Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική συγκυρία από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, η Ουκρανία φαίνεται να εισέρχεται σε νέα πολιτική φάση. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σύμφωνα με πληροφορίες των Financial Times, αναμένεται να παρουσιάσει στις 24 Φεβρουαρίου σχέδιο που προβλέπει τη διεξαγωγή προεδρικών εκλογών καθώς και δημοψηφίσματος για ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία, σε ημερομηνία που συμπίπτει με την επέτειο της εισβολής.
Η πρωτοβουλία αναπτύσσεται στο πλαίσιο εντατικών επαφών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ώρα που η Ουάσιγκτον επιδιώκει ταχεία πρόοδο προς συμφωνία μεταξύ Κιέβου και Μόσχας, με χρονικό ορίζοντα τις αρχές του καλοκαιριού. Τα ζητήματα των εδαφών, των εγγυήσεων ασφαλείας και των πρακτικών περιορισμών για τη διεξαγωγή ψηφοφορίας υπό καθεστώς στρατιωτικού νόμου καθιστούν τη διαδικασία σύνθετη.
Καθώς ο πόλεμος πλησιάζει στο πέμπτο έτος, οι γεωπολιτικές ισορροπίες, οι αμερικανικές πολιτικές προτεραιότητες και η συνεχιζόμενη ρωσική στρατιωτική πίεση διαμορφώνουν ένα περιβάλλον στο οποίο η πολιτική διαδικασία επιχειρεί να λειτουργήσει εντός εμπόλεμων συνθηκών.
Στις αρχές Φεβρουαρίου, πηγές του Reuters ανέφεραν ότι Αμερικανοί και Ουκρανοί διαπραγματευτές συζήτησαν την πιθανότητα επίτευξης συμφωνίας εντός Μαρτίου, με το χρονοδιάγραμμα να εξαρτάται από την έκβαση των συνομιλιών για τα εδαφικά ζητήματα. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οποιαδήποτε συμφωνία θα τεθεί προς έγκριση μέσω δημοψηφίσματος, το οποίο θα μπορούσε να διεξαχθεί παράλληλα με εθνικές εκλογές.
Κατά τις πρόσφατες επαφές στο Άμπου Ντάμπι και στο Μαϊάμι, η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα μετέφερε την άποψη ότι μια ταχεία προσφυγή στις κάλπες θα μπορούσε να διευκολύνει τη διαδικασία. Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Κογκρέσου, ο πολιτικός χρόνος για ενασχόληση με το ουκρανικό ζήτημα ενδέχεται να περιοριστεί.
Ο δεύτερος γύρος συνομιλιών με αμερικανική μεσολάβηση ολοκληρώθηκε στις 5 Φεβρουαρίου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με την ανταλλαγή εκατοντάδων αιχμαλώτων πολέμου και τη δέσμευση για συνέχιση των επαφών. Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η επόμενη τριμερής συνάντηση ενδέχεται να πραγματοποιηθεί σύντομα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε δημόσιες τοποθετήσεις του, ο Ουκρανός πρόεδρος ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν τον τερματισμό του πολέμου έως τις αρχές του καλοκαιριού, διευκρινίζοντας ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να αποδεχθεί συμφωνίες που θα συναφθούν χωρίς τη συμμετοχή της, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν τα εδάφη.
Στο πλαίσιο των συζητήσεων έχει τεθεί και η ιδέα δημιουργίας ειδικής οικονομικής ζώνης σε διαφιλονικούμενες περιοχές της ανατολικής Ουκρανίας. Ο Ζελένσκι έχει επισημάνει ότι οποιοδήποτε τέτοιο σχήμα θα απαιτούσε σαφείς και αξιόπιστους κανόνες.
Την ίδια ώρα, οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις εντείνουν τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές, προκαλώντας εκτεταμένες διακοπές ρεύματος, ύδρευσης και θέρμανσης, σε μια περίοδο ιδιαίτερα χαμηλών θερμοκρασιών.
Σύμφωνα με πηγές του Reuters, έχει συζητηθεί το ενδεχόμενο διεξαγωγής εκλογών και δημοψηφίσματος τον Μάιο, με Ουκρανούς αξιωματούχους να εκτιμούν ότι απαιτούνται αρκετοί μήνες προετοιμασίας. Η ισχύουσα νομοθεσία απαγορεύει τη διεξαγωγή ψηφοφοριών υπό στρατιωτικό νόμο, γεγονός που προϋποθέτει θεσμικές αλλαγές και σημαντικό οικονομικό κόστος.
Το Κίεβο επιδιώκει κατάπαυση του πυρός για όλη τη διάρκεια μιας προεκλογικής περιόδου, επισημαίνοντας ότι η ασφάλεια της διαδικασίας αποτελεί βασική προϋπόθεση. Παράλληλα, Ουκρανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι καμία συμφωνία δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς προηγούμενες εγγυήσεις ασφαλείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους εταίρους τους.
Από τη ρωσική πλευρά, πηγές ανέφεραν ότι η προετοιμασία ενός ειρηνευτικού εγγράφου ενδέχεται να απαιτήσει τουλάχιστον ενάμιση μήνα, δεδομένης της πολυπλοκότητας των ζητημάτων και των διαφορών που παραμένουν ανοιχτές.
