Όταν η βία γίνεται θέαμα και τα παιδιά καθρέφτης της κοινωνίας
Έντονο προβληματισμό προκαλεί βίντεο που κυκλοφόρησε πρόσφατα στα κοινωνικά δίκτυα και απεικονίζει περιστατικό με βία μεταξύ ανήλικων μαθητριών. Στο επίμαχο υλικό καταγράφεται λεκτικός και σωματικός διαπληκτισμός μεταξύ δύο κοριτσιών, με τη μία να απαιτεί από την άλλη να ζητήσει συγγνώμη γονατιστή, ενώ την χαστουκίζει παρουσία συνομηλίκων.
Το περιστατικό καταγράφηκε με κινητά τηλέφωνα από παριστάμενους, μεταξύ των οποίων ακούγονται και φωνές αγοριών που παρακολουθούν το σκηνικό χωρίς καμία παρέμβαση. Το υλικό αναρτήθηκε με τον ειρωνικό τίτλο «Όταν οι σλατίνες μαλώνουν», συγκεντρώνοντας χιλιάδες προβολές και δεκάδες σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το περιστατικό έχει αναδείξει, σύμφωνα με ειδικούς, ένα βαθύτερο κοινωνικό φαινόμενο, καθώς δεν πρόκειται για μεμονωμένο επεισόδιο αλλά για μία ακόμη ένδειξη της αυξανόμενης έκθεσης των ανηλίκων σε φαινόμενα επιθετικότητας, εκφοβισμού και δημόσιου εξευτελισμού μέσω του διαδικτύου.
Παρατηρητές επισημαίνουν ότι τέτοιου είδους καταστάσεις δεν εμφανίζονται τυχαία. Αντικατοπτρίζουν κοινωνικά πρότυπα που ενισχύουν τη βία και την επιδεικτική συμπεριφορά, μέσα από πολιτιστικά προϊόντα όπως ριάλιτι, βίντεο «ψυχαγωγικού» περιεχομένου και αλόγιστη χρήση των κοινωνικών δικτύων. Παράλληλα, υπογραμμίζεται ο ρόλος της οικογένειας και του σχολικού περιβάλλοντος, καθώς η έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας, η γονεϊκή εξουθένωση λόγω οικονομικών πιέσεων και η απουσία επαρκών δομών ψυχοκοινωνικής υποστήριξης στα σχολεία, δημιουργούν συνθήκες αδιαφορίας ή αδυναμίας έγκαιρης παρέμβασης.
Η εκπαιδευτική κοινότητα, παρότι φέρει συχνά την ευθύνη για τέτοια φαινόμενα, αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες. Το εκπαιδευτικό σύστημα χαρακτηρίζεται από υποστελέχωση, ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό –όπως σχολικούς ψυχολόγους– και αυξημένη γραφειοκρατία, που εμποδίζουν την ουσιαστική προληπτική δράση. Η απουσία ενός σταθερού υποστηρικτικού πλαισίου για τους μαθητές έχει ως συνέπεια την εσωτερίκευση βίαιων εμπειριών και τη μετατροπή τους σε διαρκή τραύματα.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι πόσα αντίστοιχα περιστατικά δεν έρχονται ποτέ στο φως της δημοσιότητας. Πόσοι μαθητές –αγόρια και κορίτσια– επιστρέφουν κάθε μέρα στο σπίτι κουβαλώντας ντροπή, φόβο και ψυχολογικά φορτία που δεν εκφράζονται ποτέ.
Ειδικοί τονίζουν ότι τέτοιες συμπεριφορές δεν είναι έμφυτες αλλά επίκτητες και αποτελούν κοινωνικό προϊόν. Το μοντέλο συμπεριφοράς που επικρατεί σε μια κοινωνία καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που αλληλεπιδρούν τα παιδιά μεταξύ τους. Η βία, η ψυχολογική πίεση, η ανάγκη για ψηφιακή αποδοχή και η θεαματοποίηση της ταπείνωσης δημιουργούν ένα επικίνδυνο μείγμα, το οποίο ενισχύεται από τη διαδικτυακή έκθεση και την ατιμωρησία.
Το σχολείο, αντί να λειτουργεί ως ασφαλές περιβάλλον, συχνά αδυνατεί να ανταποκριθεί στον ρόλο αυτό. Το αίτημα για ενίσχυση των σχολικών μονάδων με ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και ειδικευμένο προσωπικό παραμένει επίκαιρο και επιτακτικό, όπως και η ανάγκη για οικογενειακή στήριξη και διαπαιδαγώγηση με αξίες σεβασμού και αλληλεγγύης.
Η δημόσια προβολή του συγκεκριμένου βίντεο, με ανήλικους πρωταγωνιστές, εγείρει και ζήτημα δεοντολογίας, καθώς επιτρέπεται η διάχυση σκηνών βίας που αφορούν πρόσωπα χωρίς νομική δυνατότητα υπεράσπισης. Σημειώνεται ότι, για λόγους προστασίας των προσωπικών δεδομένων, οι εικόνες έχουν επεξεργαστεί και τα πρόσωπα των ανηλίκων έχουν θολωθεί.
Το ζήτημα δεν είναι ποιος φαίνεται στο βίντεο, αλλά τι είναι αυτό που, ως κοινωνία, δείχνουμε να ανεχόμαστε. Οι ειδικοί επισημαίνουν την ανάγκη για αλλαγή στάσης απέναντι σε τέτοια φαινόμενα, επισημαίνοντας ότι αν η κοινωνική ανοχή συνεχιστεί, αντίστοιχα περιστατικά θα πληθαίνουν με αυξανόμενη ένταση και επιπτώσεις.
Το περιστατικό αποτελεί, σύμφωνα με αναλυτές της εκπαιδευτικής και κοινωνικής ζωής, καμπανάκι για την ανάγκη ανασχεδιασμού πολιτικών πρόληψης της σχολικής βίας και του κυβερνοεκφοβισμού. Η αποδοχή ή η απάθεια απέναντι σε τέτοια συμβάντα δεν αποτελεί απλώς ηθική αποτυχία, αλλά παράγοντα που ενισχύει τη συστημική διάδοση της βίας.
Η προβολή του εν λόγω βίντεο εντάσσεται, όπως τονίζουν οι ειδικοί, σε μια γενικότερη τάση κανονικοποίησης του δημόσιου εξευτελισμού, η οποία συνδέεται άμεσα με τον τρόπο που η κοινωνία επιλέγει να επικοινωνεί, να ψυχαγωγείται και να επιβραβεύει τη συμπεριφορά των νέων.
Το περιστατικό ερευνάται από τις αρμόδιες αρχές. Μέχρι στιγμής δεν έχουν γίνει γνωστές λεπτομέρειες για την ταυτότητα των εμπλεκόμενων ανηλίκων ούτε έχουν ανακοινωθεί πειθαρχικά ή νομικά μέτρα.
Το άρθρο συνοδεύεται από βίντεο το οποίο έχουμε επεξεργαστεί, αφαιρώντας ή θολώνοντας τα πρόσωπα των ανήλικων, με πλήρη σεβασμό στα προσωπικά τους δεδομένα. Το ζήτημα δεν είναι ποιος φαίνεται — είναι τι φαίνεται να ανεχόμαστε.
