Έντονη κινητικότητα καταγράφεται το τελευταίο διάστημα στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, με διαδικασίες που δεν ακολουθούν την καθιερωμένη θεσμική οδό. Το ενδιαφέρον εκδηλώνεται μέσα από πρωτοβουλίες προσώπων που κινούνται στο στενό περιβάλλον του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, απολαμβάνουν υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης και δραστηριοποιούνται επιτόπου, με εμφανή παρουσία.
Πρόκειται για δύο ειδικούς απεσταλμένους του Αμερικανού προέδρου, με διαφορετικό θεσμικό βάρος, οι οποίοι συνδέονται με μακρόχρονη σχέση εμπιστοσύνης με την Αμερικανίδα πρεσβευτή στην Αθήνα. Σύμφωνα με συγκλίνουσες πληροφορίες από την Αθήνα και την Ουάσιγκτον, τις προηγούμενες ημέρες βρέθηκε στην ελληνική πρωτεύουσα ο σύμβουλος και ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Τραμπ για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής Ρίτσαρντ Γκρενέλ.
Ο Ρίτσαρντ Γκρενέλ έχει υπηρετήσει ως πρεσβευτής των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γερμανία την περίοδο 2018–2020 και ως ειδικός εκπρόσωπος στις διαπραγματεύσεις Σερβίας–Κοσσυφοπεδίου από το 2019 έως το 2021. Το περασμένο καλοκαίρι είχε αναφερθεί σε δημοσιεύματα ως συμμετέχων σε πρωτοβουλία αμερικανικής διαμεσολάβησης για τα ελληνοτουρκικά, σε συνεννόηση με την πρεσβευτή στην Αθήνα και τον Αμερικανό πρέσβη στην Άγκυρα, αναφορά που ο ίδιος είχε τότε διαψεύσει.
Η παρουσία των συγκεκριμένων προσώπων στην Ελλάδα αποτυπώνει μετατόπιση στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι διμερείς επαφές και επιβεβαιώνει αυξημένο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στη χώρα. Σύμφωνα με πληροφορίες που δεν έχουν επισήμως επιβεβαιωθεί, καθώς η επίσκεψη χαρακτηρίζεται ιδιωτική και δεν θεωρείται πρωτοφανής, ο κ. Γκρενέλ πραγματοποίησε σειρά συναντήσεων στην Αθήνα, μεταξύ των οποίων με ανώτατα στελέχη της διοίκησης και εκπροσώπους του επιχειρηματικού κόσμου, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί το περιεχόμενο των συζητήσεων.
Το αντικείμενο του στενού συνεργάτη του Αμερικανού προέδρου αφορά τις διεθνείς σχέσεις με έμφαση στις διαπραγματεύσεις, ενώ στο παρελθόν έχει υπηρετήσει και ως εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στα Ηνωμένα Έθνη. Σύμφωνα με την ίδια πληροφόρηση, αφίχθη στην Αθήνα από τις Ηνωμένες Πολιτείες πριν μεταβεί στο Μόναχο για τη Διάσκεψη Ασφαλείας, όπου κεντρικό ρόλο είχε φέτος ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο.
Την Ελλάδα στη συγκεκριμένη διοργάνωση εκπροσώπησε ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Υπάρχουν επίσης πληροφορίες που αναφέρουν ενδεχόμενη επιστροφή του κ. Γκρενέλ στην Αθήνα τις επόμενες ημέρες, πάντα στο πλαίσιο ιδιωτικής παρουσίας.
Την ίδια χρονική περίοδο στην ελληνική πρωτεύουσα βρέθηκε και ο Πάολο Τζαμπόλι, επίσης ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, με ευρύτερο χαρτοφυλάκιο διεθνών συνεργασιών στους τομείς του πολιτισμού και του αθλητισμού. Ο κ. Τζαμπόλι, επιχειρηματίας ιταλικής καταγωγής με μακρά γνωριμία με τον Ντόναλντ Τραμπ και τη σύζυγό του Μελάνια, είχε επαγγελματική διαδρομή στον χώρο της μόδας και των διεθνών συνεργασιών.
Κατά την παραμονή του στην Αθήνα συναντήθηκε με τον υπουργό Ενέργειας στο περιθώριο γεωπολιτικού συνεδρίου που διοργάνωσε ο ιστότοπος capital.gr, όπου αντικείμενο συζήτησης αποτέλεσε η ελληνοαμερικανική ενεργειακή συνεργασία, παρουσία της Αμερικανίδας πρεσβευτού. Την ίδια περίοδο προγραμματίστηκε η υπογραφή των συμβάσεων παραχώρησης τεσσάρων θαλάσσιων οικοπέδων στη Chevron, παρουσία του πρωθυπουργού και της ηγεσίας του αμερικανικού ομίλου.
Ο Πάολο Τζαμπόλι ταξίδεψε στη συνέχεια στο Μόναχο, συμμετέχοντας στην αντιπροσωπεία που συνόδευε τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών. Στην Αθήνα είχε επίσης επαφές με τον υπουργό Ναυτιλίας Βασίλη Κικίλια και τον αναπληρωτή υπουργό Αθλητισμού Γιάννη Βρούτση. Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, σε παλαιότερο χρόνο είχε πραγματοποιηθεί και σύντομη συζήτηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με θεματολογία που περιλάμβανε ζητήματα προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο, συνάντηση που δεν επιβεβαιώνεται από το Μέγαρο Μαξίμου.
Πηγές με γνώση της επίσκεψης αναφέρουν ότι ο κ. Τζαμπόλι έχει αναλάβει τον διεθνή συντονισμό των εκδηλώσεων για τα 250 χρόνια από την υπογραφή της Διακήρυξης Ανεξαρτησίας των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν το 2026 από τις αμερικανικές πρεσβείες ανά τον κόσμο, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Δίκτυο Ελευθερία 250». Στο ίδιο πλαίσιο, Έλληνες συνομιλητές της Αμερικανίδας πρεσβευτού εκτιμούν ότι εξετάζεται η διοργάνωση μεγάλης επετειακής εκδήλωσης σε χώρο εκτός της πρεσβευτικής κατοικίας.
Στο επίπεδο του προγραμματισμού επισκέψεων, έχει αναφερθεί ότι ο πρόεδρος Τραμπ προτίθεται να μεταβεί στην Άγκυρα στις 8 Ιουλίου για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, ενώ πρόσφατη δημόσια αναφορά της Αμερικανίδας πρεσβευτού άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επίσκεψής του και στην Ελλάδα, χωρίς έως τώρα επιβεβαίωση από επίσημες πηγές. Στη διπλωματική πρακτική καταγράφεται συχνά συνδυασμός επισκέψεων σε Τουρκία και Ελλάδα, ενώ στο παρελθόν είχε διατυπωθεί η σκέψη για ομιλία του Αμερικανού προέδρου με φόντο την Ακρόπολη.
Σε εκκρεμότητα παραμένει η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, στο πλαίσιο του επόμενου γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ. Παρά την απουσία επίσημης προετοιμασίας, ανώτερες πηγές εκτιμούν ότι η επίσκεψη ενδέχεται να πραγματοποιηθεί εντός σύντομου χρονικού διαστήματος, πιθανότατα την άνοιξη.
Την ίδια στιγμή, η ελληνική κυβέρνηση κινείται σε ένα σύνθετο περιβάλλον επαφών μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών, με σταθερό στόχο τη διατήρηση στενών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την ταυτόχρονη προσήλωση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο και τις αρχές της διεθνούς νομιμότητας. Στο πλαίσιο αυτό εντάχθηκε και ο προβληματισμός σχετικά με τη συμμετοχή του πρωθυπουργού σε συνεδρίαση Συμβουλίου Ειρήνης στην αμερικανική πρωτεύουσα, κατόπιν πρόσκλησης του Λευκού Οίκου.
Στην Αθήνα καταγράφεται διαχρονική επιδίωξη για απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με τον Λευκό Οίκο, πέρα από τις επαφές σε υπουργικό επίπεδο και τις διαμεσολαβήσεις της αμερικανικής πρεσβείας. Η παρουσία των δύο ειδικών απεσταλμένων, ακόμη και σε ιδιωτικό πλαίσιο, λειτουργεί ως ένδειξη του τρόπου με τον οποίο διαμορφώνονται σήμερα οι επαφές και του είδους του αμερικανικού ενδιαφέροντος για τις εξελίξεις στην Ελλάδα.
Στο περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου, η πρόσβαση και η προσοχή συνδέονται συχνά με συγκεκριμένες προτάσεις οικονομικού χαρακτήρα και ώριμα επενδυτικά σχήματα. Το στοιχείο αυτό παραμένει κρίσιμο για όσους επιδιώκουν ενεργό ρόλο στο νέο πλαίσιο ελληνοαμερικανικών σχέσεων.
