Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά τη διάρκεια του συνεδρίου "Athens Defence Summit" που διοργάνωσε το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, υπογράμμισε την επιτακτική ανάγκη για τη δημιουργία μιας πραγματικής ενιαίας αγοράς για αμυντικά αγαθά στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η αγορά θα πρέπει να συνοδεύεται από ένα κατάλληλο ρυθμιστικό και εξαγωγικό πλαίσιο ελέγχου, προκειμένου να ενισχυθεί η αποτρεπτική ικανότητα της ηπείρου.
Ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, η ασφάλεια αντιμετωπιζόταν ως μια δευτερεύουσα πρόβλεψη στον προϋπολογισμό, αλλά αυτή η εποχή έχει πλέον παρέλθει. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα δαπανηθούν περισσότερα χρήματα για την άμυνα, αλλά αν οι δαπάνες αυτές θα μετατραπούν σε επιχειρησιακή ικανότητα με την απαιτούμενη ταχύτητα. Η αποτρεπτική ισχύς το 2026 δεν εξαρτάται μόνο από τους κρατικούς προϋπολογισμούς, αλλά από την ταχύτητα κινητοποίησης του κεφαλαίου, δημόσιου και ιδιωτικού, εγχώριου και διασυνοριακού, για τη μετατροπή του σε πλοία, δορυφόρους, πυρομαχικά και βιομηχανική βάση.
Η πρόκληση της υλοποίησης
Ο υπουργός τόνισε ότι η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση είναι κατακερματισμένη, προσαρμοσμένη σε συνθήκες ειρήνης και χωρίς επαρκή χρηματοδότηση. Οι κύκλοι προμηθειών μετρώνται σε χρόνια, οι γραμμές παραγωγής δεν μπορούν να επεκταθούν χωρίς προβλεψιμότητα στη ζήτηση, και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τραπεζική χρηματοδότηση, καθώς η άμυνα θεωρείται αποκλεισμένος τομέας για πολλούς θεσμικούς επενδυτές. Η στενωπός, όπως είπε, δεν βρίσκεται στις πιστώσεις αλλά στην εκτέλεση.
Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, ο κ. Πιερρακάκης πρότεινε τρεις βασικές κατευθύνσεις. Πρώτον, οι κεφαλαιαγορές πρέπει να αναλάβουν δράση που οι προϋπολογισμοί δεν μπορούν. Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελεί τον μηχανισμό μέσω του οποίου οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις μπορούν να χρηματοδοτήσουν αμυντικές υποδομές, όπως συστήματα ραντάρ και ναυπηγεία. Δεύτερον, πρέπει να αρθούν τα τεχνητά εμπόδια που αποκλείουν την άμυνα από επενδυτικά χαρτοφυλάκια, καθώς η κυριαρχία συνεπάγεται ισολογισμό και πρέπει να χρηματοδοτείται. Τρίτον, το κεφάλαιο από μόνο του δεν αρκεί για την επίλυση του προβλήματος προμηθειών, καθώς η χρηματοδότηση σε κατακερματισμένη ζήτηση οδηγεί σε πληθωρισμό και όχι σε επιχειρησιακή ικανότητα.
Η σημασία των κοινών προμηθειών
Ο υπουργός επισήμανε ότι οι κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες αποκτούν καθοριστική σημασία. Σήμερα, τα 27 κράτη-μέλη αγοράζουν βάσει διαφορετικών χρονοδιαγραμμάτων και προδιαγραφών, με αποτέλεσμα επικαλυπτόμενη έρευνα και ανάπτυξη, μικρής κλίμακας παραγωγή και κενά διαλειτουργικότητας. Η λύση, αν και απαιτητική, είναι σαφής: συγκεντρωτικές προμήθειες σε ευρωπαϊκή κλίμακα, πολυετείς συμβάσεις, ενιαίες προδιαγραφές και μια πραγματική ενιαία αγορά για αμυντικά αγαθά. Τα εργαλεία, όπως τα SAFE, EDIP και το έργο του Επιτρόπου Άμυνας, αρχίζουν να διαμορφώνονται, αλλά απαιτείται πολιτική βούληση για την κλίμακα που χρειάζεται, καθώς και δημοσιονομική πειθαρχία ώστε οι κοινές προμήθειες να προσελκύουν ιδιωτικά κεφάλαια.
Κλείνοντας, ο κ. Πιερρακάκης τόνισε ότι οι χώρες που επικράτησαν σε προηγούμενες στρατηγικές αναμετρήσεις δεν το πέτυχαν λόγω μεγαλύτερων προϋπολογισμών, αλλά επειδή οικοδόμησαν θεσμούς που μετέτρεπαν τους εθνικούς πόρους σε εθνική ισχύ. Η Ευρώπη διαθέτει τις αποταμιεύσεις, την τεχνολογία και τη βιομηχανική κληρονομιά, αλλά χρειάζεται την πειθαρχία να τα συνδέσει.
