Ενέργεια και πληθωρισμός: Πιέσεις για παράταση των επιδοτήσεων στα καύσιμα

Η νέα άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου επαναφέρει στο προσκήνιο τα σενάρια παράτασης των μέτρων στήριξης στα καύσιμα, καθώς το οικονομικό επιτελείο εξετάζει τις επόμενες κινήσεις απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος. Στο τραπέζι βρίσκονται τόσο η συνέχιση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης όσο και η πιθανότητα ενεργοποίησης νέου κύκλου Fuel Pass.

Το υφιστάμενο πλαίσιο παρεμβάσεων ολοκληρώνεται στο τέλος Μαΐου, ωστόσο οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας ενισχύουν τις πιέσεις για παράταση. Στόχος είναι να περιοριστεί η επιβάρυνση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανατιμήσεις στα καύσιμα μεταφέρονται γρήγορα στις μεταφορές, στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις τιμές βασικών προϊόντων.

Το Brent ανεβάζει την πίεση στην αγορά

Η τιμή του πετρελαίου Brent τη Δευτέρα 4 Μαΐου κινήθηκε κοντά στα 115 δολάρια το βαρέλι, ενώ την προηγούμενη εβδομάδα είχε φτάσει ακόμη και τα 126 δολάρια. Η ανοδική πορεία του αργού έχει ήδη αρχίσει να αποτυπώνεται στην εσωτερική αγορά, προκαλώντας νέο κύμα πιέσεων στην ενέργεια και στα αγαθά ευρείας κατανάλωσης.

Το ενεργειακό κόστος τροφοδοτεί εκ νέου τον πληθωρισμό, σε μια συγκυρία όπου η ακρίβεια παραμένει βασικό πρόβλημα για την οικονομία. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις της Eurostat για τον Απρίλιο, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα αυξήθηκε στο 4,6%, από 3,4% τον Μάρτιο. Με την επίδοση αυτή, η χώρα κατατάσσεται στην πέμπτη θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών οικονομιών, πίσω από τη Βουλγαρία, την Κροατία, το Λουξεμβούργο και τη Λιθουανία.

Την ίδια ώρα, η Ελλάδα εμφανίζει τη δεύτερη υψηλότερη αύξηση στις τιμές ενέργειας στην Ευρώπη, με άνοδο 21,9% τον Απρίλιο. Στα τρόφιμα βρίσκεται στην τέταρτη θέση, με τις αυξήσεις να διαμορφώνονται στο 4,1%, από 3,7% τον προηγούμενο μήνα. Τα στοιχεία αυτά δυσκολεύουν την επίτευξη του αναθεωρημένου στόχου για πληθωρισμό 3,2% το 2026, όπως έχει αποτυπωθεί στην ετήσια έκθεση προόδου που κατατέθηκε στις Βρυξέλλες.

Οι προβλέψεις του οικονομικού σχεδιασμού στηρίζονταν σε ηπιότερα σενάρια για την πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας, με το Brent να εκτιμάται ότι δεν θα ξεπερνούσε τα 89,4 δολάρια το βαρέλι σε ετήσια βάση. Η πραγματική εικόνα των τελευταίων ημερών, όμως, κινείται σε αισθητά υψηλότερα επίπεδα, αυξάνοντας την αβεβαιότητα για την πορεία των τιμών τους επόμενους μήνες.

Η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης θεωρείται κρίσιμο εργαλείο για τη συγκράτηση των πιέσεων. Η οριζόντια ενίσχυση των 20 λεπτών ανά λίτρο έχει συμβάλει στη διατήρηση της τιμής κάτω από το όριο των 2 ευρώ, περιορίζοντας το κόστος για μεταφορές, επιχειρήσεις και επαγγελματίες.

Η σημασία του μέτρου δεν περιορίζεται μόνο στους οδηγούς πετρελαιοκίνητων οχημάτων. Το πετρέλαιο κίνησης επηρεάζει άμεσα το κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων και, κατά συνέπεια, τις τελικές τιμές στα ράφια. Για τον λόγο αυτό, η συνέχιση της επιδότησης αντιμετωπίζεται ως παρέμβαση με ευρύτερη αντιπληθωριστική λειτουργία.

Το οικονομικό επιτελείο καλείται να σταθμίσει το δημοσιονομικό κόστος με την ανάγκη στήριξης της αγοράς. Μια μηνιαία παράταση της επιδότησης στο ντίζελ εκτιμάται ότι απαιτεί περίπου 40 εκατ. ευρώ. Το ποσό θεωρείται σημαντικό, αλλά διαχειρίσιμο, εφόσον οι διεθνείς τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα και οι πιέσεις στην οικονομία συνεχιστούν.

Νέος κύκλος Fuel Pass και το αποθεματικό των 200 εκατ. ευρώ

Παράλληλα, στο τέλος Μαΐου αναμένονται αποφάσεις για πιθανή επέκταση του Fuel Pass στο δίμηνο Ιουνίου - Ιουλίου 2026. Το μέτρο εξακολουθεί να θεωρείται άμεση μορφή ενίσχυσης για τα νοικοκυριά, ιδίως για όσους εξαρτώνται καθημερινά από τη χρήση Ι.Χ. για μετακινήσεις προς την εργασία ή για βασικές ανάγκες.

Η πιθανή παράταση του Fuel Pass έχει ως βασικό στόχο να περιορίσει τις επιπτώσεις από την άνοδο της αμόλυβδης, η οποία κινείται κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο. Η επιβάρυνση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς είναι ήδη αισθητή, ενώ η νέα άνοδος των διεθνών τιμών δημιουργεί φόβους για περαιτέρω αυξήσεις στα πρατήρια.

Καθοριστικός παράγοντας για τις τελικές αποφάσεις θα είναι το διαθέσιμο αποθεματικό των 200 εκατ. ευρώ, το οποίο δίνει στο οικονομικό επιτελείο περιθώριο για στοχευμένες παρεμβάσεις. Η αξιοποίησή του θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, την πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου και τη διάρκεια των πιέσεων στην εσωτερική αγορά.

Η επέκταση του Fuel Pass για δύο μήνες υπολογίζεται ότι θα κοστίσει περίπου 130 εκατ. ευρώ. Αν συνδυαστεί με παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης, το δημοσιονομικό βάρος αυξάνεται, γεγονός που καθιστά τις αποφάσεις πιο σύνθετες. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με την ανάγκη να αποτρέψει νέα επιβάρυνση σε καύσιμα, μεταφορές και βασικά αγαθά.

Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες για το εύρος και τη μορφή των παρεμβάσεων. Αν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, η παράταση των μέτρων στήριξης θα ενισχυθεί ως σενάριο, καθώς η ακρίβεια στην ενέργεια απειλεί να ανατρέψει τους δημοσιονομικούς και πληθωριστικούς σχεδιασμούς για το 2026.