Πλεόνασμα πετρελαίου προβλέπει ο IEA

Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, καθώς η ένοπλη σύρραξη στο Ιράν έχει προκαλέσει σημαντική μείωση της ζήτησης για αργό πετρέλαιο. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), μια ενδεχόμενη μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία θα μπορούσε να ανατρέψει τα δεδομένα, οδηγώντας σε μια άνευ προηγουμένου αύξηση της προσφοράς και στη δημιουργία ενός μεγάλου πλεονάσματος εντός του επόμενου έτους. Στη μηνιαία έκθεσή του, ο IEA αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψη για τη ζήτηση το 2026, μειώνοντάς την κατά 1,1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως σε ετήσια βάση, μια διόρθωση που αντανακλά την πτώση των παραδόσεων κατά 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το δεύτερο τρίμηνο.

Η παγκόσμια παραγωγή, από την πλευρά της, υποχώρησε στα 94,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάιο, σημειώνοντας μηνιαία πτώση 600.000 βαρελιών. Η παραγωγή του Ιράν κατρακύλησε στα 13,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, επίπεδο πολύ χαμηλότερο από εκείνο της προπολεμικής περιόδου. Ο IEA προβλέπει ότι η συνολική παγκόσμια προσφορά θα συρρικνωθεί κατά 3,9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2026, φτάνοντας τα 102,4 εκατομμύρια βαρέλια, προτού ανακάμψει δυναμικά στα 110,3 εκατομμύρια βαρέλια την επόμενη χρονιά. Η μείωση της ζήτησης αποδίδεται στην πίεση που ασκούν οι υψηλές τιμές καυσίμων και οι ελλείψεις σε προϊόντα διύλισης, γεγονός που καθιστά σαφές ότι η κρίση ξεπερνά μια απλή διαταραχή στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Προβλέψεις για σημαντικό πλεόνασμα

Ο οργανισμός επισημαίνει ότι η προσφορά αναμένεται να ενισχυθεί κατά περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, αγγίζοντας τα 110 εκατομμύρια βαρέλια, ξεπερνώντας κατά πολύ την ήπια ανάκαμψη της ζήτησης, η οποία προβλέπεται να αυξηθεί κατά 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, στα 105,3 εκατομμύρια βαρέλια το 2027. Η πρώτη εκτίμηση για τις ισορροπίες της αγοράς το 2027 καταδεικνύει την ανάδυση ενός σημαντικού πλεονάσματος. Η έκθεση δημοσιεύεται σε μια περίοδο όπου οι επενδυτές σταθμίζουν τις επιπτώσεις της συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, καθώς και το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη υποχωρήσει σε χαμηλό τριών μηνών, εν αναμονή της υπογραφής της συμφωνίας στη Γενεύη. Το γεγονός ότι τρία ιρανικά δεξαμενόπλοια, μεταφέροντας σχεδόν 5 εκατομμύρια βαρέλια αργού, κατάφεραν να διασπάσουν τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, λειτουργεί ως προάγγελος των εξελίξεων. Σύμφωνα με τον IEA, εάν η συμφωνία τηρηθεί, οι εξαγωγές και η παραγωγή από τον Κόλπο θα ανακάμψουν σταδιακά, με τις ιρανικές εξαγωγές να επανεκκινούν πλήρως μόλις αρθεί το εμπάργκο.

Η εξομάλυνση της προσφοράς και οι προκλήσεις

Ο IEA σημειώνει ότι οι αποστολές μέσω των Στενών του Ορμούζ αυξήθηκαν σημαντικά νωρίτερα τον Ιούνιο, υποβοηθούμενες από μεταφορές πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο στον Κόλπο του Ομάν. Αυτό συνέβαλε στην αύξηση των συνολικών ροών από το χαμηλό του Μαΐου, των 9,6 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, σε περίπου 12 εκατομμύρια βαρέλια. Παρόλα αυτά, ο οργανισμός προειδοποιεί ότι η πλήρης ανάκαμψη δεν θα είναι άμεση, καθώς απαιτείται η απομάκρυνση ναρκών από τις θαλάσσιες οδούς και ο χρόνος για την εξομάλυνση των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πίεση στα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου. Τα καταγεγραμμένα αποθέματα μειώθηκαν κατά 143 εκατομμύρια βαρέλια τον Μάιο, επιταχύνοντας την πτώση των 74 εκατομμυρίων βαρελιών τον Απρίλιο. Συνολικά, από την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου, τα αποθέματα έχουν μειωθεί κατά περίπου 3,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Ο IEA προειδοποιεί ότι, παρά τις σημαντικές μειώσεις στη ζήτηση, τα αποθέματα συνεχίζουν να διαβρώνονται με ρυθμό ρεκόρ, και περαιτέρω μειώσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, πριν η αγορά μετακινηθεί σε πλεόνασμα προς το τέλος του έτους.

Ο αναλυτής Tamas Varga της PVM Oil Associates σχολίασε ότι, παρά τις μεγάλες μειώσεις αποθεμάτων, οι τιμές του πετρελαίου βρίσκονται πλέον πολύ κοντά στα επίπεδα του τέλους Φεβρουαρίου. Η βασική εκτίμηση είναι ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά, επιτρέποντας τη διέλευση πλοίων και προς τις δύο κατευθύνσεις. Η σταδιακή επανεκκίνηση των ροών πετρελαίου, όσο αργή κι αν είναι, θα επηρεάσει ουσιαστικά την ισορροπία της αγοράς, με το βασικό ερώτημα να παραμένει το μέγεθος αυτής της επίδρασης.