Οικοδομικές άδειες: Πολεοδομικό χάος στην Κρήτη – Υπόσχονται λύση σε έναν μήνα

Σε καθεστώς παρατεταμένης αβεβαιότητας παραμένει η εκτός σχεδίου δόμηση στην Κρήτη, με εκατοντάδες ιδιοκτήτες να βρίσκονται αντιμέτωποι με καθυστερήσεις, απορρίψεις αιτήσεων και διαφορετικές ερμηνείες της πολεοδομικής νομοθεσίας. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προαναγγέλλει πλέον παρέμβαση για την αναγνώριση και κατηγοριοποίηση των κοινόχρηστων δρόμων, υποστηρίζοντας ότι μέσα στον επόμενο μήνα θα είναι έτοιμο το σχέδιο του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος.

Η προοπτική αυτή δημιουργεί προσδοκίες για την αντιμετώπιση μιας σοβαρής εκκρεμότητας που έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο την έκδοση οικοδομικών αδειών. Ωστόσο, οι κυβερνητικές εξαγγελίες έρχονται έπειτα από χρόνια διοικητικής ασάφειας, κατά τη διάρκεια των οποίων ιδιοκτήτες ακινήτων βρέθηκαν αντιμέτωποι με σοβαρές οικονομικές επιβαρύνσεις και αδυναμία αξιοποίησης της περιουσίας τους.

Στην Κρήτη, η κατάσταση έχει λάβει ιδιαίτερα προβληματικές διαστάσεις. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δήμου Αγίου Νικολάου, όπου οι διαφωνίες και οι εκκρεμότητες γύρω από τις οικοδομικές άδειες οδήγησαν ακόμη και στη διαταγή έρευνας από την Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στην απουσία ενιαίας εφαρμογής των κανόνων. Ακίνητα με παρόμοια χαρακτηριστικά αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τις Υπηρεσίες Δόμησης, με αποτέλεσμα ένας ιδιοκτήτης να εξασφαλίζει άδεια οικοδόμησης σε έναν δήμο και ένας άλλος, σε διαφορετική περιοχή του νησιού, να συναντά άρνηση για αντίστοιχο αίτημα.

Οι παλαιές Πολεοδομίες, που λειτουργούν πλέον ως Υπηρεσίες Δόμησης, καλούνται να εφαρμόσουν ένα σύνθετο νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο περιλαμβάνει νόμους, εγκυκλίους και δικαστικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η έλλειψη ξεκάθαρων διοικητικών κανόνων έχει οδηγήσει σε διαφορετικές πρακτικές, επιτείνοντας την ανασφάλεια των πολιτών.

Οικοδομικές άδειες δύο ταχυτήτων – Το πρόβλημα με τους κοινόχρηστους δρόμους

Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται η προϋπόθεση ύπαρξης προσώπου σε νομίμως αναγνωρισμένο κοινόχρηστο δρόμο, προκειμένου ένα εκτός σχεδίου γήπεδο άνω των τεσσάρων στρεμμάτων να μπορεί να θεωρηθεί οικοδομήσιμο, εφόσον πληρούνται και οι υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις.

Σε μεγάλο μέρος της Κρήτης, όπως και στην υπόλοιπη χώρα, το υφιστάμενο οδικό δίκτυο δεν έχει αναγνωριστεί διοικητικά. Πρόκειται για δρόμους που χρησιμοποιούνται καθημερινά, εξυπηρετούν ιδιοκτησίες και συχνά εμφανίζονται στο Κτηματολόγιο, χωρίς ωστόσο η καταγραφή τους να αρκεί για να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πολεοδομική αναγνώριση.

Η συγκεκριμένη εκκρεμότητα έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην οικοδομική δραστηριότητα. Στον Δήμο Αγίου Νικολάου, η αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης έχει θέσει σε αναμονή την έκδοση αδειών για ακίνητα που δεν διαθέτουν την απαιτούμενη αναγνωρισμένη οδική πρόσβαση.

Την ίδια στιγμή, σε άλλες περιοχές της Κρήτης εξακολουθούν να εκδίδονται εγκρίσεις για περιπτώσεις που παρουσιάζουν συγκρίσιμα χαρακτηριστικά. Η διαφορετική αντιμετώπιση εντείνει το αίσθημα αδικίας και δημιουργεί σοβαρό ζήτημα ισονομίας και ασφάλειας δικαίου.

Οι συνέπειες είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικές για τους ιδιοκτήτες που έχουν ήδη διαθέσει σημαντικά ποσά για τοπογραφικά διαγράμματα, αρχιτεκτονικές μελέτες και άλλες διαδικασίες αδειοδότησης. Πολλοί βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με την πιθανότητα να μην μπορέσουν να υλοποιήσουν τα οικοδομικά τους σχέδια, παρά τις οικονομικές υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει.

Η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα επηρεάζει παράλληλα μηχανικούς, κατασκευαστές και επαγγελματίες που συνδέονται με την οικοδομή, καθώς η αδυναμία έκδοσης αδειών περιορίζει τη δυνατότητα προγραμματισμού νέων έργων.

Νέο Προεδρικό Διάταγμα υπόσχεται το ΥΠΕΝ – Χωρίς λύση τα «τυφλά» ακίνητα

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προωθεί πλέον την κατάρτιση Προεδρικού Διατάγματος, το οποίο προβλέπεται να καθορίσει με σαφήνεια τα κριτήρια αναγνώρισης, χαρακτηρισμού και κύρωσης των κοινόχρηστων δρόμων.

Η παρέμβαση θεωρείται καθοριστική, καθώς η αναγνώριση του οδικού δικτύου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εκκρεμότητες του πολεοδομικού σχεδιασμού. Παρότι το ΥΠΕΝ έχει ήδη καθορίσει τεχνικές προδιαγραφές για την καταγραφή των δρόμων, το αναγκαίο κανονιστικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Κατά τα σχετικά δημοσιεύματα, η υφυπουργός Περιβάλλοντος Μαριλένα Σούκουλη φέρεται να γνωστοποίησε, σε συνάντηση εργασίας με το ΤΕΕ Ζακύνθου και παρουσία βουλευτών, ότι το σχέδιο του Προεδρικού Διατάγματος αναμένεται να είναι έτοιμο εντός ενός μήνα.

Το νέο πλαίσιο θα περιλαμβάνει ειδικότερες προϋποθέσεις για τη διοικητική αναγνώριση των οδών, καθώς και διαδικασία κατ' εξαίρεση αναγνώρισης μέσω ειδικής τεχνικής μελέτης. Στόχος είναι να διαμορφωθούν ενιαίοι κανόνες που θα μπορούν να εφαρμοστούν από τις αρμόδιες Υπηρεσίες Δόμησης.

Ωστόσο, η ολοκλήρωση του σχεδίου δεν σημαίνει ότι οι οικοδομικές άδειες θα αρχίσουν αυτομάτως να εκδίδονται. Απαιτείται να προηγηθούν οι προβλεπόμενες θεσμικές διαδικασίες, η οριστικοποίηση του κανονιστικού πλαισίου και η εφαρμογή του στην πράξη.

Σημαντικό κενό εξακολουθεί να υπάρχει για τα λεγόμενα «τυφλά» ακίνητα, δηλαδή εκείνα που δεν διαθέτουν καθόλου πρόσβαση σε κοινόχρηστο δρόμο. Για αυτή την κατηγορία δεν έχει παρουσιαστεί συγκεκριμένη λύση, καθώς οι νομικοί περιορισμοί συνδέονται άμεσα με τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Η υπόθεση αναδεικνύει τις συνέπειες της πολυετούς καθυστέρησης στην ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού. Η Πολιτεία καλείται πλέον να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα που έχει μεταφέρει σημαντικό οικονομικό και διοικητικό βάρος στους ιδιοκτήτες, οι οποίοι αδυνατούν να γνωρίζουν με βεβαιότητα τις δυνατότητες αξιοποίησης της γης τους.

Για την Κρήτη, η αναγνώριση των κοινόχρηστων δρόμων αποτελεί καθοριστική προϋπόθεση για την αποκατάσταση της ομαλότητας στην έκδοση οικοδομικών αδειών. Μέχρι την οριστική θέσπιση και εφαρμογή του νέου πλαισίου, οι κυβερνητικές δεσμεύσεις παραμένουν εξαγγελίες, ενώ οι πολίτες συνεχίζουν να υφίστανται τις συνέπειες μιας εκκρεμότητας που παρατείνεται επί χρόνια.