Πιερρακάκης στο L’ Express: «Πληρώσαμε ακριβά τον λαϊκισμό»

Τα διδάγματα της ελληνικής κρίσης, η πολιτική ανάγνωση της εκλογής του στην προεδρία του Eurogroup και η ανάγκη για μια Ευρώπη με ισχυρότερα χρηματοδοτικά εργαλεία βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνέντευξης του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη στο γαλλικό περιοδικό L’ Express.

Ο υπουργός, μιλώντας στους δημοσιογράφους Muriel Breinman και Thibault Marotte, παρουσίασε την ελληνική κρίση ως βαθιά τραυματική εμπειρία, η οποία όμως, κατά την κυβερνητική ανάγνωση, οδήγησε σε αλλαγή μοντέλου, δημοσιονομική σταθεροποίηση και μεταρρυθμιστική επιτάχυνση. Στο αφήγημά του, η Ελλάδα εμφανίζεται να έχει αφήσει πίσω της τη δεκαετία της κατάρρευσης και να διεκδικεί πλέον ρόλο ενεργού παίκτη στον ευρωπαϊκό οικονομικό σχεδιασμό.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης στάθηκε ιδιαίτερα στο κόστος του λαϊκισμού, τονίζοντας ότι η χώρα το πλήρωσε «πολύ ακριβά». Παράλληλα, υποστήριξε ότι έχει συντελεστεί μια ουσιαστική μεταβολή στη νοοτροπία, με έμφαση στην ανάγκη να μην παραμένει η χώρα στάσιμη, αλλά να προχωρά σε διαρκείς μεταρρυθμίσεις. Στο πλαίσιο αυτό ανέδειξε ως κεντρικές προτεραιότητες τις επενδύσεις, την καινοτομία, την τεχνολογία και την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής.

Η κυβερνητική αφήγηση επιχειρεί να μετατρέψει το τραύμα της κρίσης σε απόδειξη ωρίμανσης. Ωστόσο, τα στοιχεία που παραθέτει ο υπουργός δεν λειτουργούν μόνο ως τεκμήρια επιτυχίας, αλλά και ως υπενθύμιση του βάθους της προηγούμενης κατάρρευσης. Η απώλεια του 25% του ΑΕΠ, η δεκαετής διάρκεια της κρίσης και η ανάγκη για τρία προγράμματα στήριξης αποτυπώνουν την έκταση της θεσμικής και οικονομικής αποτυχίας που προηγήθηκε.

Η ελληνική κρίση ως μάθημα και ως πολιτικό αφήγημα

Αναφερόμενος στα χρόνια της κρίσης, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα αναγκάστηκε να επανεξετάσει όχι μόνο το οικονομικό της μοντέλο, αλλά και τον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού της συστήματος. Όπως σημείωσε, πριν από την κρίση η χώρα στηριζόταν υπερβολικά στην κατανάλωση, χωρίς επαρκή βάση στην παραγωγή, στις εξαγωγές και στην καινοτομία.

Ο υπουργός επισήμανε ότι από τις τέσσερις χώρες της Ευρωζώνης που μπήκαν σε πρόγραμμα χρηματοδοτικής στήριξης, οι τρεις χρειάστηκαν ένα πρόγραμμα, ενώ η Ελλάδα χρειάστηκε τρία. Το στοιχείο αυτό, κατά την άποψή του, αποδεικνύει ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα δεν διαχειρίστηκε σωστά την κρίση και καθυστέρησε να προσαρμοστεί στις πραγματικές ανάγκες της περιόδου.

Στο ίδιο πλαίσιο, χαρακτήρισε το δημοψήφισμα του 2015 αποτυχημένο και το συνέδεσε με το κόστος του λαϊκισμού. Η τοποθέτηση αυτή έχει σαφή πολιτική αιχμή, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο την περίοδο της κορύφωσης της κρίσης και τη χρησιμοποιεί ως αντίστιξη προς τη σημερινή κυβερνητική γραμμή περί σταθερότητας και υπευθυνότητας.

Ο κ. Πιερρακάκης υποστήριξε, πάντως, ότι η ελληνική περιπέτεια άφησε χρήσιμα διδάγματα και για την Ευρώπη. Κατά την εκτίμησή του, χωρίς τα μαθήματα της κρίσης χρέους δεν θα είχαν διαμορφωθεί στη συνέχεια κρίσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία για την αντιμετώπιση νέων κρίσεων, όπως εκείνης της πανδημίας.

Ο υπουργός εμφανίστηκε αιχμηρός απέναντι στον σκεπτικισμό για τις δυνατότητες της Ελλάδας, υποστηρίζοντας ότι οι σημερινοί δείκτες αποδεικνύουν αλλαγή πορείας. Ανέφερε ότι από το 2019, οπότε ανέλαβε η σημερινή κυβέρνηση, έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από 500.000 νέες θέσεις εργασίας, ενώ η χώρα πλησιάζει, όπως είπε, το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας της σύγχρονης ιστορίας της.

Για την ανάπτυξη, σημείωσε ότι η πρόβλεψη για το 2026 παραμένει σε επίπεδο διπλάσιο από εκείνο της Ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά την αναθεώρηση λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Η κυβερνητική πρόβλεψη, σύμφωνα με τον ίδιο, μειώθηκε από 2,4% σε 2% για το 2026, ενώ για το 2027 αυξήθηκε από 1,7% σε 2%.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη μείωση του δημόσιου χρέους. Υπενθύμισε ότι το 2020 το ελληνικό χρέος ξεπερνούσε το 200% του ΑΕΠ και εκτίμησε ότι φέτος θα πέσει κάτω από το 140%, ενώ το 2029 κάτω από το 120%. Μέσα από τη διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων και την πρόωρη αποπληρωμή παλαιότερων και ακριβότερων δανείων, η κυβέρνηση, όπως είπε, στέλνει μήνυμα ότι δεν σκοπεύει να μεταφέρει το βάρος στην επόμενη γενιά.

Η επίκληση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, ωστόσο, έχει και δεύτερη ανάγνωση. Η κυβέρνηση προβάλλει την αποκλιμάκωση του χρέους ως απόδειξη αξιοπιστίας, την ώρα που η κοινωνική βάση εξακολουθεί να μετρά την ανάπτυξη μέσα από μισθούς, ακρίβεια, στέγη και φορολογικά βάρη. Η σταθερότητα αποκτά πολιτικό νόημα μόνο όταν περνά με ορατό τρόπο στην καθημερινότητα.

Ο κ. Πιερρακάκης απέδωσε την αλλαγή της ελληνικής οικονομίας πρώτα στην πολιτική σταθερότητα και έπειτα στη δημοσιονομική σταθερότητα. Όπως ανέφερε, πάνω σε αυτή τη βάση διαμορφώθηκε μια κουλτούρα διαρκών μεταρρυθμίσεων σε πολλούς τομείς, με την κυβέρνηση να επιδιώκει νέες παρεμβάσεις σε εβδομαδιαία βάση.

Κατά τον ίδιο, το μεγάλο ζητούμενο που απομένει είναι η ολοκλήρωση του παραγωγικού μετασχηματισμού. Σήμερα οι εξαγωγές αντιστοιχούν στο 42% του ΑΕΠ, ποσοστό διπλάσιο σε σχέση με το 2009, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 51%. Παράλληλα, οι επενδύσεις αυξήθηκαν από περίπου 11% του ΑΕΠ, όταν ανέλαβε η κυβέρνηση πριν από επτά χρόνια, σε περίπου 17% σήμερα.

Eurogroup, Ευρώπη και χρηματοδότηση της νέας εποχής

Στο ευρωπαϊκό πεδίο, ο υπουργός συνέδεσε την αναπτυξιακή στρατηγική με την ανάγκη προσέλκυσης άμεσων ξένων επενδύσεων μεγάλης κλίμακας και με την ενίσχυση των διασυνοριακών συγχωνεύσεων και εξαγορών. Όπως είπε, η Ευρώπη χρειάζεται επιχειρήσεις μεγαλύτερου μεγέθους, θέση που συνδέεται και με τα συμπεράσματα των εκθέσεων Ντράγκι και Λέτα.

Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρθηκε σε πρόσφατες κινήσεις στην ελληνική αγορά, όπως η απόκτηση σημαντικού ποσοστού της Alpha Bank από τη UniCredit και η εξαγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών από την Euronext. Η επιδίωξη, όπως τη διατύπωσε, είναι να λειτουργήσει η Ελλάδα ως καταλύτης για τη δημιουργία «ευρωπαϊκών πρωταθλητών».

Απαντώντας για την αισιοδοξία που εκφράζει, ο υπουργός δήλωσε ότι πιστεύει μόνο σε αισιοδοξία που στηρίζεται σε απτά αποτελέσματα. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα έφερε τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους και της οικονομίας, υπενθυμίζοντας ότι το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το οποίο είχε αναλάβει από το 2019 έως το 2023, συγκροτήθηκε με οριζόντια αρμοδιότητα σε όλους τους τομείς δημόσιας πολιτικής.

Ως εμβληματική παρέμβαση ανέδειξε την πλατφόρμα gov.gr, η οποία, όπως ανέφερε, παρέχει σήμερα περισσότερες από 2.200 ψηφιακές υπηρεσίες, με στόχο ο αριθμός αυτός να διπλασιαστεί. Κατά τον ίδιο, η πλατφόρμα, που τέθηκε σε λειτουργία την περίοδο του πρώτου lockdown, άλλαξε ουσιαστικά την καθημερινή σχέση των πολιτών με το κράτος.

Στο φορολογικό πεδίο, υποστήριξε ότι η φοροδιαφυγή περιορίζεται σταδιακά χάρη στην ανεξαρτησία της φορολογικής διοίκησης, στις θεσμικές αλλαγές της τελευταίας δεκαετίας και στην ψηφιοποίηση. Ξεχώρισε τη διασύνδεση των POS των μικρομεσαίων επιχειρήσεων με το φορολογικό σύστημα, την οποία χαρακτήρισε καθοριστική για την αποτελεσματικότερη είσπραξη εσόδων.

Ο υπουργός συνέδεσε αυτή την πορεία με την κατάργηση ή μείωση 83 φόρων και επιβαρύνσεων την τελευταία επταετία. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις φορολογικές ελαφρύνσεις του 2025, τις οποίες χαρακτήρισε τις μεγαλύτερες στην ιστορία της χώρας, επισημαίνοντας τη μείωση του φόρου εισοδήματος ανάλογα με τη σύνθεση της οικογένειας. Όπως είπε, ο εισαγωγικός συντελεστής μειώθηκε στο 0% για οικογένειες με τέσσερα ή περισσότερα παιδιά και στο 9% για οικογένειες με τρία παιδιά.

Η εκλογή του στην προεδρία του Eurogroup έχει, κατά τον ίδιο, έντονο πολιτικό και συμβολικό βάρος. Δέκα χρόνια μετά την περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα βρέθηκε ένα βήμα πριν από την έξοδο από την Ευρωζώνη, η ανάδειξη Έλληνα υπουργού στην ηγεσία του οργάνου σηματοδοτεί αλλαγή εικόνας για τη χώρα. Ο ίδιος, πάντως, επέμεινε ότι η λέξη που συνοδεύει αυτή την εξέλιξη είναι η «ευθύνη».

Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να γίνονται αισθητές στην καθημερινότητα των πολιτών. Έφερε ως παράδειγμα έναν νέο επιχειρηματία που θέλει να ιδρύσει και να αναπτύξει μια startup στην Ευρώπη χωρίς να αναγκαστεί να μεταφέρει τη δραστηριότητά του στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Για να επιτευχθεί αυτό, όπως σημείωσε, η Ευρώπη χρειάζεται ισχυρότερες τράπεζες, περισσότερη ρευστότητα στην πραγματική οικονομία και μεγαλύτερη χρηματοδότηση τόσο για μεγάλες επιχειρήσεις όσο και για μικρομεσαίες. Τεχνικές συζητήσεις για τραπεζική ένωση, κεφαλαιαγορές και χρηματοδότηση έχουν, κατά τον ίδιο, βαθιά κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες.

Αναφερόμενος στη Γαλλία, απέφυγε άμεσες συγκρίσεις με την Ελλάδα της προ κρίσης περιόδου, τονίζοντας ότι πρόκειται για χώρα διαφορετικής κλίμακας και με ισχυρή καινοτομική ικανότητα. Ως πρόεδρος του Eurogroup, δήλωσε ότι επιδιώκει να συμβάλει στη διαμόρφωση κοινών ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων, ιδιαίτερα στην ανάπτυξη και στη στρατηγική κυριαρχία.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τη συνεργασία με τη γαλλική κυβέρνηση για το ψηφιακό ευρώ και την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία βασίζεται σε προηγούμενες πρωτοβουλίες όπως η Ένωση Κεφαλαιαγορών και η Τραπεζική Ένωση. Χαρακτήρισε την πρωτοβουλία σημαντική ευκαιρία και υποστήριξε ότι πρέπει να προχωρήσει γρήγορα, προς όφελος όλων των κρατών-μελών.

Κλείνοντας, συνέδεσε τη χρηματοδοτική επάρκεια της Ευρώπης με την ίδια την ευρωπαϊκή κυριαρχία, ιδίως σε τομείς όπως η άμυνα. Το δίλημμα που έθεσε είναι αν οι Ευρωπαίοι θα συνεχίσουν να διαχειρίζονται έναν κόσμο που ανήκει στο παρελθόν ή αν θα επιχειρήσουν να διαμορφώσουν τον κόσμο του μέλλοντος. Η απάντησή του, όπως είπε, είναι ξεκάθαρη: η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί ταχύτερα, με περισσότερη ισχύ, περισσότερα κεφάλαια και σαφέστερη στρατηγική.