Σε μια ομιλία που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο εκδήλωσης του Κύκλου Ιδεών με τίτλο «Εθνικό σχέδιο δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας», η υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, ανέπτυξε μια σειρά από κρίσιμες θέσεις που αφορούν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τη στρατηγική της Άγκυρας και τις ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις σε διεθνές επίπεδο. Η ομιλία της χαρακτηρίστηκε από μια σαφή και τεκμηριωμένη ανάλυση, αποφεύγοντας υπεραπλουστεύσεις και εστιάζοντας στις πολυδιάστατες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική εξωτερική πολιτική.
Η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας και οι ελληνικές θέσεις
Αναφορικά με την Τουρκία, η κυρία Παπαδοπούλου επανέλαβε τη διαχρονική στήριξη της Αθήνας στην ευρωπαϊκή προοπτική της γειτονικής χώρας, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η ίδια η Άγκυρα οφείλει να αποσαφηνίσει τις προθέσεις της. Όπως τόνισε, η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να γίνει με όρους «εταιρικής σχέσης δύο ίσων», αλλά απαιτεί την πλήρη αποδοχή των κοινών κανόνων, των ισορροπιών και των συμβιβασμών που διέπουν το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Μια Τουρκία που θα λειτουργεί με βάση τις ευρωπαϊκές αξίες θα αποτελούσε, σύμφωνα με την υφυπουργό, το βέλτιστο σενάριο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε βάθος χρόνου, αν και η σημερινή πραγματικότητα απέχει σημαντικά από αυτό το ενδεχόμενο.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» και τα κυριαρχικά δικαιώματα
Σχετικά με το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» που φέρεται να προετοιμάζει η Τουρκία, η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου υιοθέτησε μια στάση αναμονής, τονίζοντας ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να τοποθετηθεί πριν γνωρίσει το ακριβές περιεχόμενο του κειμένου. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η Αθήνα θα αντιδράσει ανάλογα, υπερασπιζόμενη τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Η υφυπουργός υπογράμμισε τη σαφή διάκριση μεταξύ διεκδικήσεων και κατοχυρωμένων δικαιωμάτων, σημειώνοντας ότι ούτε η Τουρκία πρόκειται να εγκαταλείψει τις διεκδικήσεις της, ούτε η Ελλάδα τα δικαιώματά της. Ως βασική προϋπόθεση για μια ήρεμη ελληνοτουρκική σχέση, έθεσε τον αμοιβαίο σεβασμό των βασικών συμφερόντων κάθε πλευράς.
Η περιφερειακή στρατηγική της Τουρκίας
Η υφυπουργός Εξωτερικών περιέγραψε μια Τουρκία που επιδιώκει να αποκτήσει γεωπολιτικό ρόλο πολύ ευρύτερο από τα όρια της περιοχής της, με παρουσία σε Συρία, Λιβύη, Σομαλία, Αζερμπαϊτζάν, Βαλκάνια και Κεντρική Αφρική. Η Άγκυρα, όπως ανέφερε, διεκδικεί ρόλο περιφερειακής δύναμης και ανταγωνίζεται σημαντικά το Ισραήλ στη Μέση Ανατολή, χωρίς ωστόσο οι σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ να εμπλέκουν άμεσα την Ελλάδα.
Δυτικά Βαλκάνια και διεύρυνση της ΕΕ
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα Δυτικά Βαλκάνια, με την κυρία Παπαδοπούλου να τονίζει ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Ελλάδα. Ο πόλεμος στην Ουκρανία επανέφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη διεύρυνση της ΕΕ, ωστόσο η Αθήνα επιμένει ότι η πορεία της Ουκρανίας και της Μολδαβίας δεν μπορεί να προχωρήσει εις βάρος των Δυτικών Βαλκανίων. Η υφυπουργός υπογράμμισε ότι τα Βαλκάνια αποτελούν τον άμεσο γεωπολιτικό περίγυρο της Ελλάδας και ότι δεν μπορεί να υπάρξει «μαύρο κενό» στην καρδιά της Ευρώπης, ειδικά σε μια περίοδο αυξανόμενων εξωτερικών και «κακόβουλων» επιρροών.
Διεθνείς εξελίξεις και γεωπολιτικές ισορροπίες
Αναφερόμενη στις διεθνείς εξελίξεις, η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου σημείωσε ότι ο κόσμος έχει ήδη περάσει σε μια νέα εποχή ανταγωνισμού μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας, με αποτέλεσμα να αλλάζει συνολικά η αρχιτεκτονική της διεθνούς τάξης. Σχολιάζοντας τη συνάντηση Τραμπ-Σι Τζινπίνγκ, ανέφερε ότι το Πεκίνο έθεσε εξαρχής το πλαίσιο μέσα στο οποίο επιθυμεί να κινηθούν οι σχέσεις με τις ΗΠΑ, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα της Ταϊβάν και στην αποφυγή της «παγίδας του Θουκυδίδη».
Μέση Ανατολή και η γεωστρατηγική σημασία του Ιράν
Για τη Μέση Ανατολή, η υφυπουργός προειδοποίησε ότι μια ενδεχόμενη κατάρρευση του Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει αποσταθεροποίηση πολύ σοβαρότερη από εκείνη που ακολούθησε την πτώση του Καντάφι στη Λιβύη, λόγω της γεωστρατηγικής σημασίας του Ιράν, της πολυεθνικής του σύνθεσης και του πυρηνικού υλικού που διαθέτει. Τόνισε, επίσης, ότι τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το βασικό γεωπολιτικό όπλο της Τεχεράνης, καθώς οποιαδήποτε κρίση στην περιοχή θα επηρεάσει άμεσα την παγκόσμια οικονομία και ναυσιπλοΐα.
Ευρωπαϊκή άμυνα και σύγχρονες προκλήσεις
Κλείνοντας, η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πλέον κατανοήσει την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας, σημειώνοντας ωστόσο ότι η μετάβαση αυτή απαιτεί χρόνο, τεράστιους οικονομικούς πόρους και υψηλή τεχνολογία. Όπως ανέφερε, ο σύγχρονος πόλεμος έχει αλλάξει ριζικά, με ακόμη και φθηνά drones να μπορούν να προκαλούν τεράστιες απώλειες και δυσβάσταχτο οικονομικό κόστος.
