Τρεις εβδομάδες από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η αγορά πετρελαίου αποκαλύπτει μια βαθιά ρωγμή: οι τιμές στα χρηματιστηριακά συμβόλαια (futures) δεν αντικατοπτρίζουν το πραγματικό κόστος που καλούνται να πληρώσουν καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Το Brent έχει ενισχυθεί κατά περίπου 50%, φτάνοντας τα 110 δολάρια το βαρέλι, ως αποτέλεσμα του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ και των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της Μέσης Ανατολής. Το κόστος των φυσικών φορτίων πετρελαίου, ωστόσο, ανεβαίνει ακόμη πιο απότομα, καθώς η έλλειψη προσφοράς ανεβάζει τις τιμές βενζίνης, ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων.
Ασιατικά διυλιστήρια πληρώνουν εξωφρενικές προσαυξήσεις
Σύμφωνα με το Bloomberg, τα διυλιστήρια στην Ασία — την περιοχή με τη μεγαλύτερη κατανάλωση πετρελαίου παγκοσμίως — αγοράζουν φορτία από χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, καταβάλλοντας υψηλές προσαυξήσεις πάνω από την τιμή Brent για να διασφαλίσουν επαρκείς προμήθειες.
Οι μεταφορικές εταιρείες αισθάνονται ήδη την πίεση. Σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, τα πλοία αντιμετωπίζουν περιορισμούς στις αγορές καυσίμων. Στον αέρα, με τις τιμές να υπερβαίνουν τα 200 δολάρια το βαρέλι, οι μεγάλες ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες ανακοινώνουν ότι το επιπλέον κόστος θα μετακυληθεί στους επιβάτες.
Στις ΗΠΑ, η τιμή λιανικής της βενζίνης πλησιάζει τα 4 δολάρια το γαλόνι, ενώ το ντίζελ έχει ξεπεράσει τα 5 δολάρια. Στη Γερμανία, πωλητής πετρελαίου θέρμανσης δηλώνει ότι οι καταναλωτές αγοράζουν μόνο όταν δεν έχουν άλλη επιλογή. Ορισμένες αεροπορικές εταιρείες ακυρώνουν πτήσεις λόγω του κόστους καυσίμων. «Οι διακυμάνσεις στις αγορές ενέργειας μεταφέρονται σχεδόν αμέσως στα κόστη μας», δήλωσε ο Pavel Kveten, Διευθύνων Σύμβουλος της Girteka Logistics, επισημαίνοντας ότι τα καύσιμα αντιπροσωπεύουν περίπου το 30% των μεταφορικών εξόδων της εταιρείας.
Goldman και Citigroup βλέπουν ιστορικά υψηλά
Η Goldman Sachs και η Citigroup προειδοποιούν ότι, εάν η σύγκρουση συνεχιστεί, τα συμβόλαια futures ενδέχεται να σπάσουν το ιστορικό υψηλό των 147,50 δολαρίων που καταγράφηκε το 2008. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει χαρακτηρίσει την τρέχουσα κατάσταση ως τη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού πετρελαίου που έχει καταγραφεί ποτέ.
Η Goldman εκτιμά ότι η σύγκρουση επηρεάζει γύρω στα 17 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως που διακινούνται μέσω του Περσικού Κόλπου. Το Brent έχει πλησιάσει δύο φορές τα 120 δολάρια τις τελευταίες δύο εβδομάδες, στα επίπεδα της ενεργειακής κρίσης του 2022.
Η απόκλιση μεταξύ των τιμών futures και του φυσικού πετρελαίου οφείλεται εν μέρει στις παρεμβάσεις της Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ έχουν διαθέσει στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης, ενώ ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι εξετάζεται και δεύτερη απελευθέρωση αποθεμάτων. Παράλληλα, συζητείται η άρση κυρώσεων τόσο για ρωσικό πετρέλαιο που βρίσκεται αποθηκευμένο σε πλοία, όσο και — σε μια κίνηση που προκάλεσε έκπληξη στις αγορές — για ιρανικό πετρέλαιο, παρά τον εν εξελίξει πόλεμο με την Τεχεράνη.
«Οι ΗΠΑ έχουν σχεδόν εξαντλήσει τα μέσα που διαθέτουν για να εμποδίσουν την άνοδο των τιμών», δήλωσε ο Christof Ruhl, σύμβουλος της Crystol Energy και πρώην οικονομολόγος της BP, στο Bloomberg TV.
Ο πόλεμος συνεχίζεται — και η κρίση μαζί του
Καθώς η σύγκρουση μπαίνει στην τέταρτη εβδομάδα, δεν υπάρχουν ενδείξεις αποκλιμάκωσης. Σύμφωνα με πηγή του Bloomberg, οι ιρανικές αρχές αρνούνται ακόμη και να συζητήσουν το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, καθώς εστιάζουν αποκλειστικά στην επιβίωσή τους εν μέσω των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων.
«Δεν βλέπουμε καμία ανακούφιση από την επιδεινούμενη ενεργειακή κρίση, καθώς όλο και περισσότερες ενεργειακές εγκαταστάσεις δέχονται πυρά», δήλωσε η Helima Croft, αναλύτρια της RBC Capital Markets.
Η παγκόσμια οικονομία υφίσταται μεγαλύτερο πληθωριστικό πλήγμα από αυτό που αποτυπώνουν τα χρηματιστηριακά συμβόλαια — γεγονός που αυξάνει την πίεση τόσο στους κεντρικούς τραπεζίτες όσο και στην κυβέρνηση Τραμπ, με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου να πλησιάζουν.
