Πρώτη κατοικία: Όλες οι απαντήσεις για την απαλλαγή από τον φόρο μεταβίβασης

Διευκρινίσεις για την απαλλαγή από τον φόρο μεταβίβασης κατά την απόκτηση πρώτης κατοικίας παρέχει η ΑΑΔΕ, απαντώντας σε σειρά ερωτημάτων φορολογουμένων.

Η απαλλαγή μπορεί να χορηγηθεί και σε περίπτωση απόκτησης ακινήτου μέσω πλειστηριασμού, ακόμη και όταν ο υπερθεματιστής είναι σύζυγος ή συγγενής πρώτου βαθμού του οφειλέτη.

Σε περιπτώσεις ιδανικού μεριδίου, απαιτείται πενταετία από τη μεταβίβαση ώστε να δοθεί νέα απαλλαγή, εφόσον το ποσοστό κάλυπτε στεγαστικές ανάγκες. Εάν μεταβιβαστεί το σύνολο του ποσοστού, η απαλλαγή μπορεί να δοθεί άμεσα, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Ανήλικοι δεν δικαιούνται απαλλαγή, εκτός από περιπτώσεις ορφανών τέκνων που τελούν υπό επιτροπεία ή δικαστικά ορισμένη επιμέλεια. Στις περιπτώσεις αυτές ισχύουν οι προϋποθέσεις που προβλέπονται για άγαμους.

Για τον έλεγχο στεγαστικών αναγκών συνυπολογίζεται η επιφάνεια όλων των ακινήτων κατά το ποσοστό συνιδιοκτησίας. Εξαιρούνται αγροτεμάχια, ακίνητα σε περιοχές με πληθυσμό κάτω των 3.000 κατοίκων και επαγγελματικές στέγες. Εξετάζεται και η εξάντληση του συντελεστή δόμησης.

Η μεταβίβαση εξ αδιαιρέτου μεριδίου μεταξύ συζύγων πριν την πενταετία δεν αίρει την απαλλαγή, όταν το ακίνητο εξακολουθεί να καλύπτει τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειας.

Σε ακίνητα χωρίς σύσταση οριζόντιας ή κάθετης ιδιοκτησίας, όπου υφίστανται αυτοτελείς ιδιοκτησίες, η απαλλαγή καλύπτει το σύνολο του ακινήτου και το δικαίωμα υψούν.

Η απαλλαγή δεν ισχύει για δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης κοινοχρήστων χώρων, εκτός από μία αποθήκη και μία θέση στάθμευσης που αποκτώνται με την ίδια πράξη. Βοηθητικοί χώροι, ακόμη και όταν η αξία τους υπολογίζεται με διαφορετικό έντυπο, εντάσσονται στην απαλλαγή.

Ακίνητο που χρησιμοποιείται ως κατοικία ενώ στην οικοδομική άδεια εμφανίζεται ως επαγγελματική στέγη δεν δικαιούται απαλλαγή, εκτός αν προηγηθεί επίσημη αλλαγή χρήσης πριν από τη μεταβίβαση.

Τα μέρη συμφώνου συμβίωσης εξομοιώνονται με έγγαμους ως προς το δικαίωμα απαλλαγής.

Η απαλλαγή μπορεί να ζητηθεί και μετά τη σύνταξη του συμβολαίου, με εκπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση, εφόσον οι προϋποθέσεις συνέτρεχαν κατά τον χρόνο αγοράς. Η επιστροφή φόρου μπορεί να διεκδικηθεί εντός πενταετίας.

Δεύτερη απαλλαγή χορηγείται όταν τα υπάρχοντα ακίνητα του αγοραστή και της οικογένειάς του δεν καλύπτουν στεγαστικές ανάγκες, με την προϋπόθεση καταβολής του φόρου που αντιστοιχούσε στην προηγούμενη απαλλαγή.

Σε περίπτωση ματαίωσης αγοράς για την οποία είχε καταβληθεί φόρος λόγω δεύτερης απαλλαγής, το ποσό επιστρέφεται. Αν ακυρωθεί συμβόλαιο εντός τεσσάρων ετών για νομικό λόγο, η αρχική απαλλαγή διατηρείται και μπορεί να χορηγηθεί εκ νέου σε νέα σύμβαση.