Στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ, καθώς η ναυσιπλοΐα εξακολουθεί να βρίσκεται υπό ασφυκτική πίεση σχεδόν έναν μήνα μετά την έναρξη της πολεμικής κρίσης στη Μέση Ανατολή. Η εικόνα που διαμορφώνεται δεν παραπέμπει σε μια τυπική διακοπή της κυκλοφορίας, αλλά σε ένα καθεστώς εξαιρετικά περιορισμένης και επιλεκτικής διέλευσης, με το Ιράν να επιβάλλει στην πράξη έναν μηχανισμό ελέγχου που έχει παραλύσει μεγάλο μέρος της εμπορικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με το Reuters και το AP, η εμπορική ναυτιλία έχει πληγεί σε τέτοιο βαθμό ώστε μεγάλες εταιρείες να κάνουν λόγο για ουσιαστικό κλείσιμο του περάσματος για σημαντικό μέρος της διεθνούς κίνησης.
Η σημασία των Στενών παραμένει κομβική για την παγκόσμια οικονομία, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η παρατεταμένη απορρύθμιση έχει ήδη ενισχύσει το ενεργειακό κόστος, έχει προκαλέσει αλυσιδωτές πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και έχει αναγκάσει ναυτιλιακούς κολοσσούς να στραφούν σε ακριβότερες χερσαίες εναλλακτικές για βασικά φορτία, όπως τρόφιμα και φάρμακα.
Το ιρανικό πλεονέκτημα και η ασφυξία στο πέρασμα
Η στρατηγική υπεροχή της Τεχεράνης εδράζεται στη γεωγραφία της περιοχής. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα πιο στενά και ευάλωτα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο, με τη ναυσιπλοΐα να συμπιέζεται σε συγκεκριμένες λωρίδες διέλευσης και τα πλοία να παραμένουν εκτεθειμένα σε πολύ μικρό χρόνο αντίδρασης. Το Reuters, επικαλούμενο στρατιωτικούς αναλυτές, σημειώνει ότι μια επιχείρηση επιβολής ελέγχου ή επαναλειτουργίας του περάσματος θα έφερνε αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις αντιμέτωπες με πυραύλους, drones και ναρκοθέτηση σε ένα εξαιρετικά δυσμενές επιχειρησιακό περιβάλλον.
Ακριβώς αυτό το περιβάλλον έχει επιτρέψει στο Ιράν να μετατρέψει τον έλεγχο των Στενών σε μηχανισμό πολιτικής και οικονομικής πίεσης. Το AP μετέδωσε ότι η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά διαμορφώσει ένα καθεστώς «διοδίων» για τη διέλευση πλοίων, με υποχρεωτική επιτήρηση από τους Φρουρούς της Επανάστασης και μεμονωμένες περιπτώσεις καταβολής πολύ υψηλών ποσών για ασφαλή διέλευση. Η ίδια πηγή αναφέρει ότι η κίνηση έχει υποχωρήσει δραματικά και ότι η Τεχεράνη δίνει προτεραιότητα στα δικά της φορτία και σε πλοία που θεωρεί μη εχθρικά.
Τα πλοία που μένουν εγκλωβισμένα και το κόστος της κρίσης
Η παράλυση της ναυτιλίας δεν είναι θεωρητική. Μεγάλες εταιρείες μεταφοράς αναφέρουν ότι πλοία και πληρώματα παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, ενώ το κόστος για τις επιχειρήσεις αυξάνεται με εκρηκτικό ρυθμό. Η Hapag-Lloyd ανακοίνωσε ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή της κοστίζει 40 έως 50 εκατομμύρια δολάρια την εβδομάδα, με έξι πλοία και 150 ναυτικούς να έχουν παγιδευτεί στον Κόλπο εξαιτίας του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών από τα τέλη Φεβρουαρίου.
Την ίδια ώρα, η Maersk έχει μεταφέρει μέρος της δραστηριότητάς της σε χερσαίους διαδρόμους μέσω Σαουδικής Αραβίας, Ομάν και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, επιχειρώντας να κρατήσει ανοιχτές τουλάχιστον τις αλυσίδες τροφοδοσίας για βασικά αγαθά. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η διεθνής αγορά δεν αντιμετωπίζει μια πρόσκαιρη ναυτιλιακή δυσκολία, αλλά μια δομική διαταραχή με ευρύτερες συνέπειες για το εμπόριο, τις τιμές και τον πληθωρισμό.
Ο Τραμπ, οι στρατιωτικές επιλογές και το ανοιχτό μέτωπο
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτή τη διπλωματική οδό, χωρίς να αποσύρει τη στρατιωτική πίεση. Όπως έχει ήδη ανακοινωθεί, η Ουάσιγκτον παρέτεινε έως τις 6 Απριλίου το τελεσίγραφο προς την Τεχεράνη για ενδεχόμενα πλήγματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ ταυτόχρονα εξετάζει πρόσθετες στρατιωτικές επιλογές στην περιοχή. Το Reuters μετέδωσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εξετάζει την ανάπτυξη επιπλέον δυνάμεων και ότι η αμερικανική στρατιωτική ηγεσία επεξεργάζεται σενάρια που περιλαμβάνουν ακόμη και επιχείρηση κατά του νησιού Χαργκ, το οποίο αποτελεί τον βασικό κόμβο εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου.
Αυτό που δεν επιβεβαιώνεται από τις διαθέσιμες αξιόπιστες πηγές είναι ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη πλήξει τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Χαργκ. Αντιθέτως, το Reuters αναφέρει ότι η κατάληψη ή στοχοποίησή του παραμένει σενάριο υπό εξέταση, με υψηλό επιχειρησιακό κόστος και σοβαρούς κινδύνους για αμερικανικές δυνάμεις που θα επιχειρούσαν σε μια περιοχή εκτεθειμένη σε πυραύλους, drones και νάρκες.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς μια ακόμα εστία έντασης. Έχουν μετατραπεί στο πιο ευαίσθητο σημείο της παγκόσμιας ενεργειακής ισορροπίας, εκεί όπου η γεωπολιτική σύγκρουση, η στρατιωτική αποτροπή και η οικονομική ασφυξία συμπυκνώνονται σε ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα που μπορεί να επηρεάσει ολόκληρο τον πλανήτη.
