Έπειτα από σχεδόν τρεις δεκαετίες αναμονής, η Ευρώπη ετοιμάζεται να ξαναζήσει ένα από τα πιο εντυπωσιακά αστρονομικά φαινόμενα: μια ολική έκλειψη Ηλίου, την Τετάρτη 12 Αυγούστου 2026. Πρόκειται για την πρώτη ολική έκλειψη ορατή από την ηπειρωτική Ευρώπη μετά το 1999, με τη βόρεια Ισπανία να βρίσκεται στο «επίκεντρο» της ολικότητας και να αναμένεται να προσελκύσει χιλιάδες επισκέπτες και ομάδες παρατηρητών.
Η διαδρομή της σκιάς της Σελήνης θα ξεκινήσει από υψηλά γεωγραφικά πλάτη, διασχίζοντας τμήματα της Αρκτικής, περνώντας πάνω από τη Γροιλανδία και την Ισλανδία και συνεχίζοντας προς τον Ατλαντικό, για να καταλήξει τελικά στη βόρεια Ιβηρική. Στην Ισπανία, το φαινόμενο θα εξελιχθεί αργά το απόγευμα και προς το ηλιοβασίλεμα, με τη διάρκεια της ολικότητας σε ορισμένα σημεία να φτάνει περίπου τα 1–2 λεπτά.
Για την Ισπανία, η έκλειψη έχει και ιστορική βαρύτητα: θα είναι η πρώτη ολική έκλειψη ορατή από τη χώρα μετά το 1905, ενώ για την Ισλανδία θεωρείται το πρώτο αντίστοιχο γεγονός μετά το 1954. Βικιπαίδεια
Παρότι η μερική φάση της έκλειψης θα είναι ορατή σε μεγάλη γεωγραφική «ζώνη» εκτός της ολικότητας, η εικόνα στην Ελλάδα θα είναι περιορισμένη. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η Αθήνα δεν θα έχει ορατότητα, ενώ στις βορειοδυτικές περιοχές που «πιάνει» το άκρο της μερικής έκλειψης (όπως η Κέρκυρα) η κάλυψη θα είναι εξαιρετικά μικρή και σύντομη. Ενδεικτικά, στην Κέρκυρα το μέγιστο της έκλειψης εκτιμάται γύρω στις 20:37 (τοπική ώρα) με πολύ μικρό μέγεθος (magnitude ~0,07), γεγονός που καθιστά το φαινόμενο δύσκολα αντιληπτό χωρίς εξειδικευμένη παρατήρηση.
Πέρα από το θέαμα, οι ολικές εκλείψεις παραμένουν πολύτιμες και για την επιστημονική κοινότητα. Κατά τη διάρκεια της ολικότητας, όταν η Σελήνη καλύπτει πλήρως τον ηλιακό δίσκο, αποκαλύπτεται η εξώτερη ατμόσφαιρα του Ήλιου, η ηλιακή κορώνα, επιτρέποντας καταγραφές και συγκρίσεις που δεν είναι εύκολες υπό κανονικές συνθήκες. Η κορώνα, με τη δυναμική της δομή και τη μεταβαλλόμενη σύστασή της, αποτελεί πεδίο μελέτης για την ηλιακή φυσική και την κατανόηση διαδικασιών που συνδέονται με την ηλιακή δραστηριότητα και τον διαστημικό «καιρό».
Ήδη, ομάδες ερασιτεχνών αστρονόμων και φίλων της παρατήρησης σχεδιάζουν οργανωμένα ταξίδια προς τις ζώνες ολικότητας, επιδιώκοντας να βρεθούν σε περιοχές με καθαρό ορίζοντα και όσο γίνεται ευνοϊκότερες καιρικές συνθήκες. Παράλληλα, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η παρατήρηση του Ήλιου απαιτεί αυστηρή τήρηση κανόνων ασφαλείας: σε όλες τις φάσεις πλην της ολικότητας χρειάζονται πιστοποιημένα φίλτρα/γυαλιά ηλιακής έκλειψης, καθώς η απευθείας θέαση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στην όραση.
Το «αστρονομικό ημερολόγιο» του 2026, ωστόσο, δεν περιορίζεται στον Αύγουστο. Στις 17 Φεβρουαρίου 2026 θα σημειωθεί δακτυλιοειδής έκλειψη Ηλίου (το γνωστό «δαχτυλίδι της φωτιάς»), η οποία θα είναι ορατή ως δακτυλιοειδής μόνο από την Ανταρκτική, με μερική έκλειψη σε τμήματα του νότιου ημισφαιρίου.
Ακολουθεί η ολική έκλειψη Σελήνης της 2–3 Μαρτίου 2026, το φαινόμενο που συχνά περιγράφεται ως «ματωμένη Σελήνη», λόγω των κοκκινοπορτοκαλί αποχρώσεων που παίρνει ο δίσκος της όταν εισέρχεται πλήρως στη σκιά της Γης. Η ορατότητα θα αφορά μεγάλο τμήμα της νυχτερινής πλευράς του πλανήτη, με έμφαση σε περιοχές της Ασίας, της Αυστραλίας και της Βόρειας Αμερικής.
Στα τέλη του καλοκαιριού, στις 28 Αυγούστου 2026, αναμένεται και μερική έκλειψη Σελήνης, η οποία θα είναι ορατή και από την Ελλάδα. Για την Αθήνα, ενδεικτικά, η μέγιστη φάση της (όπως θα φαίνεται με τη Σελήνη πολύ χαμηλά στον ορίζοντα) καταγράφεται γύρω στις 06:50, λίγο πριν τη δύση της Σελήνης.
Τέλος, το 2026 υπόσχεται έντονο ενδιαφέρον και για τους φίλους των νυχτερινών ουρανών: η βροχή διαττόντων Περσείδων αναμένεται να κορυφωθεί γύρω στη νύχτα 12–13 Αυγούστου, με ευνοϊκές συνθήκες λόγω της πολύ περιορισμένης σεληνιακής φωτεινότητας εκείνων των ημερών.
