Πυρηνική συμφωνία Ιράν: Απαιτείται αυστηρή επιτήρηση

Η πρόσφατη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών για την τύχη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στην διεθνή κοινότητα, με ειδικούς σε θέματα μη διάδοσης να τονίζουν ότι ακόμη και μια περιορισμένη συμφωνία απαιτεί αυστηρότατους μηχανισμούς εποπτείας. Οι τεχνικές λεπτομέρειες της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας απομάκρυνσης του υλικού από το Ιράν, παραμένουν ακόμη αντικείμενο διαπραγμάτευσης, ενώ η βασική παράμετρος που έχει συμφωνηθεί είναι η επιτόπια αραίωση του ουρανίου υπό την επίβλεψη της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA).

Η τεχνογνωσία του Ιράν ως καθοριστικός παράγοντας

Η Κέλσι Ντάβενπορτ, επικεφαλής πολιτικής μη διάδοσης όπλων στον οργανισμό Arms Control Association, υπογράμμισε μέσω ανάρτησής της στο X, ότι μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από την αρχική συμφωνία του 2015 επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ, το Ιράν απέκτησε μη αναστρέψιμη γνώση σχετικά με τον εμπλουτισμό ουρανίου και την παραγωγή φυγοκεντρητών. Αυτή η εξέλιξη καθιστά την κατάσταση σημαντικά πιο περίπλοκη, καθώς η τεχνογνωσία που διαθέτει πλέον η Τεχεράνη δεν μπορεί να εξαλειφθεί.

Ο Έρικ Μπρούερ, εκπρόσωπος του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Nuclear Threat Initiative, έχει επισημάνει ότι ακόμη και η διατήρηση υλικού εμπλουτισμένου στο 5% από το Ιράν, ένα επίπεδο που θεωρείται χαμηλού εμπλουτισμού, ενέχει σημαντικούς κινδύνους. Όπως ανέφερε, η συσσωρευμένη τεχνογνωσία της χώρας καθιστά πιο επικίνδυνη οποιαδήποτε συμφωνία που δεν προβλέπει την απομάκρυνση του μεγαλύτερου μέρους, αν όχι όλου, του εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος.

Η ανάγκη για εντατική επιτήρηση

Σε περίπτωση που επιτραπεί στο Ιράν να διατηρήσει αποθέματα αραιωμένου εμπλουτισμένου ουρανίου, η εντατική επιτήρηση καθίσταται το κλειδί για την αποτροπή ενός μυστικού προγράμματος πυρηνικών όπλων. Η Ντάβενπορτ τόνισε ότι μια αποτελεσματική συμφωνία το 2026 πρέπει να διασφαλίζει τον άμεσο εντοπισμό οποιασδήποτε προσπάθειας εκτροπής υλικού ή παραβίασης των περιορισμών. Ωστόσο, ακόμη και αυτό το επίπεδο ελέγχου μπορεί μόνο να επιβραδύνει το Ιράν σε περίπτωση που η Τεχεράνη αποφασίσει να αθετήσει τη συμφωνία.

Η προειδοποίηση της Ντάβενπορτ είναι σαφής: ακόμη και αν το Ιράν ξεκινήσει από το μηδέν, χωρίς εμπλουτισμένο ουράνιο και χωρίς φυγοκεντρητές, ο χρόνος που θα χρειαζόταν για να αποκτήσει πυρηνική δυνατότητα πιθανότατα θα ήταν μικρότερος από 12 μήνες. Αυτό το χρονικό περιθώριο καθιστά επιτακτική την ανάγκη για μια συμφωνία που θα περιλαμβάνει ισχυρούς μηχανισμούς επαλήθευσης και επιβολής, προκειμένου να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη σταθερότητα στην περιοχή.