Ομάν: Πιθανή επιβολή τελών στο Στενό Ορμούζ

Το Σουλτανάτο του Ομάν φέρεται να έχει γνωστοποιήσει σε Ευρωπαίους αξιωματούχους ότι η επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση λειτουργίας του Στενού του Ορμούζ είναι ανέφικτη, σύμφωνα με πληροφορίες του πρακτορείου Bloomberg. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η κυβέρνηση της Μουσκάτ εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής τελών στα διερχόμενα πλοία, ως αντιστάθμισμα για υπηρεσίες που σχετίζονται με την ασφάλεια και την περιβαλλοντική προστασία της θαλάσσιας οδού.

Αν και οι αξιωματούχοι του Ομάν διαβεβαίωσαν ότι θα τηρήσουν απαρέγκλιτα τις επιταγές του διεθνούς ναυτικού δικαίου, άφησαν να εννοηθεί ότι η επιβολή χρεώσεων για υπηρεσίες όπως η απορρύπανση ή η υποβοήθηση της ναυσιπλοΐας αποτελεί μια ρεαλιστική προοπτική. Παραμένει, ωστόσο, αδιευκρίνιστο εάν αυτά τα τέλη θα έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα ή θα αποτελούν προαιρετική συνεισφορά. Παράλληλα, το Ομάν έχει ξεκινήσει τη μελέτη ανάλογων συστημάτων που εφαρμόζονται σε άλλα στρατηγικά σημεία του πλανήτη, όπως το Στενό της Μαλάκα, με στόχο την υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών.

Ανησυχίες για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα

Η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε Ηνωμένες Πολιτείες, Ευρωπαϊκή Ένωση και γειτονικές χώρες του Κόλπου, οι οποίες φοβούνται ότι το Ομάν θα μπορούσε να συμπράξει με το Ιράν για τη θέσπιση ενός συστήματος διοδίων. Η ανησυχία αυτή εντείνεται ενόψει της προγραμματισμένης συνάντησης του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν με τον Σουλτάνο Χάιταμ μπιν Ταρίκ στο Παρίσι, όπου η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και η διασφάλιση της ελεύθερης διέλευσης θα αποτελέσουν κεντρικά θέματα της ατζέντας.

Το Ιράν είχε προχωρήσει στο κλείσιμο του στενού στα τέλη Φεβρουαρίου, ως αντίδραση στους βομβαρδισμούς ΗΠΑ και Ισραήλ, ενώ δυτικές κυβερνήσεις εκφράζουν φόβους για πιθανή ναρκοθέτηση της περιοχής. Πλέον, με τις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον να βρίσκονται σε εξέλιξη, το Ιράν επιμένει στην από κοινού διαχείριση της κυκλοφορίας με το Ομάν.

Οικονομικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις

Η επιβολή οποιουδήποτε είδους τελών θα μπορούσε να επιβαρύνει τις ναυτιλιακές εταιρείες με δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στο παγκόσμιο εμπόριο. Κυβερνήσεις όπως αυτές των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι μια τέτοια κίνηση θα συνιστούσε κατάφωρη παραβίαση του ναυτικού δικαίου. Το Ομάν, παραδοσιακά ουδέτερος παίκτης στη Μέση Ανατολή, βρίσκεται σε μια λεπτή ισορροπία, διατηρώντας στενούς δεσμούς τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με το Ιράν.

Η διπλωματική θέση του Ομάν χαρακτηρίζεται από αντιφατικές κινήσεις. Από τη μία πλευρά, εξέδωσε κοινή δήλωση με το Ιράν για συζήτηση του κόστους λειτουργίας της πλωτής οδού, ενώ λίγες ημέρες αργότερα συντάχθηκε με δήλωση του Συμβουλίου Συνεργασίας ΗΠΑ και Κόλπου που απορρίπτει κατηγορηματικά οποιαδήποτε διόδια ή τέλη. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για την τελευταία αυτή δέσμευση, θεωρώντας την ως θετική εξέλιξη.

Ωστόσο, αξιωματούχοι του Ομάν έχουν παραδεχθεί ότι δέχονται έντονες πιέσεις από το Ιράν, το οποίο παραμένει η κυρίαρχη στρατιωτική δύναμη στην περιοχή, παρά τα πλήγματα που δέχθηκε. Ο αναλυτής Μπάντερ Αλ-Σάιφ από το Πανεπιστήμιο του Κουβέιτ περιγράφει το Ομάν ως παγιδευμένο ανάμεσα σε σφύρα και άκμονα, προειδοποιώντας ότι η παραδοσιακή πολιτική ισορροπίας μπορεί να αποβεί μοιραία.

Διαπραγματεύσεις και επιπτώσεις στην αγορά πετρελαίου

Το Ιράν έχει ήδη ανακοινώσει ότι τα πλοία θα πρέπει να υποβάλουν αίτηση για ασφάλιση, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η δωρεάν περίοδος θα διαρκέσει μόνο 60 ημέρες. Το ζήτημα των τελών αποτελεί κεντρικό σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις για μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία, με τον Ρούμπιο να προειδοποιεί ότι η επιβολή χρεώσεων θα δημιουργήσει επικίνδυνο προηγούμενο για άλλα θαλάσσια σημεία συμφόρησης, οδηγώντας σε χάος.

Οι ροές πετρελαίου μέσω του Ορμούζ έχουν σημειώσει αύξηση μετά την υπογραφή της προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας από τον πρόεδρο Τραμπ, με αποτέλεσμα την πτώση των τιμών του αργού. Παρόλα αυτά, η κυκλοφορία παραμένει σημαντικά μειωμένη σε σύγκριση με τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ οι κίνδυνοι για τα πλοία παραμένουν υπαρκτοί, όπως καταδεικνύει το πρόσφατο περιστατικό με το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Ever Lovely.