Πρόταση για μια συνολική δημοκρατική ανασυγκρότηση της χώρας παρουσίασε από το βήμα του 4ου Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ ο Γιώργος Παπανδρέου, θέτοντας στο επίκεντρο μια νέα θεσμική αρχιτεκτονική με στόχο, όπως ανέφερε, μια μεγάλη, ενωτική και πλειοψηφική παράταξη. Όπως υπογράμμισε, το ΠΑΣΟΚ επιδιώκει να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της χώρας και όχι απλώς να διαχειριστεί την υπάρχουσα κατάσταση.
Κρίση εμπιστοσύνης και πολιτική αντιπαράθεση
Ο πρώην πρωθυπουργός αναφέρθηκε στη φράση «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα», σημειώνοντας ότι αντανακλά το δίλημμα μεταξύ μιας κοινωνίας δημοκρατικού ελέγχου και μιας πραγματικότητας όπου η ισχύς παραμένει χωρίς θεσμικούς περιορισμούς. Περιέγραψε ως βασικές αιτίες της κρίσης εμπιστοσύνης στους θεσμούς την ανισότητα, τη σύνδεση πλούτου και εξουσίας, την ανασφάλεια, τη χειραγώγηση της πληροφορίας και την αποδυνάμωση των κανόνων δικαίου.
Στην τοποθέτησή του άσκησε κριτική στην κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι οι πολιτικές επιλογές ενισχύουν συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα και εντείνουν τις κοινωνικές ανισότητες. Αναφέρθηκε επίσης σε ζητήματα θεσμικής λειτουργίας, υποστηρίζοντας ότι το κράτος δικαίου υποχωρεί μέσα από συγκεκριμένες πρακτικές διακυβέρνησης.
Η «Βίβλος Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων»
Κεντρικό σημείο της ομιλίας αποτέλεσε η πρόταση για μια αναθεώρηση του Συντάγματος, την οποία χαρακτήρισε «Βίβλο Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων». Το σχέδιο αυτό, όπως ανέφερε, συγκροτείται γύρω από τρεις βασικούς άξονες που αποσκοπούν στη θεσμική ενίσχυση της δημοκρατίας και της κοινωνικής συνοχής.
Ο πρώτος άξονας αφορά τη διαχείριση του εθνικού πλούτου και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των επόμενων γενεών, με προτάσεις για δημόσιο έλεγχο της κρατικής περιουσίας, αναβάθμιση του ρόλου του Υπερταμείου και συνταγματική κατοχύρωση της περιβαλλοντικής προστασίας.
Ο δεύτερος άξονας εστιάζει στην κοινωνική ευημερία, με έμφαση στη μέτρηση των κοινωνικών ανισοτήτων, τη λογοδοσία της πολιτείας και την ενίσχυση της δημοκρατικής παιδείας σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης.
Ο τρίτος άξονας αφορά την εμβάθυνση της δημοκρατίας στην ψηφιακή εποχή, με προτάσεις για συμμετοχικούς θεσμούς, διαβούλευση πολιτών και ρυθμίσεις για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και την προστασία των δικαιωμάτων.
Πρόταση για προοδευτική σύγκλιση
Ο Γιώργος Παπανδρέου χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία ως βάση διαλόγου για τη συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων, επισημαίνοντας ότι η συνταγματική αναθεώρηση προϋποθέτει ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις. Τόνισε ότι η ενότητα μπορεί να οικοδομηθεί μόνο στη βάση κοινών θέσεων και σαφούς αποτίμησης της πορείας της χώρας.
Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, υπογράμμισε ότι το ζητούμενο είναι ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο που θα ενισχύει τη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων, προβάλλοντας ένα μοντέλο δημοκρατίας με ενεργό ρόλο της κοινωνίας στη διαμόρφωση των πολιτικών επιλογών.
