Ο φετινός εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας πραγματοποιείται σε ιδιαίτερο ιστορικό πλαίσιο, καθώς ακολουθεί την ομόφωνη απόφαση της UNESCO, στις 12 Νοεμβρίου 2025, να ανακηρύξει την 9η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Η εξέλιξη αυτή προσδίδει αυξημένο συμβολικό και ουσιαστικό βάρος στον θεσμό, αναδεικνύοντας τη διεθνή αναγνώριση της ελληνικής γλώσσας.
Στη σημασία της απόφασης αναφέρθηκε η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια ιστορική στιγμή στη μακρά διαδρομή της ελληνικής γλώσσας. Όπως επισήμανε, η διεθνής αυτή επικύρωση επιβεβαιώνει τον παγκόσμιο ρόλο μιας γλώσσας που στήριξε τη φιλοσοφική σκέψη, τις επιστήμες και τη δημοκρατική παράδοση και συνεχίζει να λειτουργεί ως φορέας αξιών και πολιτισμού.
Η υπουργός υπογράμμισε ότι η ελληνική γλώσσα διατηρεί τον ζωντανό και δημιουργικό χαρακτήρα της, εξελίσσεται διαρκώς και συμμετέχει ενεργά στον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο και στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με την ίδια, αποτελεί σημείο αναφοράς για την αυτογνωσία, την ελευθερία και τη μετάδοση ιδεών, συνδέοντας διαφορετικές γενιές και πολιτισμούς.
Στο πλαίσιο του φετινού εορτασμού, το υπουργείο Παιδείας απέστειλε εγκαίρως εγκύκλιο σε όλα τα σχολεία της χώρας, ώστε η 9η Φεβρουαρίου να αποτελέσει αφετηρία εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δράσεων. Ο σχεδιασμός, όπως διευκρινίζεται, δεν περιορίζεται σε μια επετειακή ημέρα, αλλά επεκτείνεται σε πρωτοβουλίες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με στόχο την ανάδειξη της ελληνικής γλώσσας ως βασικού πυλώνα παιδείας και πολιτιστικής συνέχειας.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό, η οποία παραμένει σταθερή προτεραιότητα για το υπουργείο. Η πολιτική αυτή αποσκοπεί στη διάδοση της ελληνικής γλώσσας και στην ενίσχυση της πολιτιστικής παρουσίας της χώρας τόσο στους Έλληνες της διασποράς όσο και στη διεθνή κοινότητα.
Η στήριξη υλοποιείται μέσω αποσπάσεων εκπαιδευτικών από την Ελλάδα, οι οποίοι καλύπτουν τις ανάγκες δεκάδων χιλιάδων μαθητών παγκοσμίως. Παράλληλα, ενισχύονται οι εκπαιδευτικές μονάδες με επιτόπιο προσωπικό, ενώ διατίθενται σημαντικοί πόροι για τη μισθοδοσία και τη λειτουργία τους. Σημαντικό βάρος δίνεται και στον έγκαιρο προγραμματισμό, με τις αποφάσεις αποσπάσεων για τα επόμενα σχολικά έτη να εκδίδονται νωρίτερα από προηγούμενες περιόδους, προσφέροντας σταθερότητα στις εκπαιδευτικές κοινότητες του εξωτερικού.
Το υπουργείο μεριμνά επίσης για την παιδαγωγική υποστήριξη των σχολείων, με τη δωρεάν αποστολή διδακτικού υλικού. Κατά το τρέχον σχολικό έτος έχουν ήδη διανεμηθεί δεκάδες χιλιάδες αντίτυπα σχολικών βιβλίων σε δομές ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης εκτός Ελλάδας.
Παρά τις παρεμβάσεις, αναγνωρίζεται ότι εξακολουθούν να υφίστανται προκλήσεις. Η πλήρης κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών παραμένει δύσκολη, ενώ οι αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος ζωής σε αρκετές χώρες. Το ειδικό επιμίσθιο, το οποίο είχε μειωθεί στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για την καθημερινότητά τους.
Την ίδια στιγμή, καταγράφεται μεταβολή στις ανάγκες της σύγχρονης ομογένειας. Οι νέες γενιές επιλέγουν συχνά πιο ευέλικτες μορφές εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας, πέρα από το παραδοσιακό μοντέλο των αμιγών ελληνικών σχολείων, γεγονός που απαιτεί προσαρμογή των πολιτικών και των εργαλείων στήριξης.
Απαντώντας σε αυτές τις συνθήκες, το υπουργείο προχωρά σε επανασχεδιασμό πολιτικών με σύγχρονη προσέγγιση. Ενισχύονται συστηματικά τα Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας διεθνώς, ενώ έχουν ήδη αναγνωριστεί νέα τμήματα σε ευρωπαϊκές χώρες και αλλού, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό τους σε περισσότερα από διακόσια.
Παράλληλα, δρομολογούνται λύσεις σε χρόνια ζητήματα υποδομών, όπως η δημιουργία νέων σχολικών εγκαταστάσεων σε μεγάλες πόλεις του εξωτερικού. Σε θεσμικό επίπεδο, εξετάζεται νομοθετική ρύθμιση για την παράταση της καταβολής του ειδικού επιμισθίου και κατά το πέμπτο έτος απόσπασης, καθώς και πιθανές βελτιώσεις στο ύψος του, ανάλογα με τις δημοσιονομικές δυνατότητες.
Σημαντικός άξονας του σχεδιασμού είναι και η αξιοποίηση των ψηφιακών μέσων. Σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς και επιστημονικούς φορείς, προχωρά η ανάπτυξη ψηφιακής πλατφόρμας ελληνομάθειας με ασύγχρονο εκπαιδευτικό υλικό, καθώς και η παροχή σύγχρονης εξ αποστάσεως διδασκαλίας από τμήματα και εργαστήρια ελληνικών δημόσιων πανεπιστημίων.
Ο συνολικός σχεδιασμός συμπληρώνεται από τη στενή συνεργασία με το υπουργείο Εξωτερικών, με στόχο τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου στήριξης της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης και την ενίσχυσή της με σύγχρονες, διαδραστικές μεθόδους μάθησης, προσαρμοσμένες στις ανάγκες της διεθνούς πραγματικότητας.
