Η τρέχουσα πολεμική και γεωπολιτική κατάσταση επηρεάζει άμεσα την εφαρμογή νέων πολιτικών με παγκόσμιο αντίκτυπο. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με το επικείμενο ενεργειακό σοκ, οδηγούν διεθνείς οργανισμούς στην επανεξέταση μέτρων που θυμίζουν την εποχή των lockdown. Αυτή τη φορά η απειλή δεν είναι υγειονομική, αλλά συνδυασμός οικονομικών, ενεργειακών και ασφαλείας κινδύνων.
Η εμπειρία από τον Ρωσο-ουκρανικό πόλεμο είχε ήδη φέρει μέτρα περιορισμού κατανάλωσης ενέργειας σε ευρωπαϊκές χώρες. Διακοπές φωτισμού στους δρόμους, περιορισμοί στις ώρες λειτουργίας καταστημάτων και περιοδικά blackouts είχαν τεθεί στο τραπέζι. Σήμερα, με ταυτόχρονους πολέμους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, τα αντίστοιχα πρωτόκολλα διακυβέρνησης επανέρχονται ως εργαλείο για την αντιμετώπιση κρίσεων.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ), υπεύθυνος για τη διαχείριση κρίσεων στον τομέα του πετρελαίου, προτείνει μέτρα που περιλαμβάνουν την προώθηση της τηλεργασίας, τη μείωση μετακινήσεων με αυτοκίνητο και περιορισμό αεροπορικών ταξιδιών. Οι προτάσεις αυτές φέρνουν στο προσκήνιο στοιχεία που παραπέμπουν σε προηγούμενες καταστάσεις πανδημίας, δημιουργώντας μια αίσθηση επαναληπτικότητας.
Παράλληλα, η στρατηγική του ΔΟΕ περιλαμβάνει αλλαγές στις αστικές υποδομές με στόχο τη δημιουργία έξυπνων πόλεων. Προτάσεις όπως η μείωση ορίων ταχύτητας, η κοινόχρηστη οδήγηση, η προώθηση ηλεκτρικών οχημάτων και η ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς έχουν ευρύτερες επιπτώσεις στην καθημερινή κινητικότητα. Στόχος είναι η μετατροπή των αστικών χώρων σε περιοχές όπου η χρήση του αυτοκινήτου θα είναι περιορισμένη, ενεργειακά απαιτητική και πιο δαπανηρή. Παράδειγμα αποτελεί η πρωτοβουλία στη Μάλτα που προσφέρει οικονομικό κίνητρο σε νέους που παραδίδουν το δίπλωμά τους για πέντε χρόνια.
Στον ενεργειακό τομέα, οι οδηγίες του ΔΟΕ περιλαμβάνουν μέτρα εξοικονόμησης όπως η μείωση θερμοκρασίας θέρμανσης, η αποφυγή μη αναγκαίων ταξιδιών, η προτίμηση ηλεκτρικού ρεύματος αντί αερίου για μαγείρεμα και συντονισμένες εκστρατείες από κυβερνήσεις για οικιακή εξοικονόμηση ενέργειας. Τα μέτρα αυτά υποδηλώνουν ότι η τρέχουσα κρίση αντιμετωπίζεται και ως ευκαιρία επιτάχυνσης της τεχνολογικής ρύθμισης της κοινωνίας.
Η απελευθέρωση των πετρελαϊκών αποθεμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο και οι προβλέψεις για υψηλές τιμές καυσίμων έως το 2027 καταδεικνύουν ότι η ενεργειακή κρίση θα είναι μακροχρόνια. Οι ευρωπαϊκές χώρες, μετά τον περιορισμό της λιγνιτικής παραγωγής και τις πρόωρες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας χωρίς κατάλληλες υποδομές αποθήκευσης, αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα και αυξημένο κόστος. Στην ίδια περίοδο, άλλες περιοχές του κόσμου ενισχύουν την ενεργειακή τους αυτονομία με ορυκτά καύσιμα.
Η εμπειρία από περιοχές όπως το Ντουμπάι, με τις επιπτώσεις σε υποδομές και αερομεταφορές, ενισχύει την επιχειρηματολογία υπέρ περιορισμού των πτήσεων, όπως προτείνει ο ΔΟΕ. Ο πόλεμος και οι γεωπολιτικές εντάσεις λειτουργούν ως πλαίσιο για την εφαρμογή μέτρων που επηρεάζουν τον τρόπο ζωής και τις μετακινήσεις, εντείνοντας τις αλλαγές στην καθημερινή ζωή των πολιτών και την ενεργειακή διαχείριση στην Ευρώπη.
