Παράξενο φωτεινό νέφος σε Κρήτη και Αττική – Η εξήγηση Κολυδά

Ένα ασυνήθιστο και ιδιαίτερα φωτεινό νέφος εμφανίστηκε το βράδυ της Τρίτης στον ουρανό της νοτιοανατολικής Αττικής και της Κρήτης, λίγη ώρα πριν από τη δύση του Ηλίου, προκαλώντας εντύπωση σε κατοίκους και λουόμενους που παρατήρησαν το φαινόμενο.

Ο σχηματισμός ξεχώριζε καθώς βρισκόταν σχεδόν απομονωμένος στον ουρανό, με έντονη φωτεινότητα και ασυνήθιστη μορφή. Οι εικόνες που κυκλοφόρησαν προκάλεσαν πλήθος σχολίων, ακόμη και αναφορές σε UFO, μέχρι να δοθεί η επιστημονική εξήγηση για το πιθανό αίτιο.

Την ερμηνεία του φαινομένου έδωσε ο πρώην διευθυντής της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, Θοδωρής Κολυδάς, επισημαίνοντας ότι παρόμοιοι σχηματισμοί έχουν καταγραφεί και στο παρελθόν μετά από εκτοξεύσεις πυραύλων.

Όπως εξήγησε, τέτοια φωτεινά νέφη μπορούν να δημιουργηθούν όταν αέρια και υπολείμματα προωθητικών απελευθερώνονται σε πολύ μεγάλο υψόμετρο από το ανώτερο στάδιο ενός πυραύλου. Αντίστοιχα φαινόμενα έχουν παρατηρηθεί επανειλημμένα σε πτήσεις πυραύλων Falcon 9 της SpaceX.

Πώς σχηματίζονται οι φωτεινές σπείρες στον ουρανό

Σε πολύ μεγάλα ύψη η ατμόσφαιρα είναι εξαιρετικά αραιή. Τα αέρια που απελευθερώνονται εκεί δεν συμπεριφέρονται όπως τα καυσαέρια ενός αεροσκάφους που κινείται στα χαμηλότερα και πυκνότερα στρώματα της ατμόσφαιρας.

Η πολύ χαμηλή πυκνότητα επιτρέπει στα αέρια και στα υπολείμματα προωθητικών να διαστέλλονται με μεγάλη ταχύτητα και να καταλαμβάνουν τεράστια έκταση.

Εάν την ίδια στιγμή το ανώτερο στάδιο του πυραύλου περιστρέφεται, αλλάζει προσανατολισμό ή πραγματοποιεί κάποιον ελιγμό, η εκροή των αερίων αποκτά συγκεκριμένη γεωμετρία.

Καθώς το νέφος εξαπλώνεται, ο παρατηρητής από το έδαφος μπορεί να βλέπει έναν σχεδόν κυκλικό ή σπειροειδή σχηματισμό, πολλές φορές με εντυπωσιακή συμμετρία.

Το στοιχείο που κάνει το φαινόμενο ακόμη πιο θεαματικό είναι η έντονη φωτεινότητά του.

Την ώρα που στο έδαφος έχει ήδη αρχίσει να σκοτεινιάζει, τα σωματίδια που βρίσκονται εκατοντάδες χιλιόμετρα ψηλότερα μπορεί να εξακολουθούν να φωτίζονται από τον Ήλιο, επειδή βρίσκονται πάνω από τη σκιά της Γης.

Οι ακτίνες του Ηλίου διαχέονται και ανακλώνται πάνω στα αέρια και στα σωματίδια του νέφους, με αποτέλεσμα ο σχηματισμός να ξεχωρίζει έντονα μέσα στο λυκόφως ή στον σκοτεινότερο ουρανό.

Το φαινόμενο είναι γνωστό ως «twilight effect» και έχει παρατηρηθεί αρκετές φορές κατά τη διάρκεια ή μετά από πυραυλικές εκτοξεύσεις.

Ανάλογα με τη θέση του Ηλίου, τη σύνθεση των αερίων και τη γωνία παρατήρησης, οι σχηματισμοί μπορεί να εμφανίζονται λευκοί, γαλαζωποί ή ελαφρώς χρωματισμένοι και να καταλαμβάνουν φαινομενικά πολύ μεγάλη επιφάνεια του ουρανού.

Ο Θοδωρής Κολυδάς επισήμανε ότι η εικόνα ενός τέτοιου νέφους δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη παρουσίας άγνωστου ιπτάμενου αντικειμένου.

Πρόκειται, σύμφωνα με την εξήγησή του, για ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα της συνύπαρξης πυραυλικής τεχνολογίας, φυσικής της ανώτερης ατμόσφαιρας και ηλιακού φωτισμού.

Η εικόνα φαίνεται ασυνήθιστη ακριβώς επειδή δημιουργείται μια έντονη οπτική αντίθεση. Στην επιφάνεια της Γης έχει ήδη πέσει το σκοτάδι, ενώ πολύ ψηλότερα οι ακτίνες του Ηλίου εξακολουθούν να φωτίζουν τα ίχνη που έχουν αφήσει τα αέρια.

Έτσι, μέσα σε λίγα λεπτά, ένας σχηματισμός που συνδέεται με μια πυραυλική δραστηριότητα μπορεί να μετατραπεί σε θέαμα που μοιάζει εντελώς έξω από τη συνηθισμένη εικόνα του ουρανού.

Τα νυχαυγή νέφη και τα άλλα παράξενα φαινόμενα της ανώτερης ατμόσφαιρας

Με αφορμή το περιστατικό σε Αττική και Κρήτη, ο Θοδωρής Κολυδάς αναφέρθηκε και σε ένα διαφορετικό φυσικό φαινόμενο που δημιουργεί επίσης εντυπωσιακές εικόνες μετά τη δύση του Ηλίου: τα νυχαυγή νέφη ή Noctilucent Clouds.

Τα συγκεκριμένα νέφη δεν πρέπει να συγχέονται με τους σχηματισμούς που μπορεί να προκαλούνται από πυραυλικά καυσαέρια.

Πρόκειται για πραγματικά νέφη της ανώτερης ατμόσφαιρας, τα οποία σχηματίζονται στη μεσόσφαιρα, σε ύψος περίπου 75 έως 85 χιλιομέτρων, πολύ ψηλότερα από τα συνηθισμένα σύννεφα που συναντώνται στην τροπόσφαιρα και συνδέονται με τον καθημερινό καιρό.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους είναι ότι γίνονται ορατά όταν στην επιφάνεια της Γης έχει ήδη σκοτεινιάσει.

Ο Ήλιος βρίσκεται τότε λίγο κάτω από τον ορίζοντα, όμως οι ακτίνες του εξακολουθούν να φτάνουν στα εξαιρετικά υψηλά στρώματα της ατμόσφαιρας. Με αυτόν τον τρόπο φωτίζουν τα νέφη, τα οποία εμφανίζονται σαν λεπτές, κυματιστές ασημόλευκες ή γαλαζωπές γραμμές μέσα στο βαθύ λυκόφως.

Τα νυχαυγή νέφη αποτελούνται κυρίως από πολύ μικρούς παγοκρυστάλλους και παρατηρούνται συχνότερα κατά τους θερινούς μήνες στα μεγάλα γεωγραφικά πλάτη.

Η μελέτη τους παρουσιάζει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον, καθώς προσφέρει πληροφορίες για τις συνθήκες που επικρατούν σε εξαιρετικά μεγάλα ύψη, εκεί όπου η ατμόσφαιρα έχει εντελώς διαφορετική συμπεριφορά από αυτήν που γνωρίζουμε κοντά στην επιφάνεια της Γης.

Οι φωτεινοί σχηματισμοί που εμφανίζονται περιστασιακά στον ουρανό μπορούν επομένως να έχουν διαφορετικές αιτίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις σχετίζονται με πυραυλικές εκτοξεύσεις και τη διασπορά προωθητικών αερίων, ενώ σε άλλες αποτελούν σπάνιες φυσικές διεργασίες της ανώτερης ατμόσφαιρας.

Το εντυπωσιακό νέφος που έγινε ορατό σε Αττική και Κρήτη έδειξε για ακόμη μία φορά πόσο εύκολα ένα ασυνήθιστο οπτικό φαινόμενο μπορεί να γεννήσει σενάρια περί UFO. Η επιστημονική εξήγηση, ωστόσο, μπορεί να είναι εξίσου εντυπωσιακή: αέρια σε τεράστιο υψόμετρο, ηλιακό φως που εξακολουθεί να τα φωτίζει μετά τη δύση και η φυσική της ανώτερης ατμόσφαιρας δημιουργούν εικόνες που μοιάζουν πραγματικά εξωγήινες.