Πως μέσα σε δύο μόλις χρόνια οι Κεντρικές Τράπεζες έχασαν σημαντικό μέρος της αξιοπιστίας τους
Κεντρικές Τράπεζες: Πριν από λίγο καιρό, ο πλούσιος κόσμος προετοιμάστηκε για μια εξαιρετικά δαπανηρή μάχη με τον πληθωρισμό. Σήμερα ίσως και να φαίνεται πλέον ότι ο πόλεμος κερδήθηκε αναίμακτα.
Στις περισσότερες πλούσιες χώρες ο ετήσιος πυρήνας πληθωρισμού, ο οποίος αποκλείει τις ασταθείς τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, έχει πέσει από τις κορυφές του 5-8% σε ένα πιο ανεκτό 3-5%. Σε πείσμα των απαισιόδοξων οικονομολόγων, δεν υπήρξε καμία οικονομική ύφεση. Η ανάπτυξη ποικίλλει από ακμάζουσα (Αμερική) σε αξιοσέβαστη (Αυστραλία, Καναδάς, Ιαπωνία) έως χλιαρή (Βρετανία, ζώνη του ευρώ), αλλά πουθενά δεν έχει καταρρεύσει. Σε αντίθεση με τον αποπληθωρισμό της δεκαετίας του 1980, η ανεργία παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, έχει σωθεί η παγκόσμια οικονομία χωρίς θυσίες; Δυστυχώς, η απάντηση είναι όχι. Ο υψηλός πληθωρισμός έχει αφήσει σημάδια.
Πριν από την πανδημία της Covid-19, ο πλούσιος κόσμος απολάμβανε δεκαετίες χωρίς σοβαρά προβλήματα πληθωρισμού. Μετά την αδίστακτη νομισματική σύσφιξη τη δεκαετία του 1980 και τη θεσμοθέτηση της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών, οι αυξήσεις στις τιμές φάνηκαν τόσο ξεπερασμένες όσο τα μαξιλαράκια ώμου. Και με τις επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους να υποθέτουν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει χαμηλός, οι τιμές και οι μισθοί κρατήθηκαν υπό έλεγχο. Οι προσδοκίες τους αποδείχθηκαν έτσι αυτοεκπληρούμενες.
Δυστυχώς, η ιδέα ότι ο πληθωρισμός με τις κινήσεις αυτές θα παρέμενε νεκρός έχει εγγραφεί επίσης στο μυαλό των κεντρικών τραπεζών.
Όταν οι τιμές άρχισαν να αυξάνονται το 2021, άργησαν τρομερά να ανταποκριθούν. Τελικά αύξησαν τα επιτόκια πολύ υψηλότερα από ό,τι αρχικά θεωρούσαν απαραίτητο. Σήμερα, ο ταχύτερος από το αναμενόμενο αποπληθωρισμός τους επιτρέπει να ανακουφιστούν. Τον περασμένο μήνα, ο Jerome Powell, ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, είπε ότι οι μειώσεις των επιτοκίων δεν είναι πολύ μακριά -αν και φάνηκε πιο επιφυλακτικός σε μια ομιλία του στις 3 Απριλίου.
Ο Andrew Bailey, διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, πανηγύρισε για μια «ολοένα και πιο θετική ιστορία».
Αλλά τα προβλήματα των κεντρικών τραπεζών δεν έχουν τελειώσει. Ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τους στόχους τους. Στην Ευρώπη είναι πιθανό να μειωθεί περαιτέρω, αλλά μόνο επειδή η οικονομία είναι αδύναμη. Στην Αμερική, η μείωση του πληθωρισμού στο στόχο του 2% της Fed πιθανώς δεν μπορεί να επιτευχθεί με τον τρέχοντα ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης, ο οποίος τροφοδοτείται εν μέρει από ένα μη βιώσιμο δημόσιο έλλειμμα.
Το πιο σημαντικό, το κοινό είναι πιο συντονισμένο με τον κίνδυνο του πληθωρισμού από ό,τι πριν από την πανδημία. Ορισμένες έρευνες δείχνουν άνοδο των μακροπρόθεσμων προσδοκιών για τον πληθωρισμό. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές στην Αμερική και τη Βρετανία χρεώνουν λίγο περισσότερο για τη μακροπρόθεσμη προστασία του πληθωρισμού από ό,τι έκαναν. Οι προβλέψεις για τον μελλοντικό πληθωρισμό έχουν γίνει πιο αόριστες, κάτι που σημαίνει ότι περισσότεροι άνθρωποι αμφιβάλλουν εάν θα επιτευχθούν οι στόχοι για τον πληθωρισμό. Με άλλα λόγια, τώρα που ο υψηλός πληθωρισμός δεν είναι πλέον μακρινή ανάμνηση, η αξιοπιστία των κεντρικών τραπεζών φαίνεται εύθραυστη.
Θα μπορούσε να καταρρεύσει εάν χτυπήσει άλλο ένα σοκ όπως η πανδημία.
Η οριστική άνοδος των προσδοκιών για τον πληθωρισμό θα προκαλούσε τη διατήρηση του πληθωρισμού έως ότου οι κεντρικές τράπεζες επιφέρουν μια οδυνηρή επιβράδυνση. Αυτό αποφεύχθηκε σχεδόν αυτή τη φορά, αλλά είναι πιθανά περαιτέρω επεισόδια δοκιμών. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι εμπορικοί πόλεμοι, η κλιματική αλλαγή και η αγάπη των κυβερνήσεων για δημοσιονομικά κίνητρα θα κάνουν τον πληθωρισμό πιο ασταθή από ό,τι ήταν τις νυσταγμένες δεκαετίες μετά τη δεκαετία του 1980.
Ο κίνδυνος έχει δύο πόδια: Η Ευρώπη, ειδικά, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον κίνδυνο να πέσει ο πληθωρισμός κάτω από τον στόχο του 2%, λόγω της αδύναμης οικονομίας.
Ο συνδυασμός ασταθούς πληθωρισμού και μειωμένης αξιοπιστίας σημαίνει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής του πλούσιου κόσμου πρέπει να είναι ευέλικτοι. Πρέπει να προσαρμόζουν τα επιτόκια πιο γρήγορα και σε μεγαλύτερο βαθμό όταν ο πληθωρισμός παρουσιάζει διακυμάνσεις -και να ανέχονται την προκύπτουσα οικονομική αστάθεια. Με αυτόν τον τρόπο θα μοιάζουν λίγο με τις αναδυόμενες αγορές.
Χωρίς τόσο μεγάλο ρεκόρ χαμηλού πληθωρισμού πίσω τους, οι κεντρικές τράπεζες στη Βραζιλία, τη Χιλή και την Πολωνία αύξησαν απότομα τα επιτόκια το 2021. Όλες τα έκοψαν από τότε καθώς ο πληθωρισμός μειώθηκε. Κινηθείτε γρήγορα και δυνατά: Αυτό είναι το βιβλίο κανόνων που θα πρέπει να ακολουθήσουν οι κύριοι Powell και Bailey.
