Γιατί οι τιμές δεν υποχωρούν
Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση που παρατηρείται σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, κινούμενος σε επίπεδα υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία, ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,9% το 2025, καταγράφοντας οριακή υποχώρηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος, χωρίς ωστόσο να συνιστά ουσιαστική εκτόνωση των πληθωριστικών πιέσεων.
Πίσω από τον γενικό δείκτη αποτυπώνονται έντονες διαφοροποιήσεις. Οι τιμές των υπηρεσιών συνέχισαν να επιταχύνονται και αποτελούν τον βασικό μοχλό που διατηρεί τον πληθωρισμό σε αυξημένα επίπεδα, την ώρα που οι αυξήσεις στα τρόφιμα και στα βιομηχανικά αγαθά εκτός ενέργειας κινούνται με σαφώς ηπιότερους ρυθμούς. Οι τιμές της ενέργειας, αν και για τρίτη συνεχόμενη χρονιά κατέγραψαν πτώση, είχαν περιορισμένη αποπληθωριστική συμβολή σε σύγκριση με το παρελθόν, με αποτέλεσμα να μετριάζεται η συνολική αποκλιμάκωση.
Σε επίπεδο Ευρωζώνης, ο πληθωρισμός κινήθηκε χαμηλότερα, στο 2,1%, με έντονες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών. Χώρες της Βαλτικής και της Κεντρικής Ευρώπης κατέγραψαν τις υψηλότερες αυξήσεις τιμών, ενώ οικονομίες όπως η Γαλλία και η Κύπρος εμφάνισαν αισθητά χαμηλότερες πιέσεις, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές ταχύτητες και συνθήκες εντός της νομισματικής ένωσης.
Η υπερβάλλουσα ζήτηση ως κλειδί
Σύμφωνα με ανάλυση της Alpha Bank, ο βασικός λόγος που ο πληθωρισμός στην Ελλάδα παραμένει «κολλώδης» συνδέεται με τη δυναμική της εγχώριας ζήτησης. Η ελληνική οικονομία λειτουργεί πλέον πάνω από τις παραγωγικές της δυνατότητες, με το παραγωγικό κενό να έχει μετατραπεί σε θετικό ήδη από το 2023. Με απλά λόγια, η ζήτηση για αγαθά και υπηρεσίες υπερβαίνει το επίπεδο που μπορεί να καλυφθεί χωρίς πληθωριστικές πιέσεις, τροφοδοτώντας κυρίως την άνοδο των τιμών στις υπηρεσίες.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη δεκαετία της κρίσης, όταν η οικονομία λειτουργούσε με έντονα αρνητικό παραγωγικό κενό, λόγω της υψηλής ανεργίας και της κατάρρευσης των επενδύσεων. Τότε, η ασθενής ζήτηση συγκρατούσε τον δομικό πληθωρισμό σε χαμηλά ή ακόμη και αρνητικά επίπεδα. Η σταδιακή ανάκαμψη μετά το 2017, με εξαίρεση τη διετία της πανδημίας, ανέτρεψε αυτή την εικόνα και οδήγησε σήμερα σε συνθήκες υπερβάλλουσας ζήτησης.
Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση αυτών των πιέσεων διαδραματίζουν η συνεχιζόμενη αύξηση της απασχόλησης, οι ανοδικές κινήσεις στις ονομαστικές αποδοχές και οι ισχυρές τουριστικές επιδόσεις. Το 2025 καταγράφηκαν ιστορικά υψηλά τόσο στις αφίξεις όσο και στα τουριστικά έσοδα, γεγονός που ενίσχυσε περαιτέρω τις τιμές των σχετικών υπηρεσιών. Παράλληλα, η αυξημένη επενδυτική δραστηριότητα, σε συνδυασμό με τη ροή πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και τη διευρυμένη τραπεζική χρηματοδότηση, προσθέτει επιπλέον ώθηση στη ζήτηση.
Οι προβλέψεις συγκλίνουν στο ότι το παραγωγικό κενό θα παραμείνει θετικό και το 2026, γεγονός που σημαίνει πως ο πληθωρισμός αναμένεται να αποκλιμακωθεί μόνο σταδιακά, διατηρούμενος πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Σε αυτό το περιβάλλον, οι εξελίξεις στις τιμές της ενέργειας αποκτούν καθοριστική σημασία, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις σε περιοχές-κλειδιά, όπως η Μέση Ανατολή και η Λατινική Αμερική, διατηρούν αυξημένη την αβεβαιότητα για το επόμενο διάστημα.
