Πιερρακάκης: Η Ευρώπη μπροστά σε νέες προκλήσεις

Σε μια ευρεία συζήτηση για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, συνομίλησε με τον διεθνώς αναγνωρισμένο συγγραφέα Τζουλιάνο ντα Έμπολι, στο πλαίσιο εκδήλωσης του ΕΛΙΑΜΕΠ. Η συζήτηση, με θέμα «Η Ευρώπη στην εποχή της ισχύος: Ποιος θα διαμορφώσει το μέλλον της;», συντόνισε ο Λουκάς Τσούκαλης, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΛΙΑΜΕΠ και Καθηγητής στο Sciences Po στο Παρίσι. Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε στις δημοσιονομικές προκλήσεις, την τεχνητή νοημοσύνη, τις μαζικές διαδηλώσεις στη Γαλλία, αλλά και τη βία και την αποτελεσματικότητα της πολιτικής.

Οι αγορές ομολόγων και η ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα

Αναφορικά με τις αγορές ομολόγων και τις δημοσιονομικές προκλήσεις, ο κ. Πιερρακάκης τόνισε ότι οι κανόνες λειτουργίας του Eurogroup σχετίζονται άμεσα με τις αγορές και τον τρόπο λειτουργίας τους. «Αυτή τη στιγμή, δοκιμαζόμαστε σε ένα πιο απαιτητικό περιβάλλον», ανέφερε χαρακτηριστικά. Υπογράμμισε ότι η Ευρώπη είναι πιο ανθεκτική σε σύγκριση με την κατάσταση του 2010, όταν η Ελλάδα αντιμετώπιζε την κρίση χωρίς θεσμικό πλαίσιο. Σήμερα, οι τράπεζες είναι καλύτερα κεφαλαιοποιημένες, υπάρχουν νέοι θεσμοί όπως ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) και ένα δημοσιονομικό πλαίσιο. Ωστόσο, το μέσο δεκαετές επιτόκιο έχει αυξηθεί στο 4% από 1,1%, αντανακλώντας παράγοντες όπως η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης και οι δυσκολότερες δημοσιονομικές συνθήκες. Το μέσο έλλειμμα στην Ευρώπη έχει διπλασιαστεί σε σχέση με δέκα χρόνια πριν, ενώ οι επενδυτικές προτεραιότητες, όπως η άμυνα και οι κοινωνικές δαπάνες, έχουν αυξηθεί. Ο κ. Πιερρακάκης επεσήμανε ότι αυτοί οι παράγοντες, μαζί με το υψηλό ενεργειακό κόστος, δημιουργούν ένα απαιτητικό μείγμα που απαιτεί καινοτόμες προσεγγίσεις για την καλύτερη αξιοποίηση των πόρων. Σημείωσε ότι από τα 27 κράτη-μέλη, μόνο πέντε έχουν πλεονάσματα: η Δανία και οι τέσσερις χώρες που είχαν προγράμματα του ΔΝΤ την προηγούμενη δεκαετία. «Αυτό είναι ένα συλλογικό τραύμα που μετατράπηκε σε πολιτική», είπε.

Τεχνητή νοημοσύνη και επιπτώσεις στις αγορές κεφαλαίων

Σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, ο υπουργός ανέφερε ότι αλλάζει η ποιότητα του χρόνου και ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσονται τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, όπως το ChatGPT και η Anthropic. «Δεν το αντιλαμβανόμαστε πλήρως ούτε εμείς οι ίδιοι. Οι ειδικοί αυτών των εταιρειών δεν το αντιλαμβάνονται πραγματικά ούτε εκείνοι», παρατήρησε. Ο διάλογος επικεντρώνεται στους κινδύνους, αλλά και στα τεράστια οφέλη που μπορούν να προσφέρουν αυτές οι τεχνολογίες. Ωστόσο, όπως είπε, η συζήτηση δεν διεξάγεται με συστηματικό τρόπο. Έφερε ως παράδειγμα τις διαφορές αποδόσεων των ομολόγων, που είναι το υπ' αριθμόν ένα θέμα στη Γαλλία. Οι διαφορές αυξάνονται, εν μέρει επειδή εταιρείες όπως η Microsoft, η Amazon και η Google ανταγωνίζονται τα κράτη για την άντληση κεφαλαίων, ασκώντας ανοδικές πιέσεις. Προηγουμένως, χρηματοδοτούσαν την επέκτασή τους από τα μεγάλα ταμειακά τους διαθέσιμα. «Αυτή είναι μόνο μία από τις αλλαγές που βλέπουμε», σημείωσε.

Εργασία, κοινωνική προστασία και εκπαίδευση

Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε στις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία και την κοινωνική προστασία. Επεσήμανε ότι θα υπάρξει μετατόπιση από την εργασία προς το κεφάλαιο, γεγονός που σημαίνει ότι ορισμένοι άνθρωποι θα χρειαστούν προστασία. Τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης θα πρέπει να προσαρμοστούν, αν και ο τρόπος δεν είναι ακόμη γνωστός, καθώς η κατάσταση εξελίσσεται δυναμικά. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη σχεδιασμού εκπαιδευτικών συστημάτων για έναν κόσμο που δεν υπάρχει ακόμη. «Ένα παιδί τεσσάρων ετών ξεκινά το σχολείο και θα αποφοιτήσει στην ηλικία των 18 ετών. Πώς θα είναι ο κόσμος στον οποίο θα αποφοιτήσει; Αυτά είναι τα δύσκολα ερωτήματα», διερωτήθηκε.

Ευρωπαϊκή κυριαρχία και ανταγωνιστικότητα

Για την ευρωπαϊκή κυριαρχία, ο υπουργός υπογράμμισε ότι οι πολιτικοί πρέπει να κάνουν επιλογές. «Στην πολιτική δεν κάνουμε επιλογές. Γενικά τις αποφεύγουμε. Αλλά αν δεν κάνεις επιλογές, αν επενδύεις σε όλα, δεν πετυχαίνεις τίποτα. Πρέπει να επιλέξουμε νικητές», δήλωσε. Εστίασε στην ανάγκη ενίσχυσης της θέσης της Ευρώπης έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας, ώστε να μην υπάρχει ασύμμετρη αλληλεξάρτηση. Η ανάπτυξη κοινού λεξιλογίου και κοινής αντίληψης για τα ζητήματα είναι το πρώτο βήμα. Ωστόσο, όπως είπε, δεν αρκεί μια προσέγγιση με μικρά βήματα. «Πιστεύω στα μεγάλα άλματα και αυτό είναι που θέλουν οι πολίτες από εμάς», τόνισε, εκφράζοντας την αισιοδοξία του ότι η κοινή διάγνωση, όπως αποτυπώνεται στις εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα, θα μετατραπεί σε κοινή δράση.

Διαδηλώσεις, βία και αποτελεσματικότητα πολιτικής

Αναφορικά με τις διαδηλώσεις στη Γαλλία, ο κ. Πιερρακάκης ξεκαθάρισε ότι η βία δεν είναι ποτέ αποδεκτή. «Η βία δεν είναι ποτέ αποδεκτή. Τελεία και παύλα. Και νομίζω ότι η συζήτηση τελειώνει εκεί», είπε. Στη συνέχεια, πρόσθεσε ότι πέρα από την οργή και τους αλγορίθμους, καθοριστικός παράγοντας είναι η παραγωγή αποτελεσμάτων. «Αυτό είναι που κάνει τελικά όλη τη διαφορά για κάθε πολίτη, είτε ψηφίζει το ένα κόμμα είτε το άλλο είτε κάποιο τρίτο», εξήγησε. Η αποτελεσματικότητα στην υγεία, την εκπαίδευση και τα δημόσια οικονομικά επηρεάζει το πώς αισθάνονται οι πολίτες για τους φόρους τους και τη συμμετοχή τους στη δημοκρατία. Ο ίδιος ανέφερε ότι το αισθάνθηκε αυτό στις προηγούμενες θέσεις του, όταν οι ψηφιακές πλατφόρμες έστελναν το μήνυμα ότι το κράτος λειτουργεί με λιγότερη γραφειοκρατία. «Πρέπει να κάνουμε περισσότερα προς αυτή την κατεύθυνση σε κάθε πεδίο δημόσιας πολιτικής», κατέληξε.

Η άποψη του Τζουλιάνο ντα Έμπολι

Από την πλευρά του, ο Τζουλιάνο ντα Έμπολι δήλωσε αισιόδοξος, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη έχει αποδείξει την ικανότητά της να παράγει αποτελέσματα ακόμη και σε κρίσεις όπως η πανδημία και η Ουκρανία, παρά την έλλειψη αρχικού πλαισίου. Αναφέρθηκε στην Ουγγαρία και στον Βίκτορ Όρμπαν, χαρακτηρίζοντάς τον ταλαντούχο πολιτικό, αλλά διαφωνώντας με τις ιδέες του. Σημείωσε ότι ο Όρμπαν προσπάθησε να οδηγήσει τη χώρα σε διαφορετική πορεία, αποδυναμώνοντας τους δημοκρατικούς θεσμούς, αλλά τελικά δεν τα κατάφερε, επειδή το ευρωπαϊκό πλαίσιο αποδείχθηκε ισχυρότερο. Ο ντα Έμπολι τόνισε ότι υπάρχουν τεράστιες προκλήσεις, αλλά και ικανότητα προσαρμογής. Εξέφρασε την πεποίθηση ότι ένα σημαντικό τμήμα του ευρωπαϊκού εκλογικού σώματος στηρίζει αυτή την κατεύθυνση και ότι πολλοί Ευρωπαίοι περιμένουν από τους ηγέτες να υπερασπιστούν αυτή την πορεία. «Γι' αυτό και ορισμένοι από εμάς βλέπουμε τη σημερινή ελληνική πολιτική ηγεσία και κυβέρνηση ως ένα από τα ελπιδοφόρα ευρωπαϊκά παραδείγματα και ως μια ελπιδοφόρα πολιτική στάση», κατέληξε.