ΠΑΣΟΚ: «Εξατμίστηκαν» τα έργα για τη λειψυδρία από το Ελλάδα 2.0

Σφοδρή πολιτική επίθεση κατά της κυβέρνησης εξαπολύει το ΠΑΣΟΚ, βάζοντας στο επίκεντρο τη διαχείριση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και ειδικά τα έργα για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, τα οποία, όπως καταγγέλλει, οδηγήθηκαν σε ουσιαστική εξαφάνιση από το αναθεωρημένο σχέδιο «Ελλάδα 2.0».

Η Χαριλάου Τρικούπη επιλέγει να ανοίξει με αυτό το θέμα τη σειρά παρεμβάσεών της για την πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης, καταγγέλλοντας ότι η κυβέρνηση έχασε μια κρίσιμη και σπάνια ευκαιρία να δημιουργήσει σύγχρονες υποδομές διαχείρισης υδάτων, σε μια περίοδο που η χώρα δοκιμάζεται από παρατεταμένες ξηρασίες, μειωμένα αποθέματα νερού και έντονες πιέσεις στον πρωτογενή τομέα.

Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι τα 36 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης θα μπορούσαν να αποτελέσουν εργαλείο εθνικής θωράκισης απέναντι στη λειψυδρία. Αντί γι’ αυτό, όπως αναφέρει, το κυβερνητικό σχέδιο αποδείχθηκε ανεπαρκές στον σχεδιασμό και αναποτελεσματικό στην εφαρμογή του, αποτελώντας, κατά τη διατύπωση της αντιπολίτευσης, «τεκμήριο αποτυχίας» του λεγόμενου επιτελικού κράτους.

Η παρέμβαση βασίζεται σε συγκριτική μελέτη ανάμεσα στο αρχικό και στο αναθεωρημένο σχέδιο «Ελλάδα 2.0», την οποία εκπόνησε ο υπεύθυνος του ΚΤΕ Ταμείου Ανάκαμψης, Παύλος Γερουλάνος. Σύμφωνα με τη Χαριλάου Τρικούπη, σχεδόν τα δύο τρίτα των μέτρων του προγράμματος έχουν αλλάξει, περιοριστεί ή αποδυναμωθεί σε σχέση με τις αρχικές κυβερνητικές δεσμεύσεις.

Το ΠΑΣΟΚ τονίζει ότι η ανάλυση δεν στηρίζεται σε εκτιμήσεις ή πολιτικές ερμηνείες, αλλά στα επίσημα έγγραφα της ίδιας της κυβέρνησης. Με αυτό το επιχείρημα καλεί το Μέγαρο Μαξίμου να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις για το ποια έργα εγκαταλείφθηκαν, ποια περιορίστηκαν και για ποιον λόγο οι αρχικές δεσμεύσεις μετατράπηκαν σε πιο αδύναμες και γενικές προβλέψεις.

Σε ιδιαίτερα αιχμηρή ανακοίνωση, η Χαριλάου Τρικούπη σημειώνει ότι η κυβέρνηση δεν περιορίστηκε στο να καταρτίσει ένα κακό και ανεπαρκές σχέδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση και χωρίς εθνικό σχεδιασμό. Κατά το ΠΑΣΟΚ, το πρόβλημα είναι βαθύτερο, καθώς η κυβέρνηση απέτυχε να εφαρμόσει ακόμη και αυτό το σχέδιο που η ίδια παρουσίασε ως μεγάλο εργαλείο μετασχηματισμού της χώρας.

Τα αρδευτικά έργα που έμειναν χωρίς αντίκρισμα

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκονται τρεις μεγάλες δράσεις που αφορούσαν τη διαχείριση των υδάτων. Σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, οι παρεμβάσεις αυτές είτε απεντάχθηκαν πλήρως από το Ταμείο Ανάκαμψης είτε αντικαταστάθηκαν από πιο περιορισμένες μεταρρυθμίσεις, χωρίς την ίδια χρηματοδοτική και πρακτική βαρύτητα.

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση αφορά τις επενδύσεις στο εθνικό αρδευτικό δίκτυο. Όταν παρουσιάστηκε το «Ελλάδα 2.0» το καλοκαίρι του 2021, η κυβέρνηση περιέγραφε ένα ευρύ πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των αρδευτικών υποδομών, με στόχο τη στήριξη της αγροτικής παραγωγής, την εξοικονόμηση νερού, την αντιμετώπιση της ερημοποίησης και την προστασία της βιοποικιλότητας.

Το αρχικό χρονοδιάγραμμα προέβλεπε ότι έως το τέλος του 2025 θα είχαν ολοκληρωθεί και τεθεί σε λειτουργία 18 μεγάλα αρδευτικά έργα μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα. Στη λίστα περιλαμβάνονταν φράγματα και δίκτυα άρδευσης σε Μεσσηνία, Καρδίτσα, Λάρισα, Ξάνθη, Λασίθι, Ηλεία, Αιτωλοακαρνανία, Καστοριά, Φθιώτιδα, Βοιωτία και Τρίκαλα.

Πολλά από αυτά τα έργα είχαν προϋπολογισμούς δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, με ορισμένες παρεμβάσεις να ξεπερνούν τα 30 ή και τα 50 εκατ. ευρώ. Την περίοδο της αρχικής παρουσίασης, ο ίδιος ο πρωθυπουργός είχε εμφανίσει το πρόγραμμα ως τη μεγαλύτερη συνεκτική παρέμβαση σε αρδευτικές υποδομές μετά τη δεκαετία του 1960, συνδέοντάς το με την ανάγκη κάλυψης χρόνιων ελλείψεων νερού σε όλη τη χώρα.

Σήμερα, κατά το ΠΑΣΟΚ, το συγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο έχει ουσιαστικά χαθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στη θέση των 18 έργων δεν υπάρχει πλέον δεσμευτικός στόχος ολοκλήρωσης αρδευτικών υποδομών. Αντίθετα, εμφανίζεται μια γενική πρόβλεψη για έγκριση εθνικής στρατηγικής για τα ύδατα και για επέκταση αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ.

Η αλλαγή αυτή, σύμφωνα με τη Χαριλάου Τρικούπη, δεν αποτελεί τεχνική προσαρμογή, αλλά πολιτική υποχώρηση από μια κεντρική δέσμευση. Σε μια χώρα όπου οι αγρότες βλέπουν το κόστος παραγωγής να αυξάνεται και την πρόσβαση σε νερό να γίνεται όλο και πιο δύσκολη, η απουσία ολοκληρωμένων αρδευτικών έργων θεωρείται από το ΠΑΣΟΚ κυβερνητική αποτυχία με άμεσες συνέπειες στην παραγωγή και στην περιφέρεια.

Ύδρευση, απώλειες νερού και χαμένες δεσμεύσεις

Ανάλογη είναι η κριτική για το πρόγραμμα μεγάλων έργων ύδρευσης σε Πρέβεζα, Άρτα, Λευκάδα, Κέρκυρα και Λέσβο. Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ύψους άνω των 430 εκατ. ευρώ, με στόχο την κάλυψη αυξημένων αναγκών υδροδότησης και τη μείωση των απωλειών στα δίκτυα.

Τα έργα αυτά είχαν προγραμματιστεί να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 2025. Σύμφωνα με τη μελέτη που παρουσιάζει το ΠΑΣΟΚ, το μέτρο έχει πλέον απενταχθεί πλήρως από το «Ελλάδα 2.0», χωρίς να προβλέπεται ισοδύναμη χρηματοδότηση από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την κριτική ότι οι κυβερνητικές εξαγγελίες για ανθεκτικές υποδομές έμειναν στα χαρτιά.

Σημαντικές διαφοροποιήσεις εντοπίζονται και στο πρόγραμμα υποδομών εξοικονόμησης πόσιμου νερού. Στην αρχική του μορφή προέβλεπε ολοκλήρωση έργων ύδρευσης σε επτά περιοχές, εγκατάσταση τριών μονάδων αφαλάτωσης, συστήματα τηλεμετρίας για τον εντοπισμό διαρροών, ψηφιακά υδρόμετρα και συγκεκριμένες δράσεις εξοικονόμησης για τουλάχιστον 45.000 νοικοκυριά και 10.000 επιχειρήσεις.

Μετά τις αναθεωρήσεις, όπως καταγγέλλει το ΠΑΣΟΚ, ο στόχος της «ολοκλήρωσης» αντικαταστάθηκε από τη γενικότερη αναφορά στην «εκτέλεση» έργων. Παράλληλα, αφαιρέθηκαν η πρόβλεψη πιστοποίησης της ολοκλήρωσης από ανεξάρτητο μηχανικό και οι σαφείς ποσοτικοί στόχοι για τους ωφελούμενους πολίτες και επιχειρήσεις.

Η διαφορά αυτή έχει πολιτική και πρακτική σημασία. Άλλο είναι να δεσμεύεται μια κυβέρνηση ότι θα παραδώσει συγκεκριμένα έργα με μετρήσιμα αποτελέσματα και άλλο να περιορίζεται σε γενικές αναφορές περί εκτέλεσης παρεμβάσεων, χωρίς καθαρούς δείκτες, χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση και χωρίς σαφές αποτύπωμα για την κοινωνία.

Η Χαριλάου Τρικούπη επιμένει ότι η λειψυδρία αποτελεί ήδη μείζονα απειλή για τον αγρότη, τον πολίτη, τον τουρισμό, την τοπική αυτοδιοίκηση και το παραγωγικό μέλλον της χώρας. Σε αυτό το πλαίσιο, τα 36 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης χαρακτηρίζονται ως μοναδική ευκαιρία που δεν αξιοποιήθηκε για τη θωράκιση της Ελλάδας απέναντι στην κλιματική κρίση και στις αυξανόμενες ανάγκες διαχείρισης υδάτων.

Το ΠΑΣΟΚ αποδίδει τις αλλαγές σε έλλειψη προνοητικότητας, απουσία ολοκληρωμένου σχεδιασμού και διοικητική ανικανότητα. Η πολιτική αιχμή είναι σαφής: η κυβέρνηση, ενώ διέθετε ευρωπαϊκούς πόρους ιστορικής κλίμακας, δεν κατάφερε να τους κατευθύνει σε έργα που θα απαντούσαν σε ένα υπαρκτό και επιδεινούμενο πρόβλημα.

Με τη δημοσιοποίηση της μελέτης και του πρώτου σποτ για τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, η Χαριλάου Τρικούπη ζητά από την κυβέρνηση να εξηγήσει γιατί προχώρησε η ίδια στην αναθεώρηση των συγκεκριμένων μέτρων και με ποιο σχέδιο σκοπεύει πλέον να καλύψει τις ανάγκες της χώρας σε υποδομές διαχείρισης νερού.

Η αντιπαράθεση αναμένεται να κλιμακωθεί, καθώς για σήμερα, 1η Ιουλίου, έχει προγραμματιστεί συνέντευξη Τύπου για τη συνολική πορεία των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης. Το ζήτημα της λειψυδρίας, όμως, έχει ήδη αναδειχθεί σε κεντρικό πεδίο πολιτικής σύγκρουσης, με την κυβέρνηση να καλείται να απαντήσει πώς χάθηκαν, περιορίστηκαν ή μεταβλήθηκαν έργα κρίσιμα για την ανθεκτικότητα της χώρας.