Η παρότρυνση της πρέσβειρας των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, προς τον Ντόναλντ Τραμπ να γιορτάσει την 250ή επέτειο της αμερικανικής ανεξαρτησίας στην Ελλάδα, με ομιλία στην Ακρόπολη μέσα στο καλοκαίρι, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πολιτικό και γεωστρατηγικό σκηνικό. Σύμφωνα με το Politico, σε μια περίοδο κατά την οποία μεγάλο τμήμα της Ευρώπης κρατά αποστάσεις από τον Αμερικανό πρόεδρο, η Αθήνα εμφανίζεται να επενδύει ακόμη πιο αποφασιστικά στη σχέση της με το κίνημα MAGA.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναδεικνύει σταθερά τη συμβολή των αρχαίων Ελλήνων στοχαστών στη διαμόρφωση των ιδεών που ενέπνευσαν τους ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών. Παράλληλα, διαμηνύει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα τύχει θερμής υποδοχής και μιας επίσκεψης υψηλού συμβολισμού, εφόσον βρεθεί στην Ελλάδα στο πλαίσιο των εορτασμών για το 1776.
Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ επιβεβαίωσε ότι ο Τραμπ πρόκειται να επισκεφθεί την Ελλάδα, αποφεύγοντας να προσδιορίσει τον χρόνο της επίσκεψης. Από την άφιξή της στην Αθήνα, τον Νοέμβριο, συγκαταλέγεται στους βασικούς υποστηρικτές της ιδέας για μια ομιλία του Αμερικανού προέδρου στην Ακρόπολη, με φόντο τη γενέτειρα της Δημοκρατίας.
Ο ίδιος ο Τραμπ εμφανίζεται θετικός απέναντι στις κινήσεις των συμμάχων του στη Μεσόγειο. Την ώρα που οι σχέσεις του με ευρωπαίους ηγέτες, όπως η Τζόρτζια Μελόνι και ο Φρίντριχ Μερτς, έχουν επιβαρυνθεί, ο Αμερικανός πρόεδρος μιλά με θερμά λόγια για την Ελλάδα και χαρακτηρίζει τον Κυριάκο Μητσοτάκη «σπουδαίο άνθρωπο».
Η γεωστρατηγική αξία της σχέσης με τις ΗΠΑ
Για την ελληνική κυβέρνηση, μια πιθανή επίσκεψη Τραμπ στην Αθήνα υπερβαίνει τη συμβολική εικόνα. Η Ελλάδα βλέπει τις Ηνωμένες Πολιτείες ως τον βασικό εγγυητή ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο, με ιδιαίτερη σημασία στη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Κρήτη και στη ναυτική βάση της Σούδας.
Η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τη στρατηγική της θέση απέναντι στην Τουρκία και να περιορίσει την πολιτική βαρύτητα της προσωπικής σχέσης που κατά καιρούς αναπτύσσεται ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση επενδύει συστηματικά σε αμερικανικά στρατιωτικά, ενεργειακά και επιχειρηματικά συμφέροντα.
Οι ενεργειακές συμφωνίες, οι αμερικανικές επενδύσεις σε λιμάνια και η ενίσχυση των υποδομών που συνδέονται με τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου δημιουργούν ένα δίκτυο αμοιβαίων δεσμεύσεων ανάμεσα στην Αθήνα και την Ουάσιγκτον. Οι δεσμοί αυτοί αποκτούν πλέον και ιδεολογικό περιεχόμενο, καθώς η Νέα Δημοκρατία προβάλλει όλο και συχνότερα θέματα που συνομιλούν με το πολιτικό λεξιλόγιο του MAGA.
Η σκληρότερη γραμμή στο μεταναστευτικό, οι αναφορές στον χριστιανισμό, η επίκληση του ελληνικού πολιτισμού και η προβολή της ευρωπαϊκής ταυτότητας λειτουργούν ως σημεία επαφής ανάμεσα στη συντηρητική παράταξη στην Ελλάδα και στο περιβάλλον του Τραμπ. Υψηλόβαθμα στελέχη της ΝΔ και Έλληνες υποστηρικτές του Αμερικανού προέδρου αξιοποιούν αυτή τη συγκυρία, εμφανιζόμενοι δίπλα σε πρόσωπα του MAGA που επισκέπτονται πλέον συχνά την Ελλάδα.
Η Γκίλφοϊλ, οι επενδύσεις και η αντιπαράθεση με την Κίνα
Από την άφιξή της στην Ελλάδα, η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ έχει συγκεντρώσει έντονη δημοσιότητα μέσα από φωτογραφίσεις, τηλεοπτικές παρουσίες και κοσμικές εμφανίσεις. Η πρώην παρουσιάστρια του Fox News και πρώην εισαγγελέας, με προσωπικές και πολιτικές σχέσεις στον κύκλο του Τραμπ, κατέστησε από την πρώτη στιγμή σαφές ότι θα δώσει έμφαση στην οικονομική διείσδυση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Κατά τις πρώτες ημέρες της θητείας της, η Ελλάδα υπέγραψε συμφωνία με την ExxonMobil για την έναρξη υπεράκτιων γεωτρήσεων, παρουσία του Αμερικανού υπουργού Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ και του υπουργού Ενέργειας Κρις Ράιτ. Λίγο αργότερα, Αθήνα και Κίεβο συμφώνησαν στην εισαγωγή αμερικανικού LNG για τις χειμερινές ανάγκες της Ουκρανίας, καθιστώντας την Ελλάδα κεντρικό κρίκο στην αμερικανική προσπάθεια αντικατάστασης του ρωσικού φυσικού αερίου.
Η Γκίλφοϊλ προκάλεσε αντιδράσεις και στο Πεκίνο, όταν στην πρώτη της συνέντευξη στην Ελλάδα χαρακτήρισε «ατυχές» το γεγονός ότι το λιμάνι του Πειραιά βρίσκεται υπό κινεζικό έλεγχο. Άφησε, μάλιστα, ανοιχτό το ενδεχόμενο διευθέτησης του ζητήματος, υπαινισσόμενη πιθανή μεταβολή του σημερινού ιδιοκτησιακού καθεστώτος.
Σε συζήτηση με τον δημοσιογράφο Μάθιου Μπόιλ του Breitbart, δήλωσε ότι καθημερινός της στόχος είναι η προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων, των αμερικανικών κεφαλαίων και των αμερικανικών υποδομών σε συνεργασία με την Ελλάδα και τους συμμάχους της περιοχής. Στο ίδιο πλαίσιο, μίλησε για επιθετική αντίσταση απέναντι στα κινεζικά συμφέροντα.
Η πρέσβειρα αναφέρθηκε και στις πυκνές επαφές της με την ελληνική κυβέρνηση, λέγοντας ότι διατηρεί ανοιχτή γραμμή με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και ότι τον συναντά τρεις έως τέσσερις φορές την εβδομάδα. Σύμφωνα με την ίδια, συνομιλεί καθημερινά και με υπουργούς, οι οποίοι ανταποκρίνονται άμεσα στα αιτήματά της.
Ειδικές αναφορές έκανε στον υπουργό Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, στον υπουργό Άμυνας Νίκο Δένδια και στον υπουργό Ναυτιλίας Βασίλη Κικίλια, επισημαίνοντας ότι είναι διαθέσιμοι οποιαδήποτε στιγμή, ακόμη και τα Σαββατοκύριακα.
Η άνοδος του MAGA στην ελληνική πολιτική σκηνή
Το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών έχει εξελιχθεί σε σημείο συνάντησης στελεχών και υποστηρικτών του MAGA. Ανάμεσα στους συμμετέχοντες βρέθηκαν ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Άντριου Πάζντερ, ο επικεφαλής των «Ελληνοαμερικανών για τον Τραμπ» Χρήστος Μαραφάτσος, ο Άλεξ Μπρούζεβιτς της X Strategies, ο Τζέιμς Καραφάνο του Heritage Foundation, ο Πολ Ντανς, αρχιτέκτονας του Project 2025, και ο Σκοτ Άτλας, πρώην σύμβουλος του Τραμπ για την πανδημία.
Ο Πολ Ντανς δήλωσε στο Politico ότι η παρουσία της Αμερικής στην Ελλάδα στέλνει μήνυμα επιλογής στρατοπέδου απέναντι στην αναμέτρηση των δύο υπερδυνάμεων, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας. Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει το νέο πλαίσιο μέσα στο οποίο η Ελλάδα καλείται να τοποθετηθεί στρατηγικά, οικονομικά και πολιτικά.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε από την αρχή της διακυβέρνησής του επενδύσει στις ισχυρές σχέσεις Ελλάδας - ΗΠΑ. Μετά το 2019, η αμερικανική παρουσία στην Ελλάδα διευρύνθηκε, με την παραχώρηση πρόσβασης σε κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις και με μεγάλες εταιρείες, όπως η Pfizer και η Microsoft, να μετατρέπουν τη χώρα σε περιφερειακό κόμβο.
Το 2022, ο Έλληνας πρωθυπουργός έγινε ο πρώτος που απηύθυνε ομιλία σε κοινή συνεδρίαση του αμερικανικού Κογκρέσου. Εκείνη την περίοδο θεωρούνταν πολιτικά κοντά στην κυβέρνηση των Δημοκρατικών και είχε δεχθεί θερμή υποδοχή από την τότε αντιπρόεδρο Κάμαλα Χάρις. Μετά την εκλογή Τραμπ, η σχέση αυτή μετατράπηκε σε σημείο ευπάθειας στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο.
Τα μικρότερα κόμματα της ελληνικής δεξιάς, που εμφανίζουν ανοδική δυναμική, κατηγόρησαν τον Μητσοτάκη για υπερβολικά «woke» πολιτικές και υποστήριξαν ότι είναι ανεπιθύμητος από τον Τραμπ. Η πίεση αυτή ώθησε το κυβερνητικό στρατόπεδο να επιταχύνει τη μετατόπισή του προς τη ρητορική και τις πολιτικές αναφορές του νέου αμερικανικού συντηρητισμού.
Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης έχει επανειλημμένα επαινέσει τον Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνοντας ότι θα τον ψήφιζε «με τα δύο χέρια». Ο υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης συνέδεσε τη νίκη του Αμερικανού προέδρου με την οικονομία, την παράνομη μετανάστευση και την απόρριψη της «woke» ατζέντας, ενώ ο Μάκης Βορίδης συμπύκνωσε τη στάση αυτή στη φράση ότι «οτιδήποτε δεξιό είναι καλό».
Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδειξε διάθεση στήριξης των επιλογών Τραμπ και σε διεθνή ζητήματα. Μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα, χαιρέτισε την επιχείρηση στο Καράκας, δηλώνοντας ότι το τέλος του καθεστώτος δημιουργεί νέα ελπίδα για τη χώρα, ενώ απέφυγε να σταθεί στη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών.
Η ταχεία προσαρμογή του Έλληνα πρωθυπουργού στη νέα αμερικανική πραγματικότητα φαίνεται να αποδίδει πολιτικά οφέλη, ιδίως αν επιβεβαιωθεί η επίσκεψη Τραμπ στην Ελλάδα. Σε συνέντευξή του στο Breitbart, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποσχέθηκε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα αισθανθεί σαν στο σπίτι του, προβάλλοντας την ελληνική φιλοξενία ως μέρος της πολιτικής και συμβολικής υποδοχής που προετοιμάζει η Αθήνα.
