Ουκρανία: Ρομπότ «Ύαινες» στο μέτωπο κατά των Ρώσων

Στη βορειοανατολική Ουκρανία, πολύ κοντά στη γραμμή του μετώπου, ένας στρατιωτικός μηχανικός γνωστός με το ψευδώνυμο «Chimera» εργάζεται πυρετωδώς σε έναν περιορισμένο χώρο που λειτουργεί ως εργαστήριο. Εκεί, προετοιμάζει τις ρομποτικές δυνάμεις της μονάδας του για τις επερχόμενες μάχες. Πρόκειται για μια σειρά από τετράτροχα μη επανδρωμένα οχήματα, τα οποία φέρουν την ονομασία «Ύαινες» και είναι έτοιμα να αναπτυχθούν προς τις ρωσικές γραμμές. Ο σκοπός τους είναι διττός: είτε να μεταφέρουν εκρηκτικό φορτίο για να πλήξουν εχθρικά οχυρώματα, είτε να ανακόψουν μια προέλαση του αντιπάλου.

Ο 44χρονος Chimera, ο οποίος ζήτησε να μην αποκαλυφθεί το πραγματικό του όνομα για λόγους ασφαλείας, αποκάλυψε ότι παρόμοια μοντέλα έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί με επιτυχία για την αιχμαλωσία Ρώσων στρατιωτών. «Φανταστείτε πώς είναι 20 κιλά εκρηκτικών: είναι πάρα πολύ ισχυρό», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την καταστροφική ισχύ των οχημάτων αυτών.

Τα εργαστήρια σαν αυτό, τα οποία λειτουργούν υπό την ευθύνη του Τρίτου Σώματος Στρατού της Ουκρανίας, έχουν πολλαπλασιαστεί κατά μήκος του αχανούς μετώπου των 1.200 χιλιομέτρων. Αυτή η εξέλιξη αντανακλά την προσπάθεια του αριθμητικά μικρότερου ουκρανικού στρατού να αποκτήσει τεχνολογικό πλεονέκτημα απέναντι στις συνεχείς επιθέσεις του ρωσικού πεζικού, καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στον πέμπτο χρόνο του. Τα μη επανδρωμένα επίγεια οχήματα (UGV) αποτελούν πλέον κρίσιμο στοιχείο της ουκρανικής στρατηγικής για τη διεξαγωγή ενός πιο «έξυπνου» πολέμου, με απώτερο στόχο τη διαφύλαξη της ανθρώπινης ζωής σε ένα πεδίο μάχης κορεσμένο από εναέρια drones, όπου σχεδόν κάθε κίνηση μπορεί να αποβεί μοιραία.

Οι περισσότερες ουκρανικές ταξιαρχίες και συντάγματα διαθέτουν πλέον μονάδες μη επανδρωμένων συστημάτων, οι οποίες επεκτείνονται διαρκώς ώστε να συμπεριλάβουν και UGV στο οπλοστάσιό τους. Το Reuters επισκέφθηκε τη μονάδα του Chimera, την NC13, η οποία θεωρείται πρωτοπόρος στη χρήση UGV για την υποστήριξη επιθετικών επιχειρήσεων, προκειμένου να κατανοήσει πώς η ενσωμάτωση αυτών των νέων όπλων διαμορφώνει το μέλλον του χερσαίου πολέμου.

Η νέα «επανάσταση» στον πόλεμο

Στο εργαστήριο, ένας χώρος που θυμίζει γκαράζ, είναι γεμάτος με πειραματικά drones, ορισμένα εξοπλισμένα με ερπύστριες και άλλα τροχοφόρα. Ένα από αυτά διαθέτει σωλήνα για την κατάσβεση πυρκαγιών, ενώ ένα άλλο φέρει βάση για τη μεταφορά φορητών εκτοξευτών ρουκετών. Ο ταξίαρχος Αντρίι Μπιλέτσκι, διοικητής του Τρίτου Σώματος Στρατού, περιέγραψε τη σταδιακή αντικατάσταση των στρατιωτών πεζικού από UGV ως την επόμενη «επανάσταση» στη διεξαγωγή του πολέμου. Το σώμα, το οποίο θεωρείται μία από τις επίλεκτες δυνάμεις της Ουκρανίας, στοχεύει να αντικαταστήσει περίπου το ένα τρίτο των στρατιωτών της πρώτης γραμμής με μη επανδρωμένα συστήματα έως το τέλος του έτους.

«Η Δύση, από πολλές απόψεις, κοιμήθηκε και δεν αντιλήφθηκε την επανάσταση των drones», δήλωσε ο Μπιλέτσκι, προσθέτοντας ότι το πεζικό εκτελεί πλέον μόλις το 10% των αποστολών που εκτελούσε πριν εμφανιστεί η διαρκής απειλή από τον αέρα. «Εάν η Δύση θέλει πραγματικά όχι μόνο να συμβαδίζει με την εποχή, αλλά και να βρίσκεται ένα μικρό βήμα μπροστά, πρέπει να αρχίσει να σκέφτεται την επόμενη επανάσταση», τόνισε.

Σε περιοχές κοντά στην πρώτη γραμμή, όπως η «ζώνη-φρούριο» στο Ντονέτσκ της ανατολικής Ουκρανίας, είναι πλέον σύνηθες το θέαμα επίγειων drones να κινούνται προς και από πολιορκημένες πόλεις, μεταφέροντας τρόφιμα ή πυρομαχικά ή απομακρύνοντας τραυματίες στρατιώτες. Σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας, τον Ιούνιο, τα οχήματα αυτά έχουν εκτελέσει περισσότερες από 50.000 αποστολές ανεφοδιασμού και εκκένωσης μέσα στη χρονιά.

«Κομμάτια σιδέρου» στην υπηρεσία του στρατού

Μέσα σε ένα γκρίζο κέντρο διοίκησης στην περιοχή του Χαρκόβου, οι χειριστές των επίγειων drones της NC13, η οποία συγκροτήθηκε πέρυσι, υλοποιούν σε πραγματικό χρόνο το όραμα του Μπιλέτσκι. Καθισμένοι μπροστά σε οθόνες που μεταδίδουν ασπρόμαυρη εικόνα από το πεδίο της μάχης, έβαλαν στο στόχαστρο μια δενδροστοιχία όπου ήταν τοποθετημένο ένα πολυβόλο πάνω σε UGV. Οι φωτεινές οθόνες και ο θόρυβος από τις ψηφιακές συνομιλίες μέσω του Discord, της πλατφόρμας ανταλλαγής μηνυμάτων που χρησιμοποιούν τα μέλη της ομάδας, προσδίδουν στον χώρο την ατμόσφαιρα ενός κέντρου gaming.

Ο υποδιοικητής, με το προσωνύμιο «Bar», δήλωσε ότι η μονάδα του πραγματοποιεί επιχειρήσεις σχεδόν καθημερινά. Σε μία από αυτές, φόρτωσαν τρεις βόμβες σε ένα ρυμουλκούμενο, το οποίο μεταφέρθηκε πάνω σε μια γέφυρα που χρησιμοποιούσε ο εχθρός για τον ανεφοδιασμό του και στη συνέχεια ανατινάχθηκε. Σε μια άλλη επιχείρηση, ένα UGV εξοπλισμένο με πολυβόλο απέκρουσε μια εχθρική επίθεση, ενώ από πάνω τους έπεφταν βροχή τα drones καμικάζι. «Για μένα, είναι μια υπέροχη συνταγή», δήλωσε ο 23χρονος πρώην μπάρμαν, αναφερόμενος στη συνεργασία επίγειων και εναέριων drones. Τουλάχιστον δύο αιχμάλωτοι, πρόσθεσε, έχουν παραδοθεί σε UGV της NC13.

Τα UGV έχουν τους περιορισμούς τους: δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν φυσικά εμπόδια και δεν μπορούν να εκκαθαρίσουν ένα κτίριο ή ένα όρυγμα με τον τρόπο που μπορεί μια ομάδα πεζικού. Επίσης, δεν παράγονται σε αρκετά μεγάλη κλίμακα ώστε να μπορούν να αναπτυχθούν σε σμήνη, όπως συμβαίνει με τα εναέρια drones, δήλωσε ο Bar. Ωστόσο, έχουν ήδη αρχίσει να απομακρύνουν τους ανθρώπους από ένα ευρύ φάσμα επικίνδυνων αποστολών. «Δεν χρειάζονται φαγητό, δεν χρειάζονται νερό, δεν χρειάζεται να τους παραδίδονται κορμοί ξυλείας για να κατασκευάσουν καταφύγια», είπε. «Βασικά, δεν χρειάζεται να τους συμπονούμε. Είναι ένα κομμάτι σίδερο που στέλνεται για να κάνει τη δουλειά που παλαιότερα στέλναμε στρατιώτες να κάνουν».

Περιθώριο για «δημιουργικούς» διοικητές

Παρότι δεν αποτελούν κάποιο θαυματουργό όπλο, τα επίγεια drones αποτελούν ένα ακόμη βήμα προς την αυτοματοποίηση του πολέμου — η οποία περιλαμβάνει επίσης την ανάλυση δεδομένων από το πεδίο της μάχης με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης — και θα επιτρέψουν στους ανθρώπους να επικεντρωθούν στον σχεδιασμό και στη λήψη αποφάσεων, δήλωσε ο Μπιλέτσκι. Θα μπορούσαν να διαμορφώσουν νέες τακτικές στην πρώτη γραμμή, με τους διοικητές να είναι περισσότερο διατεθειμένοι να αναλαμβάνουν τολμηρές επιχειρήσεις, οι οποίες διαφορετικά θα οδηγούσαν σε μεγάλες απώλειες. «Ο πόλεμος είναι μια δημιουργική δραστηριότητα· είναι τέχνη», είπε. «Διαφορετικά, ένας διοικητής δεν αποκαλείται διοικητής — αλλά χασάπης».

Ο πρώην αρχηγός των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, Ολεξάντρ Σίρσκι, είχε δεχθεί επικρίσεις για αυτό που ορισμένοι στρατιώτες περιέγραφαν ως σοβιετικού τύπου ηγεσία, η οποία περιλάμβανε υψηλή ανοχή στις απώλειες. Ο νεότερος διάδοχός του, Μιχάιλο Ντραπάτι, θεωρείται μεταρρυθμιστής και αναμένεται να προωθήσει μια πιο φιλική προς τα στρατεύματα προσέγγιση, εν μέρει μέσω της υιοθέτησης νέων τεχνολογιών. Ο ίδιος ο Μπιλέτσκι προήχθη τον περασμένο μήνα, προκειμένου να συμβάλει στην επίβλεψη της άμυνας της ουκρανικής περιοχής του Ντονέτσκ, αναλαμβάνοντας μια σημαντικά διευρυμένη επιχειρησιακή διοίκηση.

Όπως και τα περισσότερα μέλη της NC13, ο υποδιοικητής Bar είναι πρώην στρατιώτης πεζικού και γνωρίζει από πρώτο χέρι τη σκληρότητα των χερσαίων μαχών, έχοντας συμμετάσχει σε σημαντικές μάχες νωρίτερα στον πόλεμο. Αν τα UGV είχαν χρησιμοποιηθεί ευρέως εκείνη την εποχή, είπε, «ένας μεγάλος αριθμός από τους φίλους μου θα ήταν ακόμη ζωντανοί».