Περισσότερο οριζόντιες και λιγότερο στοχευμένες θα πρέπει να είναι οι επόμενες φοροελαφρύνσεις, σύμφωνα με την πλειοψηφία των οικονομολόγων που συμμετείχαν στην τελευταία έρευνα του Ελληνικού Πάνελ Οικονομολόγων του Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών. Τα αποτελέσματα για τον Δεκέμβριο δείχνουν ότι πάνω από έξι στους δέκα τάσσονται υπέρ μειώσεων γενικής εφαρμογής, αντί για ειδικά μέτρα που αφορούν συγκεκριμένες ομάδες, κλάδους ή δραστηριότητες.
Από τους 14 οικονομολόγους που απάντησαν στο ερώτημα, το 65% εκτιμά ότι, με βάση τη σημερινή οικονομική και δημοσιονομική συγκυρία, οι πρόσθετες μειώσεις φόρων θα ήταν προτιμότερο να έχουν οριζόντιο χαρακτήρα. Το 28% διαφωνεί, θεωρώντας καταλληλότερες τις στοχευμένες παρεμβάσεις, ενώ το 7% υιοθετεί μια ενδιάμεση, μεικτή προσέγγιση.
Η συζήτηση για το δίλημμα «οριζόντια ή στοχευμένα» επανέρχεται κάθε φορά που ανοίγει ο κύκλος των κυβερνητικών εξαγγελιών και της αναζήτησης δημοσιονομικού χώρου. Από τη μία πλευρά, τα στοχευμένα μέτρα προβάλλονται ως εργαλεία διόρθωσης αδικιών ή στήριξης ευάλωτων ομάδων και στρατηγικών δραστηριοτήτων. Από την άλλη, όσοι υποστηρίζουν τις γενικές μειώσεις φόρων επισημαίνουν ότι οι πολλαπλές εξαιρέσεις και τα ειδικά καθεστώτα συχνά περιπλέκουν το σύστημα και δημιουργούν νέες στρεβλώσεις.
Στα συνοδευτικά σχόλια του Πάνελ, αρκετοί οικονομολόγοι τονίζουν ότι οι στοχευμένες παρεμβάσεις, ακόμη κι όταν παρουσιάζονται ως «δίκαιες», συρρικνώνουν περαιτέρω μια ήδη περιορισμένη φορολογική βάση. Όταν δημιουργούνται εξαιρέσεις, το φορολογικό βάρος μεταφέρεται σε λιγότερους φορολογούμενους, οι οποίοι επιβαρύνονται δυσανάλογα. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι οι ειδικές ρυθμίσεις αυξάνουν την πολυπλοκότητα της φορολογίας, ενισχύοντας το διοικητικό κόστος, τη σύγχυση για πολίτες και επιχειρήσεις και τα κίνητρα φοροαποφυγής, ενώ ανοίγουν και τον δρόμο για πιέσεις ειδικής μεταχείρισης από οργανωμένα συμφέροντα.
Τα ευρήματα εντάσσονται στη γενικότερη συζήτηση για τη δομή της φορολογικής πολιτικής, σε μια περίοδο όπου οι κυβερνητικές εξαγγελίες, ιδίως στο πλαίσιο της ΔΕΘ, συνδυάζουν μέτρα γενικής εφαρμογής με στοχευμένες παρεμβάσεις. Όπως σημειώνεται, η πρακτική των τελευταίων ετών εμφανίζει έντονη τάση προς τη στόχευση, παρά την ύπαρξη ορισμένων οριζόντιων στοιχείων.
Στο ίδιο πλαίσιο υπενθυμίζεται και η διεθνής κατάταξη της χώρας στον Δείκτη Φορολογικής Ανταγωνιστικότητας του Tax Foundation για το 2025, όπου η Ελλάδα καταλαμβάνει την 23η θέση μεταξύ 38 χωρών του ΟΟΣΑ, σημειώνοντας άνοδο τριών θέσεων. Ο δείκτης αξιολογεί παραμέτρους όπως η απλότητα, η ουδετερότητα και η σταθερότητα των φορολογικών συστημάτων, στοιχεία που συνδέονται άμεσα με τον τρόπο σχεδιασμού των φορολογικών παρεμβάσεων.
Παρά τη βελτίωση, το βασικό συμπέρασμα του Πάνελ είναι ότι μια αποτελεσματική φορολογική στρατηγική οφείλει να δίνει έμφαση στην απλότητα και στον εξορθολογισμό, περιορίζοντας τις εξαιρέσεις και τα ειδικά καθεστώτα. Οι φοροελαφρύνσεις, όπως επισημαίνεται, δεν κρίνονται μόνο από το ποιος ωφελείται άμεσα, αλλά και από το πώς επηρεάζουν την ανάπτυξη, τα κίνητρα για εργασία και επένδυση και, κυρίως, τη φορολογική συμμόρφωση σε βάθος χρόνου.
