Η μόνιμη ενοχοποίηση της Λευκωσίας και η μίζερη γραμμή του Κυπριακού

Αυτό δεν είναι απλή μιζέρια. Είναι πολιτικός μαζοχισμός. Η θεωρία ότι για όλα ευθύνονται οι Ελληνοκύπριοι συνιστά ένα βολικό αφήγημα με σαφή στόχευση. Αποτυπώνει μια άτυπη πολιτική πλατφόρμα, η οποία διαπερνά οριζόντια το πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο. Ευτυχώς πρόκειται για μια τάση χαμηλών πτήσεων και περιορισμένης εμβέλειας. Παρ’ όλα αυτά, παράγει θόρυβο και καλλιεργεί εντυπώσεις.

Ακόμη και για την παραίτηση του Γιοχάνες Χαν από τη θέση του ειδικού απεσταλμένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κυπριακό, κάποιοι σπεύδουν να δείξουν τη Λευκωσία ως υπεύθυνη, όπως επιμένουν να επαναλαμβάνουν οι γνωστοί εκπρόσωποι της μίζερης σχολής του Κυπριακού. Ο Γιοχάνες Χαν, βεβαίως, αποχώρησε επειδή ανέλαβε την προεδρία του γενικού συμβουλίου της αυστριακής Εθνικής Τράπεζας, της OENB. Κατέλαβε, δηλαδή, μια κορυφαία θέση στη χώρα του. Η πραγματική αιτία της παραίτησης καταγράφεται εκ των υστέρων σχεδόν με ψιλά γράμματα, σαν μια ενοχλητική λεπτομέρεια που πρέπει να περάσει απαρατήρητη, ώστε να μείνει στο προσκήνιο η βολική καταγγελία ότι η αποχώρησή του χρεώνεται στη Λευκωσία και προσωπικά στον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη.

Η παραίτηση προβάλλεται με τρόπο που να υποδεικνύει αποτυχία της κυπριακής πλευράς, λες και ο διορισμός του υπήρξε άλλο ένα επικοινωνιακό τέχνασμα που κατέρρευσε. Την ίδια ώρα, είναι ήδη γνωστό ότι το ζήτημα της διαδοχής του κ. Χαν έχει συζητηθεί μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ότι σύντομα θα υπάρξει αντικαταστάτης. Μέχρι τότε, όμως, ο δημόσιος χώρος γεμίζει με βαρύγδουπες αναλύσεις και βιαστικά συμπεράσματα περί δήθεν αποτυχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το ίδιο αφήγημα καλλιεργείται και στην περίπτωση της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν. Παρουσιάζεται περίπου ως ενοχλημένη με την κυπριακή πλευρά. Και βεβαίως είναι. Το ερώτημα είναι για ποιο λόγο. Η απάντηση βρίσκεται στο ότι η Λευκωσία δεν προχωρεί σε μονομερείς κινήσεις για να διευκολύνει τη διαδικασία, ούτε αποδέχεται ως τετελεσμένες κάποιες καταστάσεις που διαμορφώθηκαν με την πάροδο του χρόνου.

Η ίδια σχολή σκέψης θεωρεί ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά οφείλει να βοηθά διαρκώς τον Έρχιουρμαν να εδραιωθεί, να του προσφέρει διευκολύνσεις μέσα από δικές μας υποχωρήσεις, να διαμορφώνει ένα κλίμα στο οποίο η Τουρκία δεν θα ενοχληθεί. Η κ. Ολγκίν κινείται μέσα στη γνώριμη λογική των προκατόχων της, εκείνων που ζητούσαν από την ελληνοκυπριακή πλευρά να παραχωρεί συνεχώς έδαφος με την προσδοκία ότι έτσι θα ενισχυόταν η θέση του Ερντογάν στην Τουρκία. Ήταν η περίοδος κατά την οποία ορισμένοι επένδυαν πολιτικά στον υποτιθέμενο σωτήρα Ταγίπ.

Κανείς από όσους υιοθετούν αυτή την προσέγγιση δεν βρήκε λόγο να διατυπώσει ενόχληση, διαφωνία ή έστω έναν προβληματισμό για το γεγονός ότι η κ. Ολγκίν ασκεί τα καθήκοντά της στο Κυπριακό σε καθεστώς μερικής απασχόλησης, πραγματοποιεί σύντομες επισκέψεις στην Κύπρο και έχει ήδη προεξοφλήσει ότι μέχρι το καλοκαίρι θα μεσολαβήσει ένα διάλειμμα στη διαδικασία για λόγους που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Η εκ περιτροπής Προεδρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν συνιστά εμπόδιο στις όποιες κινήσεις για το Κυπριακό. Το ίδιο ισχύει και για τις βουλευτικές εκλογές. Ούτε ο κ. Έρχιουρμαν χρειάζεται χρόνο προσαρμογής στα νέα του καθήκοντα, αφού οι βασικές νόρμες και οι κατευθύνσεις καταφθάνουν έτοιμες από την Άγκυρα. Αυτές ακριβώς δεν επαναλάμβανε, άλλωστε, όταν έθετε τις προϋποθέσεις του για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων; Πολλές από αυτές, αν και ανέδιδαν την πολιτική οσμή Τατάρ, έφεραν καθαρά τη διπλωματική σφραγίδα του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών.

Αυτή η πτέρυγα της μίζερης τάσης στο Κυπριακό επιλέγει σταθερά να παρακάμπτει το αυτονόητο. Το πρόβλημα στην Κύπρο δεν είναι οι Ελληνοκύπριοι, ούτε οι Τουρκοκύπριοι. Το πρόβλημα είναι η Τουρκία και η κατοχή. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η συμπεριφορά της κατοχικής δύναμης, μια συμπεριφορά προβλέψιμη, επαναλαμβανόμενη και απολύτως συνεπής στον αναθεωρητισμό της. Όλα αυτά, όμως, υποβαθμίζονται σε υποσημειώσεις, επειδή η βασική τους λογική υπαγορεύει ότι για να υπάρξει λύση στο Κυπριακό, η Τουρκία πρέπει να τροφοδοτείται αδιάκοπα.

Για να διαμορφωθούν, λοιπόν, οι προϋποθέσεις ώστε αυτό το αχόρταγο θηρίο να συνεχίσει να τρέφεται με παραχωρήσεις της Λευκωσίας, απαιτείται η καλλιέργεια ενοχής. Γι’ αυτό και επαναλαμβάνεται μονότονα πως για όλα φταίνε οι Ελληνοκύπριοι. Για το γεγονός ότι δεν λύνεται το Κυπριακό, για τον διορισμό του κ. Χαν στην αυστριακή Εθνική Τράπεζα, για το ότι η κ. Ολγκίν έχει παράλληλες ενασχολήσεις, ακόμη και για το ότι αντί η κατοχική Τουρκία να αποχωρεί από την Κύπρο, ενισχύεται και αναβαθμίζει τις υποδομές στα κατεχόμενα.

Αυτό το μόνιμο αυτομαστίγωμα έχει προ πολλού ξεπεράσει τα όρια της πολιτικής ανάλυσης. Έχει μετατραπεί σε σύνδρομο. Σε μια παθολογική ανάγκη να δικαιώνεται κάθε φορά ο ισχυρός και να ενοχοποιείται διαρκώς η πλευρά που υφίσταται την κατοχή. Και σε αυτή την αρρωστημένη λογική, βοήθεια δεν μπορεί να δοθεί.