Η εκλογική συντριβή του Βίκτορ Όρμπαν την περασμένη Κυριακή προκάλεσε αλαλαγμούς σε συγκεκριμένους κύκλους: στους νεοφιλελεύθερους «ευρωπαϊστές» με τα ουκρανικά σημαιάκια στα social, σε όσους έχουν μάθει να κινούνται πολιτικά και οικονομικά γύρω από τις Βρυξέλλες και σε εγχώριους «προοδευτικούς» που έσπευσαν να δουν στον διάδοχο μια φιγούρα ανάμεσα στον Αλέξης Τσίπρας και τον Πέδρο Σάντσεθ. Η ένταση της χαράς φάνηκε ξεκάθαρα και από την Deutsche Welle, που έσπευσε να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως πλήγμα για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, τον Ντόναλντ Τραμπ και κάθε «λαϊκιστή» εντός και εκτός Ευρώπης.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία έσπευσε να ερμηνεύσει την επικράτηση του Πέτερ Μάγιαρ ως «επιλογή της Ευρώπης» από τους Ούγγρους, θέση που επανέλαβε και ο Άλεξ Σόρος. Η αφήγηση είναι σαφής: η Ουγγαρία επιστρέφει στο ευρωπαϊκό «μαντρί». Μόνο που η πραγματικότητα δείχνει πιο σύνθετη.
Ο Μάγιαρ δεν εξελέγη με μια ατζέντα που ακυρώνει τον Όρμπαν. Αντιθέτως, σε κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα πάτησε ακριβώς πάνω στις ίδιες γραμμές: σκληρή στάση στη μετανάστευση, έμφαση στην παραδοσιακή οικογένεια, αγωνία για τη δημογραφική κάμψη. Αυτές οι θέσεις αποτέλεσαν το υπόβαθρο της εκλογικής του νίκης και δεν συνάδουν εύκολα με την εικόνα μιας «πλήρως ευθυγραμμισμένης» ευρωπαϊκής στροφής, όπως επιχειρείται να παρουσιαστεί.
Στην εξωτερική πολιτική επέλεξε τη σιωπή και τη μετρημένη διατύπωση. Για τον Τραμπ δεν είπε λέξη, παρά τη στήριξη που είχε παράσχει στον Όρμπαν. Για τον Πούτιν διατύπωσε προσεκτική κριτική. Για την Ευρώπη κράτησε ήπιους τόνους. Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο ήταν οι εικόνες από τις συγκεντρώσεις του: ουγγρικές σημαίες, χωρίς ευρωπαϊκά σύμβολα. Ένα μήνυμα που δύσκολα αγνοείται.
Οι πραγματικές εξετάσεις τώρα αρχίζουν. Το ζήτημα της κατάργησης του βέτο στην εξωτερική πολιτική της Ε.Ε., που προωθεί η Κομισιόν, και η χρηματοδότηση των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία θα καθορίσουν τη στάση του. Ο Μάγιαρ επιλέγει μια τακτική που συνδυάζει συναίνεση και αποστασιοποίηση: δηλώνει ότι δεν θα μπλοκάρει τη χρηματοδότηση, αλλά ζητά εξαίρεση της Ουγγαρίας από τη δική της συμμετοχή. Μια θέση που, αν προχωρήσει, ανοίγει ζητήματα ισορροπιών εντός της Ένωσης.
Το πολιτικό τοπίο περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τις εκτιμήσεις που συνδέουν την πορεία του με ευρύτερους ευρωπαϊκούς σχεδιασμούς, ανάλογους με εκείνους που επανέφεραν τον Ντόναλντ Τουσκ στην εξουσία στην Πολωνία. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ουγγαρία αποκτά κομβικό ρόλο σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη κινείται σε τροχιά αυξανόμενης έντασης με τη Ρωσία.
Ο ίδιος ο Μάγιαρ δείχνει να προετοιμάζει το έδαφος. Χαρακτήρισε την Ουκρανία θύμα και απέρριψε την ιδέα εδαφικών παραχωρήσεων, ενώ ταυτόχρονα κράτησε αποστάσεις από μια ταχεία ένταξή της στην Ε.Ε. Η στάση του παραμένει ανοιχτή, εξαρτώμενη από τα ανταλλάγματα που μπορεί να εξασφαλίσει.
Απέναντί του βρίσκεται η Κομισιόν, με την φον ντερ Λάιεν να θέτει σαφείς όρους: ευθυγράμμιση σε κρίσιμα θεσμικά ζητήματα και εφαρμογή προϋποθέσεων για να αποδεσμευθούν περισσότερα από 17 δισ. ευρώ που παραμένουν παγωμένα. Ο Μάγιαρ εμφανίζεται διατεθειμένος να αποδεχθεί μέρος αυτών, αφήνοντας χώρο για διαπραγμάτευση που θυμίζει ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί.
Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι τι θα κερδίσει σε αυτή τη διαπραγμάτευση. Το κρίσιμο είναι ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο όπου οι τελευταίες αντιστάσεις σε μια πιο επιθετική στρατηγική υποχωρούν. Ο Ντόναλντ Τραμπ, που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αντίβαρο, εμφανίζεται αποδυναμωμένος από τις ίδιες του τις κινήσεις.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρόλος της Ουγγαρίας και του νέου της πρωθυπουργού αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η κατεύθυνση που θα επιλέξει δεν θα αφορά μόνο τη χώρα του, αλλά θα επηρεάσει ευρύτερα τις ισορροπίες στην Ευρώπη.
