Πλήγμα στα σχέδια Βρετανίας και Γαλλίας για τον Ορμούζ

Τα σχέδια του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας για την εκκαθάριση ναρκών στα Στενά του Ορμούζ αντιμετωπίζουν σοβαρό πλήγμα, έπειτα από μια νέα επίθεση που σημειώθηκε εναντίον πλοίου μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ιδιοκτησίας του Κατάρ, το οποίο διέπλεε την κρίσιμη θαλάσσια οδό. Το περιστατικό αυτό έλαβε χώρα λίγες μόλις ημέρες αφότου το Ομάν έδωσε την πολυπόθητη άδεια στις δύο ευρωπαϊκές δυνάμεις να συμβάλουν στην εκκαθάριση της νότιας διαδρομής των στενών, μια εξέλιξη που είχε θεωρηθεί ως διπλωματική επιτυχία.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, βρετανικά και γαλλικά ναρκοθηρευτικά πλοία, συνοδευόμενα από στρατιωτικές δυνάμεις, βρίσκονται ήδη σε θέση να ξεκινήσουν μια περιορισμένη επιχείρηση εκκαθάρισης ναρκών στα χωρικά ύδατα του Ομάν, μόλις δοθεί η σχετική στρατιωτική εντολή. Αξιωματούχοι των δύο ευρωπαϊκών χωρών, που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, επιβεβαίωσαν την ετοιμότητα των δυνάμεων, ωστόσο το χρονοδιάγραμμα έναρξης της αποστολής παραμένει εξαιρετικά ασαφές.

Διπλωματικές ζυμώσεις και ιρανικές αντιδράσεις

Η διπλωματική πρόοδος που σημειώθηκε με τη συναίνεση του Ομάν, η οποία ανακοινώθηκε επίσημα από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία στις 4 Ιουλίου, φαίνεται πλέον να επισκιάζεται από τη νέα επίθεση. Ορισμένοι αξιωματούχοι ανέφεραν, πριν από το περιστατικό της Τρίτης, ότι η επιχείρηση θα μπορούσε να αρχίσει ακόμη και μέσα στην εβδομάδα. Ωστόσο, άλλοι προειδοποίησαν ότι δεν επίκειται άμεση έναρξη, λόγω της πολυπλοκότητας της αποστολής και της ανάγκης να επικρατήσουν πιο σταθερές συνθήκες ασφαλείας.

Οι ίδιοι αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ότι η καθυστέρηση οφείλεται εν μέρει και στη λεπτή χρονική συγκυρία, καθώς υπάρχουν έντονες ανησυχίες ότι η κίνηση αυτή ενδέχεται να προκαλέσει την αντίδραση του Ιράν. Η Ισλαμική Δημοκρατία τηρεί εβδομαδιαίο πένθος για τον εκλιπόντα Ανώτατο Ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ, και, παρά την προσωρινή συμφωνία που συνήψε με τις ΗΠΑ τον Ιούνιο για τον τερματισμό του τετράμηνου πολέμου τους, εξακολουθεί να επιμένει ότι πρέπει να διατηρήσει τον έλεγχο αυτού του στρατηγικού θαλάσσιου εμπορικού περάσματος.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το Ομάν ενημέρωσε το Ιράν για τη διπλωματική πρόοδο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, αναμένεται να πραγματοποιηθούν ανεπίσημες συζητήσεις για το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ μεταξύ των ηγετών στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία αυτή την εβδομάδα.

Οι κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα και η στάση του Ιράν

Μια επίσημη επιχείρηση εκκαθάρισης ναρκών στη θαλάσσια οδό θα μπορούσε να καθησυχάσει πλοιοκτήτες και ασφαλιστικές εταιρείες ότι το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα στον κόσμο είναι ασφαλές για τη ναυσιπλοΐα. Ωστόσο, επιθέσεις όπως αυτή της Τρίτης εντείνουν τις ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια. Το Ιράν ουσιαστικά έκλεισε τα Στενά όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν αεροπορικές επιδρομές εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας στα τέλη Φεβρουαρίου. Έκτοτε, η μελλοντική διαχείριση του στρατηγικού αυτού περάσματος, συμπεριλαμβανομένων των τελών διέλευσης, έχει εξελιχθεί σε βασικό θέμα των συνεχιζόμενων ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.

Εκπρόσωποι της ναυτιλιακής βιομηχανίας έχουν προειδοποιήσει ότι, παρά το γεγονός πως η κατάπαυση του πυρός μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν εξακολουθεί να ισχύει, η παρουσία ναρκών εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για τα πλοία. Κατά τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ υπάρχουν δύο διαθέσιμες διαδρομές: η μία διέρχεται κοντά στις ιρανικές ακτές και η άλλη ακολουθεί την ακτογραμμή του Ομάν. Η διαδρομή του Ομάν διευρύνθηκε πρόσφατα ώστε να επιτρέπει την ταυτόχρονη είσοδο και έξοδο πλοίων από τα Στενά, αν και παραμένει ασαφές πώς πραγματοποιήθηκε αυτή η διεύρυνση. Σύμφωνα με πληροφορίες, τουλάχιστον δύο νάρκες έχουν εντοπιστεί κοντά σε αυτή τη θαλάσσια λωρίδα από τότε που τέθηκε σε χρήση.

Το Ιράν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν θα επιτρέπει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς τη δική του άδεια. Μάλιστα, ορισμένα πλοία άλλαξαν πρόσφατα πορεία προς βορρά, εγκαταλείποντας τον Περσικό Κόλπο μέσω των ιρανικών χωρικών υδάτων αντί της διαδρομής του Ομάν. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Kazem Gharibabadi, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση του Ιράν στις 29 Ιουνίου ότι η εκκαθάριση ναρκών στην περιοχή αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του Ιράν και ότι "έχουμε προειδοποιήσει τους Ομανούς πως καμία άλλη χώρα δεν έχει δικαίωμα να παρέμβει σε αυτό το ζήτημα".

Η κοινή αποστολή και η στρατηγική της Ευρώπης

Η κοινή ανακοίνωση Ηνωμένου Βασιλείου και Γαλλίας σχετικά με το Ομάν ήταν σκόπιμα αόριστη. Οι δύο χώρες ανέφεραν ότι η Μουσκάτ συμφώνησε να "συνεργαστεί στενά" για να "υποστηρίξει" τις προσπάθειές τους με στόχο την "αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και την παροχή της απαραίτητης διαβεβαίωσης προς τη ναυτιλία ώστε να συνεχίσει να διέρχεται από τα Στενά". Ένας αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ομάν συμφώνησε να παρέχει στρατιωτική προστασία στις βρετανικές και γαλλικές δυνάμεις, γεγονός που συνέβαλε στην απόφαση του προέδρου της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, να επιστρέψει το γαλλικό αεροπλανοφόρο Τσαρλς ντε Γκολ στη βάση του, έπειτα από σχεδόν δίμηνη ανάπτυξή του κοντά στα Στενά.

Η επιχείρηση, η οποία θα περιοριστεί στα χωρικά ύδατα του Ομάν, θα αποτελέσει το πρώτο στάδιο μιας ευρύτερης πολυεθνικής αποστολής που προετοιμάζουν το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία για τη συνοδεία εμπορικών πλοίων μέσω των Στενών, μόλις επιτευχθεί μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία. Η Ευρώπη επιδιώκει η ευρύτερη αυτή αποστολή, η οποία θα απαιτήσει την είσοδο των ναρκοθηρευτικών της και στα ιρανικά χωρικά ύδατα, να πραγματοποιηθεί σε συντονισμό με το Ιράν.