Αλλάζει το πλαίσιο που διέπει τη σχέση πολιτών και επιχειρήσεων με τις οικονομικές τους υποχρεώσεις, με στόχο τη συντόμευση του χρόνου κατά τον οποίο μια οφειλή παραμένει ενεργή και επηρεάζει την καθημερινή οικονομική δραστηριότητα. Η παραγραφή για νέες οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία περιορίζεται από τα δέκα στα πέντε έτη.
Η νέα ρύθμιση διαμορφώνει σαφέστερο χρονικό ορίζοντα για τη βεβαίωση, τη ρύθμιση και την είσπραξη των χρεών. Παράλληλα, δημιουργεί συνθήκες ταχύτερης επανεκκίνησης για όσους αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες, περιορίζοντας τη διάρκεια των εκκρεμοτήτων.
Η πενταετής παραγραφή εφαρμόζεται σε οφειλές που γεννώνται από το 2026 και μετά. Από τη στιγμή της βεβαίωσης, αρχίζει να υπολογίζεται η πενταετής περίοδος εντός της οποίας οι αρμόδιες υπηρεσίες μπορούν να προχωρήσουν σε ενέργειες είσπραξης ή ρύθμισης. Εφόσον δεν υπάρξει καμία σχετική ενέργεια στο διάστημα αυτό, η απαίτηση παύει να ισχύει.
Η παραγραφή συνδέεται με συγκεκριμένες διοικητικές διαδικασίες και δεν ενεργοποιείται ανεξάρτητα από αυτές. Πράξεις είσπραξης, ειδοποιήσεις ή άλλες ενέργειες μπορούν να επηρεάσουν την εξέλιξη του χρόνου, στοιχείο που καθιστά αναγκαία τη συστηματική παρακολούθηση κάθε υπόθεσης τόσο από τις υπηρεσίες όσο και από τους οφειλέτες.
Στο προηγούμενο καθεστώς, οι οφειλές διατηρούσαν την ισχύ τους για δεκαετή περίοδο, γεγονός που επηρέαζε μακροχρόνια τη λειτουργία νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η μετάβαση στην πενταετία συντομεύει τον κύκλο αβεβαιότητας, επιταχύνει τους ελέγχους και ενισχύει την έγκαιρη διαχείριση των οικονομικών υποχρεώσεων.
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε πιο οργανωμένη παρακολούθηση των χρεών από τις αρμόδιες αρχές, καθώς το χρονικό πλαίσιο για ενέργειες είσπραξης καθίσταται σαφές και περιορισμένο.
Το νέο σύστημα αφορά αποκλειστικά οφειλές που θα δημιουργηθούν στο μέλλον. Χρέη που έχουν ήδη βεβαιωθεί εξακολουθούν να διέπονται από το προηγούμενο δεκαετές καθεστώς μέχρι τη συμπλήρωση του αντίστοιχου χρόνου. Σε περιπτώσεις διοικητικών ενεργειών που επηρεάζουν την παραγραφή, ο υπολογισμός γίνεται με βάση τα δεδομένα και το στάδιο στο οποίο βρίσκεται κάθε υπόθεση.
Η ενημέρωση και η γνώση του ιστορικού κάθε οφειλής αποκτούν αυξημένη σημασία για πολίτες και επιχειρήσεις, καθώς καθορίζουν τη σωστή εκτίμηση των υποχρεώσεών τους.
Η πενταετής παραγραφή έχει έντονη κοινωνική και οικονομική διάσταση. Για μικρές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, οι μακροχρόνιες εκκρεμότητες περιόριζαν τη δυνατότητα σχεδιασμού, χρηματοδότησης και επανένταξης στην οικονομική δραστηριότητα. Το νέο πλαίσιο περιορίζει το βάρος των παλαιών υποχρεώσεων και ενισχύει την προβλεψιμότητα.
Ταυτόχρονα, ενθαρρύνεται η πιο έγκαιρη και συνειδητή διαχείριση των οικονομικών υποχρεώσεων, ενώ οι δημόσιες υπηρεσίες καλούνται να λειτουργούν με ταχύτερους και πιο σαφείς ρυθμούς.
Η μετάβαση στην πενταετή παραγραφή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της διαχείρισης των οφειλών, με στόχο ένα σύστημα που θέτει καθορισμένα χρονικά όρια, ενισχύει τη διαφάνεια και προσφέρει ρεαλιστικό ορίζοντα τόσο για το Δημόσιο όσο και για την οικονομική δραστηριότητα πολιτών και επιχειρήσεων.
