Πρόταση ΝΔ για Συνταγματική Αναθεώρηση

Η Νέα Δημοκρατία παρουσίασε την πρότασή της για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, η οποία στοχεύει στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας ζωής και του πολιτικού συστήματος, αντιμετωπίζοντας παθογένειες δεκαετιών. Η πρόταση της πλειοψηφίας διαρθρώνεται σε τρία βασικά πεδία: το περιβάλλον, την ιδιοκτησία και τη στέγη, τον έλεγχο συνταγματικότητας, καθώς και το Κράτος Δικαίου και τη Δικαιοσύνη, δημιουργώντας έναν οδικό χάρτη για το 2030.

Το κυβερνών κόμμα δημοσιοποίησε τον κατάλογο με τις διατάξεις που θεωρεί ότι πρέπει να αναθεωρηθούν, καθώς και την κατεύθυνση των νέων προστασιών ή δικλίδων ασφαλείας που επιθυμεί να προσθέσει στο Σύνταγμα. Η πρόταση προβλέπει την κατοχύρωση της δυνατότητας μεταφοράς του συντελεστή δόμησης, την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς, ενώ κατοχυρώνεται το περιβαλλοντικό ισοζύγιο για κάθε κρατική παρέμβαση και προβλέπεται η συνταγματική κατοχύρωση της προώθησης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Στέγη και προστασία της περιουσίας και του περιβάλλοντος

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο σκέλος που συνδέεται με τα άρθρα 17 και 24. Στο σκέλος του ιδιωτικού πλούτου, σήμερα το Σύνταγμα προβλέπει προστασίες επί της αρχής για την ιδιοκτησία, ωστόσο δεν έχει απτές πρόνοιες για την περιουσία, η οποία μέχρι στιγμής προστατεύεται μόνο από διεθνή κείμενα. Η πρόταση της ΝΔ προβλέπει την κατοχύρωση της δυνατότητας μεταφοράς του συντελεστή δόμησης, ενός κρίσιμου πολεοδομικού εργαλείου για τον ορθολογικό χωρικό σχεδιασμό σε οικιστικές περιοχές. Η διαδικασία αυτή εκσυγχρονίστηκε φέτος χάρη στην πιλοτική ενεργοποίηση της Ψηφιακής Τράπεζας Γης, η οποία επιτρέπει την ηλεκτρονική καταχώριση τίτλων που διαθέτουν υπόλοιπο δόμησης προς μεταφορά στις Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή, ενισχύοντας την ασφάλεια δικαίου.

Παράλληλα, στο πλαίσιο των προσπαθειών για αύξηση της προσφοράς προσιτής στέγης, η κυβερνητική παράταξη σχεδιάζει να κατοχυρώσει στο Σύνταγμα τη φιλοσοφία της αξιοποίησης εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς. Πρόκειται για πρωτοβουλία που αντικατοπτρίζει το εν εξελίξει πρόγραμμα Κοινωνικής Αντιπαροχής, μέσω του οποίου αναξιοποίητα ακίνητα του Δημοσίου θα αναπτυχθούν από εργολάβους και μέρος των οικημάτων που θα κατασκευαστούν θα διατεθούν με ευνοϊκούς όρους σε ευάλωτα νοικοκυριά. Επιπλέον, με τις προσθήκες που προτείνει η ΝΔ στο άρθρο 24 κατοχυρώνεται το περιβαλλοντικό ισοζύγιο για κάθε κρατική παρέμβαση, που σημαίνει ότι θα υλοποιούνται περιβαλλοντικές δράσεις, όπως η δενδροφύτευση, ως αντιστάθμισμα για έργα που έχουν αρνητικό αποτύπωμα στη φύση. Στην ίδια λογική, η εισήγηση προβλέπει τη συνταγματική κατοχύρωση της προώθησης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, θωρακίζοντας τη μεγάλη διείσδυση της ηλιακής και αιολικής ενέργειας στο ελληνικό μείγμα, ενώ θα υπάρχει συγκεκριμένη αναφορά και στην προστασία των ζώων.

Ο έλεγχος συνταγματικότητας

Οι θέσεις της ΝΔ περιέχουν έναν νέο μηχανισμό για τον προληπτικό έλεγχο της συνταγματικότητας νομοθετημάτων. Συγκεκριμένα, μετά την ψήφιση αλλά πριν από τη δημοσίευση ενός νομοσχεδίου, είτε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, είτε ο πρωθυπουργός είτε η απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών θα μπορούν να ζητήσουν την κρίση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου. Η κρίση του ΑΕΔ θα δεσμεύει τα δικαστήρια στο μέλλον, ενώ ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα έχει τη δυνατότητα να παραπέμψει ένα νομοσχέδιο ανά βουλευτική σύνοδο. Με αυτόν τον τρόπο παρέχεται μια νέα γρήγορη οδός για τη δικαστική κρίση της συνταγματικότητας των νόμων, επιτυγχάνοντας σημαντική επιτάχυνση και ενισχύοντας την ασφάλεια δικαίου που προστατεύει τα δικαιώματα του πολίτη, αλλά και τις επενδύσεις στη χώρα που απαιτούν ένα σταθερό και εκ των προτέρων γνωστό νομικό περιβάλλον.

Μέτρα για το κράτος Δικαίου και την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης

Η πρόταση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ περιέχει ειδικές μέριμνες για τη λειτουργία των θεσμών, το κράτος δικαίου και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης. Σε μια προσπάθεια να ικανοποιηθεί το χρόνιο αίτημα για εκλογή των ηγεσιών των τριών Ανώτατων Δικαστηρίων χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, το κυβερνών κόμμα προτείνει η επιλογή της ηγεσίας να γίνεται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή. Η επιλογή θα γίνεται μεταξύ τριών δικαστικών λειτουργών που θα έχει επιλέξει η Ολομέλεια του εκάστοτε Ανώτατου Δικαστηρίου. Πλέον, η αρμόδια Επιτροπή της Βουλής θα επιλέγει δεσμευτικά τον έναν από τους τρεις δικαστικούς λειτουργούς που θα έχει προηγουμένως ψηφίσει η κάθε Ολομέλεια.

Σημαντικές τομές αναμένονται και στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. Κύριος άξονας είναι η κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προανακριτικής εξέτασης σε βάρος υπουργών και υφυπουργών, καθώς και η κατάργηση της αμελλητί διαβίβασης στο κοινοβούλιο στοιχείων σε βάρος πολιτικών προσώπων. Αντιθέτως, στόχος είναι η Βουλή να πάψει να αναλαμβάνει ανακριτικές αρμοδιότητες. Αντ' αυτού, τον χειρισμό της ανάκρισης, προανάκρισης ή προανακριτικής εξέτασης θα αναλαμβάνει εισαγγελέας Εφετών και η πρόταση άσκησης δίωξης θα γίνεται από ανώτατο δικαστικό όργανο. Οι υποθέσεις ποινικής ευθύνης των Υπουργών και των Υφυπουργών θα φτάνουν στη Βουλή μετά από την αναγκαία επεξεργασία, προκειμένου να έχουν την αναγκαία ωριμότητα για να αποφασισθεί η κίνηση ή μη της ποινικής δίωξης.