Οι μαύρες τρύπες των ευρωπαϊκών σκανδάλων και οι “άριστοι” που πέφτουν από τα σύννεφα

Τελικά, πόσο απύθμενες είναι αυτές οι μαύρες τρύπες των ευρωπαϊκών σκανδάλων; Πόσο βαθιά πρέπει να σκάψει κανείς στις Βρυξέλλες για να βρει το σημείο όπου τελειώνει η θεσμική υποκρισία και αρχίζει η ωμή συναλλαγή; Και γιατί, κάθε φορά που ανοίγει ένας τέτοιος φάκελος, η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται να απολογείται πολιτικά για πρόσωπα που παρουσιάστηκαν επί χρόνια ως επιτομή σοβαρότητας, ευρωπαϊσμού και αριστείας;

Διότι εδώ δεν μιλάμε για περιθωριακές υποθέσεις. Μιλάμε για το Qatargate, ένα σκάνδαλο που δεν τραυμάτισε απλώς την εικόνα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Τράβηξε την κουρτίνα και έδειξε κάτι πολύ βαρύτερο: έναν κόσμο ΜΚΟ, συμβουλευτικών οργάνων, πρώην αξιωματούχων, διαδρόμων επιρροής και διεθνών επαφών, μέσα στον οποίο η ηθική ρητορική μπορεί να λειτουργήσει ως βιτρίνα για σκοτεινότερες επιδιώξεις.

Η οργάνωση Fight Impunity ιδρύθηκε στις Βρυξέλλες τον Σεπτέμβριο του 2019 από τον Ιταλό πρώην ευρωβουλευτή Πιερ Αντόνιο Παντσέρι, με επίσημο σκοπό την προώθηση της διεθνούς λογοδοσίας για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ωραίος τίτλος. Ευγενές περιτύλιγμα. Λέξεις που συγκινούν κάθε πολιτισμένο άνθρωπο. Μόνο που, σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης και τις καταθέσεις που είδαν το φως, η πραγματική λειτουργία αυτής της δομής φέρεται να ήταν πολύ διαφορετική: νομιμοφανής κάλυψη για προσπάθειες άσκησης επιρροής υπέρ τρίτων χωρών, όπως το Κατάρ, το Μαρόκο και η Μαυριτανία.

Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα. Ο Παντσέρι δεν στελέχωσε το εγχείρημα με αγνώστους. Συγκρότησε ένα συμβουλευτικό όργανο στο οποίο συμμετείχαν προβεβλημένες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής, μεταξύ αυτών η πρώην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Φεντερίκα Μογκερίνι και ο πρώην Ευρωπαίος Επίτροπος Δημήτρης Αβραμόπουλος. Οι δύο αποχώρησαν όταν έγιναν γνωστές οι διώξεις. Θεμιτό. Αναμενόμενο. Όμως η πολιτική δεν τελειώνει εκεί που αρχίζει η τυπική δήλωση αποχώρησης.

Το ερώτημα είναι άλλο: κανείς δεν είχε αντιληφθεί τίποτε; Κανείς δεν είχε αναρωτηθεί ποιος στήνει μια τέτοια οργάνωση, με ποια χρήματα, με ποιες διαδρομές, με ποιες διασυνδέσεις και με ποια πραγματική στόχευση; Ένας έμπειρος πολιτικός, ένας πρώην Επίτροπος, ένας άνθρωπος που πέρασε από υπουργεία, διεθνείς συσκέψεις και ευρωπαϊκά γραφεία, δεν οφείλει να βλέπει πέρα από την επιφάνεια των τίτλων;

Δεν πρόκειται για ποινική καταδίκη. Πρόκειται για πολιτική κρίση. Και η πολιτική κρίση δεν μετριέται μόνο με το αν κάποιος υπέγραψε, πήρε, έδωσε ή γνώριζε αποδεδειγμένα. Μετριέται και με το αν είχε την οξυδέρκεια να καταλάβει πού τον τοποθετούν. Μετριέται με το αν, όταν αποχώρησε, εξήγησε καθαρά τους λόγους. Μετριέται με το αν κατήγγειλε, αν προειδοποίησε, αν άνοιξε το στόμα του ή αν απλώς απομακρύνθηκε αθόρυβα από το κάδρο όταν το κάδρο άρχισε να καίγεται.

Ο Φραντσέσκο Τζόρτζι, στενός συνεργάτης του Παντσέρι, φέρεται να είπε στους ανακριτές ότι το σχήμα είχε σχεδιαστεί έτσι ώστε να περνά κάτω από τα ραντάρ των ελεγκτών. Αυτό από μόνο του αρκεί για να αντιληφθεί κανείς ότι εδώ δεν μιλάμε για αφελείς παραλείψεις. Μιλάμε για μηχανισμό. Για περιβάλλον. Για τεχνική απόκρυψης πίσω από ωραίες λέξεις.

Και η Νέα Δημοκρατία; Η παράταξη των «αρίστων», των «τεχνοκρατών», των «ευρωπαϊστών», των ανθρώπων που υποτίθεται ότι γνωρίζουν τα πάντα πριν συμβούν, εμφανίζεται ξανά να πέφτει από τα σύννεφα. Άριστοι, ναι. Αλλά άριστοι τίνος; Ποιανού συστήματος; Ποιας αντίληψης περί δημόσιου ήθους; Ποιας σχέσης με την εξουσία;

Διότι η πραγματική αριστεία δεν είναι το βιογραφικό. Είναι η κρίση. Είναι η διάκριση. Είναι η ικανότητα να μυρίζεσαι τον βάλτο πριν βουλιάξεις μέσα του.

Και όσο οι ισχυροί επικαλούνται τη νομιμοφάνεια, όσο οι παρέες των Βρυξελλών βαφτίζουν τις διαδρομές επιρροής «ανθρώπινα δικαιώματα» και όσο οι πολιτικοί αποχωρούν αθόρυβα όταν ανάβουν τα φώτα της Δικαιοσύνης, τόσο ο πολίτης θα κοιτάζει με πικρό χαμόγελο. Διότι άλλοι έχουν πεθερές και συγγενείς με μετρητά, κι άλλοι έχουν μόνο φτωχές πεθερές, φτωχά σπίτια και πλούσια οργή.