη μείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου. Η πτώση αυτή μπορεί να αποδοθεί εν μέρει στα δεξαμενόπλοια που καταφέρνουν να παρακάμψουν τον αποκλεισμό. Η JP Morgan σημείωσε ότι "αναπάντεχοι όγκοι αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου εξακολουθούν να διέρχονται από το στενό", χάρη στις κρυφές μεταφορές. Επιπλέον, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακατευθύνουν 4,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μέσω αγωγών, ενώ η Κίνα έχει επιβραδύνει τις εισαγωγές της.

Ωστόσο, χωρίς μια επιστροφή στις κανονικές ροές πετρελαίου, οι τιμές αναμένεται να αυξηθούν εκ νέου. Ο Jan Stuart, οικονομολόγος στην Piper Sandler, προβλέπει ότι η τιμή του Brent θα κυμανθεί κατά μέσο όρο στα 130 δολάρια το βαρέλι τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, καθώς τα παγκόσμια αποθέματα συνεχίζουν να μειώνονται και η ζήτηση για καύσιμα αυξάνεται κατά τη θερινή περίοδο.