Η υπουργός Εξωτερικών της Ισλανδίας Θόργκερντουρ Κατρίν Γκουναρσντότιρ ανέφερε στις 18 Μαρτίου στο Reuters ότι θεωρεί πιθανό να επιτευχθεί η ένταξη της χώρας της στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι το τέλος του 2028, αν και ακόμη δεν έχει διεξαχθεί το δημοψήφισμα που θα εγκρίνει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Ως ημερομηνία διεξαγωγής του δημοψηφίσματος ο κυβερνητικός συνασπισμός έχει προτείνει στην Ισλανδική Βουλή (Αλθίνγκι) την 29η Αυγούστου 2026, έχοντας δεσμευτεί στην αρχή της θητείας του να ολοκληρωθεί η διαδικασία μέχρι το τέλος του 2027. Όπως επισημαίνεται στην ιστοσελίδα της κυβέρνησης, οι Ισλανδοί θα κληθούν να αποφασίσουν αν επιθυμούν να ξαναρχίσουν οι συζητήσεις με την ΕΕ. Σε περίπτωση που το αποτέλεσμα είναι θετικό, θα οριστεί νέο δημοψήφισμα αργότερα, στο οποίο οι πολίτες θα απαντήσουν εάν επιθυμούν την ένταξη ή όχι.
Σύμφωνα με την κα Γκουναρσντότιρ, οι πιο κρίσιμοι τομείς προς συζήτηση με την Ένωση είναι η αλιεία, η γεωργία και η αγορά εργασίας. Πρόθεση της κυβέρνησης είναι να εκκινήσει από εκεί τις διαπραγματεύσεις, θεωρώντας ότι εάν επιτευχθεί συμφωνία σε αυτά τα πεδία, η περαιτέρω εξέλιξη θα είναι ομαλή, καθώς η Ισλανδία είναι εναρμονισμένη με τις περισσότερες ευρωπαϊκές ιδέες και πρακτικές.
Στο παρελθόν, εμπόδιο στην πρόοδο των συνομιλιών είχαν σταθεί διαφωνίες για ρυθμίσεις στον τομέα της αλιείας, που αποτελεί βασικό κλάδο της ισλανδικής οικονομίας. Τελικά, οι διαπραγματεύσεις διακόπηκαν το 2013, όταν τη διοίκηση της νήσου ανέλαβε κυβέρνηση ευρωσκεπτικιστών. Η τρέχουσα κυβέρνηση των Σοσιαλδημοκρατικών, Μεταρρυθμιστών και Λαϊκών, δεδομένων των διεθνών εξελίξεων σε γεωπολιτική και οικονομία, άνοιξε εκ νέου την προοπτική της ένταξης. Όπως έχουν δείξει δημοσκοπήσεις, οι κάτοικοι της νήσου τείνουν μάλλον υπέρ, νιώθοντας την πίεση του αυξημένου κόστους διαβίωσης, του ρωσο-ουκρανικού πολέμου, αλλά και των βλέψεων των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, που αποτελεί όμορο έδαφος.
Στην κυβερνητική ιστοσελίδα επισημαίνεται ότι η αίτηση για ένταξη, η οποία είχε υποβληθεί το 2009, δεν έχει αποσυρθεί, αλλά μόνο αδρανοποιηθεί. Αναφέρεται δε ότι μέσα στα τρία χρόνια των διαπραγματεύσεων που είχαν λάβει χώρα μεταξύ των ετών 2010-2013, είχαν καλυφθεί τα περισσότερα από τα κεφάλαια προς συζήτηση, ορισμένα από τη Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) όπου περιλαμβάνονται και η Νορβηγία και το Λίχτενστάιν. Η Ισλανδία είχε υποβάλει τις θέσεις της για δύο κεφάλαια, τα οποία εκκρεμούν προς διαπραγμάτευση, και μένει να καταθέσει τις θέσεις της για τέσσερα ακόμα.
Η Ισλανδία έχει ήδη ενταχθεί στη Συνθήκη Σένγκεν, καθώς και στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, ενώ αποτελεί ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ.
